नवी दिल्ली : स्विस एअर क्वालिटी टेक्नॉलॉजी कंपनी आयक्यूएअरच्या वर्ल्ड एअर क्वालिटी रिपोर्ट २०२४ नुसार, जगातील २० सर्वात प्रदूषित शहरांपैकी १३ शहरे भारतात आहेत. आसाममधील बर्निहाट या यादीत अव्वल आहे, तर दिल्ली जगातील सर्वात प्रदूषित राजधानी आहे. दिल्लीमध्ये पीएम २.५ ची वार्षिक सरासरी पातळी ९१.६ मायक्रोग्रॅम प्रति घनमीटर होती, जी २०२३ च्या सरासरी ९२.७ मायक्रोग्रॅम प्रति घनमीटरपेक्षा एक टक्क्यांपेक्षा कमी आहे.

यामुळे, दिल्ली जगातील सर्वात प्रदूषित राजधानी म्हणून सतत राहिली आहे. जर आपण देशातील १३ सर्वात प्रदूषित शहरांबद्दल बोललो तर त्यात आसामचे एक शहर, पंजाबचे एक शहर, राजधानी दिल्लीची दोन शहरे, हरियाणाची दोन शहरे, राजस्थानची तीन शहरे आणि उत्तर प्रदेशची जास्तीत जास्त चार शहरे समाविष्ट आहेत.

प्रदूषण आरोग्यासाठी मोठे संकट

पीएम २.५ च्या अतिरेकी पातळीमुळे श्वसनाचे आजार, हृदयरोग आणि कर्करोग यासारखे गंभीर आजार होऊ शकतात. त्याच वेळी, लॅन्सेट प्लॅनेटरी हेल्थ स्टडीनुसार, २००९ ते २०१९ दरम्यान, भारतात दरवर्षी सुमारे १५ लाख मृत्यू पीएम २.५ प्रदूषणाच्या दीर्घकालीन संपर्कामुळे झाले. तर, वायू प्रदूषणामुळे भारतातील सरासरी आयुर्मान ५.२ वर्षांनी कमी होत आहे. दरम्यान, माजी जागतिक आरोग्य संघटनेच्या शास्त्रज्ञ आणि आरोग्य मंत्रालयाच्या सल्लागार सौम्या स्वामीनाथन यांच्या मते, भारताने हवेच्या गुणवत्तेचा डेटा गोळा करण्यात प्रगती केली आहे, परंतु ठोस कृती आवश्यक आहे.

भारतातील १३ सर्वात प्रदूषित शहरे

१. बुरनीहाट (आसाम), 2. दिल्ली, ३. मुल्लानपूर (पंजाब), ५. फरीदाबाद (हरियाणा), ६. लोणी (उत्तर प्रदेश), ७. नवी दिल्ली, ८. गुरुग्राम (हरियाणा), ९. गंगानगर (राजस्थान) १०. ग्रेटर नोएडा (उत्तर प्रदेश), १२. भिवाडी (राजस्थान), १३. मुझफ्फरनगर (उत्तर प्रदेश), १४. हनुमानगड (राजस्थान) १५. नोएडा (उत्तर प्रदेश)

प्रदूषण यादीत भारताचे स्थान

•  भारत आता जगातील पाचव्या क्रमांकाचा सर्वाधिक प्रदूषित देश बनला
• २०२३ मध्ये भारत होता तिसऱ्या क्रमांकावर
• २०२४ मध्ये भारतात सरासरी पीएम २.५ पातळी ५०.६ मायक्रोग्रॅम प्रति घनमीटर
• ही पातळी २०२३ मध्ये ५४.४ मायक्रोग्रॅम प्रति घनमीटरपेक्षा ७% कमी
• त्यामुळेच जगातील सर्वात प्रदूषित १० शहरांपैकी ६ शहरे भारतात
• भारतातील ३५% शहरांमध्ये पीएम २.५ ची पातळी १० पट जास्त