Elon Musk | Starlink | Satellite Internet : भारतातील इंटरनेट क्रांती एका नवीन वळणावर आहे. जगातील सर्वात श्रीमंत व्यक्तींपैकी एक असलेल्या एलोन मस्कची कंपनी ‘स्टारलिंक’ला आता भारतात सॅटेलाइट इंटरनेट सेवा सुरू करण्यासाठी सरकारी मान्यता मिळाली आहे. ही मान्यता भारतीय अंतराळ नियामक प्राधिकरण म्हणजेच अंतराळ विभागाकडून मिळाली आहे, जी स्टारलिंकसाठी भारतात व्यावसायिक ऑपरेशन्स सुरू करण्याची शेवटची प्रक्रिया होती. स्टारलिंक म्हणजे काय? ‘स्टारलिंक’ हा एलोन मस्कच्या अंतराळ तंत्रज्ञान कंपनी स्पेसएक्सचा एक प्रकल्प आहे. त्याचा उद्देश जगाच्या कानाकोपऱ्यात जलद आणि विश्वासार्ह इंटरनेट प्रदान करणे आहे, तेही उपग्रहाद्वारे, म्हणजेच केबल किंवा टॉवरशिवाय सर्वत्र इंटरनेट उपलब्ध असेल. भारतात आतापर्यंतची स्थिती काय आहे २०२२ पासून स्टारलिंक भारतात परवान्याची वाट पाहत होती. गेल्या महिन्यात, दूरसंचार विभागाकडून (DoT) आवश्यक परवाना मिळाला. आता अंतराळ विभागाकडूनही मंजुरी मिळाली आहे. अशाप्रकारे, आता कंपनी व्यावसायिक प्रक्षेपणासाठी पूर्णपणे तयार आहे. भारतात स्टारलिंक व्यतिरिक्त? आतापर्यंत, दोन मोठ्या कंपन्यांना भारतात उपग्रह इंटरनेटसाठी आधीच मान्यता मिळाली आहे. ‘युटेलसॅट्स वनवेब, रिलायन्स जिओ सॅटेलाइट कम्युनिकेशन्स’, ही मुकेश अंबानीची कंपनी आहे. स्टारलिंक आता भारतात काम करण्याची परवानगी मिळवणारी तिसरी परदेशी कंपनी बनली आहे. स्टारलिंकला पुढे काय करावे लागेल? मंजुरी मिळाल्यानंतरही, स्टारलिंकला काही आवश्यक पावले उचलावी लागतील, त्यांना भारत सरकारकडून स्पेक्ट्रम (फ्रिक्वेन्सी बँड) घ्यावे लागेल. देशात जमिनीवरील पायाभूत सुविधा निर्माण कराव्या लागतील. याशिवाय, सुरक्षा चाचण्या आणि चाचण्यांद्वारे हे सिद्ध करावे लागेल की ही सेवा सुरक्षित आणि विश्वासार्ह आहे. स्पेक्ट्रम वादात मस्क विरुद्ध अंबानी स्पेक्ट्रम वाटपाबाबत एलोन मस्कच्या स्टारलिंक आणि मुकेश अंबानीच्या जिओमध्ये बराच काळ वाद होता. स्पेक्ट्रमचा लिलाव व्हावा अशी जिओची इच्छा होती. तर एलोन मस्कचे मत होते की ते थेट वाटप करावे. शेवटी, भारत सरकारने मस्कच्या बाजूने निर्णय घेतला आणि लिलावाऐवजी थेट स्पेक्ट्रम वाटपाचा मार्ग मोकळा केला. स्टारलिंक भारतात खास का आहे? स्टारलिंक भारतातील दुर्गम गावांमध्ये, डोंगराळ भागात आणि सीमावर्ती भागात जिथे आजही जलद इंटरनेट पोहोचलेले नाही, तिथे वायरशिवाय इंटरनेट प्रदान करेल. यामुळे ऑनलाइन शिक्षण, डिजिटल आरोग्य, ई-गव्हर्नन्स आणि डिजिटल इंडिया मिशनला प्रचंड चालना मिळेल. स्टारलिंकच्या प्रवेशामुळे भारतातील इंटरनेटचे भविष्य आणखी मजबूत होणार आहे. एलोन मस्कची ही हाय-टेक सेवा केवळ शहरांमध्येच नाही तर गावांमध्येही जलद इंटरनेट प्रदान करण्यात मोठी भूमिका बजावू शकते. आता ही सेवा भारतात कधी सुरू होते आणि ती सामान्य लोकांपर्यंत किती लवकर पोहोचते हे पाहायचे आहे. किती पैसे खर्च करावे लागतील? जर अहवालांवर विश्वास ठेवला तर, स्टारलिंक शहरी भागातून सुरुवात करेल. येथे पायाभूत सुविधा सहजपणे स्थापित केल्या जाऊ शकतात आणि चाचणी देखील सहजपणे केली जाऊ शकते. कंपनी भारतात टप्प्याटप्प्याने आपली सेवा सुरू करू शकते. सुरुवातीला, स्टारलिंकची सेवा निवडक वापरकर्त्यांसाठी उपलब्ध असेल. दरम्यान, सध्या तरी स्टारलिंकच्या सेवेच्या किमतीबद्दल कोणतीही माहिती नाही. काही अहवाल निश्चितपणे आले आहेत, ज्यात असा दावा केला आहे की कंपनी प्रमोशनल ऑफर्ससह त्यांची सेवा सादर करू शकते. स्टारलिंक भारतात $10 (सुमारे 850 रुपये) चा मासिक प्लॅन लाँच करू शकते. स्टारलिंकचा हा प्लॅन एक प्रमोशनल ऑफर असण्याची शक्यता आहे. स्टारलिंकची सेवा वापरण्यासाठी, तुम्हाला हार्डवेअर किट देखील खरेदी करावी लागेल. या सेवेचा निवासी लाईट प्लॅन अमेरिकेत $80 (सुमारे 6862 रुपये) पासून सुरू होतो. तर भारतात, स्टारलिंकचा मानक (स्टैंडर्ड) हार्डवेअर किट सुमारे 30 हजार रुपयांमध्ये लाँच केला जाऊ शकतो.
