Eid ul-Adha 2025 : उद्या दि. ७ जून रोजी देशभरात बकरी ईद साजरी केली जाईल. इस्लाममध्ये बकरी ईदला विशेष महत्त्व आहे आणि ते त्याला बलिदानाचा सण मानतात. ईदचे नाव ऐकताच आपल्याला बकरी ईद किंवा मेथी ईदचा विचार येतो, पण तसे नाही. भारतात एका वर्षात तीन ईद साजरी केल्या जातात आणि सर्व ईदांची नावे वेगवेगळी आहेत आणि त्या साजऱ्या करण्याचे कारणही वेगवेगळे आहे.

तसे, जर आपण शरियतनुसार पाहिले तर फक्त दोन ईद प्रचलित आहेत, एक ईद-उल-फित्र आणि दुसरी ईद-उल-अजहा. आता ही तिसरी ईद कोणती आहे आणि त्याबद्दल गोंधळ का आहे, हे देखील तुम्हाला नंतर कळेल, म्हणून सर्वप्रथम ईद-उल फित्रबद्दल बोलूया.

ईद-उल-फित्र?
ईद-उल-फित्रला ‘मिठी ईद’ म्हणून ओळखले जाते किंवा बरेच लोक त्याला ‘सेवियान ईद’ असेही म्हणतात. कारण या ईदवर बनवलेला गोड पदार्थ, सेवियान, ही या ईदची ओळख आहे. मुस्लिमांच्या पवित्र रमजान महिन्याच्या शेवटी हा उत्सव साजरा केला जातो. रमजान महिन्यात मुस्लिम उपवास ठेवतात, नमाज काटेकोरपणे अदा करतात, कुराण पठण करतात आणि जकातची रक्कम देतात म्हणजेच इस्लामिक दान करतात.

यानंतर, ईद उल फित्र बक्षीस म्हणून येते, जी रमजान संपल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी साजरी केली जाते. ईदची घटना चंद्र दिसण्यावर अवलंबून असते. दरवर्षी ईद उल फित्र वेगवेगळ्या दिवशी येते याचे हेच कारण आहे. रमजान संपल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी सकाळी नमाज अदा करण्याची आणि जकात देण्याची परंपरा आहे. यासोबतच, गोड सेवियान एकमेकांना दिले जाते आणि सर्वजण एकमेकांना मिठी मारतात आणि एकमेकांच्या घरी भेट देतात, अशा प्रकारे ‘ईद उल फित्र’ साजरी केली जाते.

ईद-उल-अजहा म्हणजे काय?
आता आपण ईद-उल-अजहा बद्दल बोलूया ज्याला बकरी ईद म्हणतात. इस्लामिक कॅलेंडरनुसार, इस्लामचा १२ वा महिना म्हणजे धुल हिज्जा (जिल-हिज) आणि या महिन्याच्या दहाव्या दिवशी बकरी ईद साजरी केली जाते. आपण त्याला ईद उल जुहा असेही म्हणतो. या दिवशी बलिदानाचे विशेष महत्त्व आहे. सर्व मुस्लिमांना इस्लामचे पैगंबर हजरत इब्राहिम अलैहिस्सलाम यांनी ईदच्या दिवशी अल्लाहच्या आदेशांचे पालन करण्याची शिकवण आठवते.

इस्लामिक श्रद्धेनुसार, अल्लाहने हजरत इब्राहिम अलैहिस्सलाम यांना त्यांचा मुलगा हजरत इस्माइल अलैहिस्सलाम यांना बलिदान देण्यास सांगितले होते. केवळ एका परीक्षेसाठी हजरत इब्राहिम अलैहिस्सलाम यांनी अल्लाहच्या आदेशानुसार आपल्या मुलाचे बलिदान देण्यास सहमती दर्शविली. अल्लाहला त्याचा हेतू आवडला आणि हजरत इस्माइलऐवजी एका मेंढ्याची (बकरीची एक प्रजाती) कुर्बानी देण्यात आली. अल्लाहवरील त्यांच्या अढळ श्रद्धेच्या स्मरणार्थ दरवर्षी ईद-उल-अजहा साजरी केली जाते.

ईद-मिलाद-उन-नबी
ईद-मिलाद-उन-नबी हा इस्लामचे शेवटचे पैगंबर हजरत मुहम्मद यांचा जन्मदिवस मानला जातो. त्यांचे या जगातून जाणे देखील याच दिवशी मानले जाते. ईद मिलाद-उन-नबी, ज्याला ‘बरह रबिउल-उल-अव्वल आणि बरवफत’ म्हणूनही ओळखले जाते, इस्लामिक महिन्याच्या रबिउल-अव्वलच्या १२ व्या दिवशी साजरी केली जाते.

या दिवशी संपूर्ण जग हजरत मुहम्मद यांच्या सत्य आणि शांतीच्या संदेशाचे स्मरण करते. मशिदींमध्ये नमाज अदा केली जाते आणि कुराण पठण केले जाते. या दिवशी वारंवार दारूद शरीफचे पठण केले पाहिजे. इस्लाममध्ये गरिबांना मदत करण्याचे विशेष महत्त्व आहे, म्हणून सदका आणि खैरतच्या स्वरूपात दान देखील दिले जाते.

या ईदवर गोंधळ का? वाचा…
जगभरातील मुस्लिम हजरत मोहम्मद यांचा जन्म पवित्र मानतात परंतु तो वेगवेगळ्या प्रकारे साजरा करतात. यामुळेच या ईदबद्दल इतका गोंधळ आहे. काही मुस्लिमांच्या श्रद्धेनुसार, हजरत मोहम्मद यांचेही याच दिवशी निधन झाले, म्हणून याला बरह-वफत (मृत्यूचा दिवस) असेही म्हणतात.

यामुळेच काही लोक तो (ईद मिलाद-उन-नबी) आनंदाचा दिवस म्हणून साजरा करत नाहीत. ते म्हणतात की हजरत मोहम्मद यांचेही त्याच दिवशी निधन झाले, मग त्या दिवशी आनंद कसा साजरा करता येईल. अशा परिस्थितीत, काही लोक हजरत मोहम्मद यांच्या वाढदिवसाला ईद मानतात आणि काही जण मानत नाहीत. यामुळेच जगातील सर्व मुस्लिम दोन ईद म्हणजेच ‘ईद-उल-फित्र’ आणि ‘ईद-उल-अजहा’ एकत्र साजरे करतात परंतु या तिसऱ्या ईदबद्दल प्रत्येकाचे वेगवेगळे मत आहे.