Tension Type Headache: आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीमुळे अनेक आरोग्य समस्या वाढताना दिसत आहेत. कामाचा ताण, अपुरी झोप, वाढलेला स्क्रीन टाइम, मानसिक तणाव आणि शारीरिक थकवा यामुळे अनेकजण वारंवार डोकेदुखीचा सामना करत आहेत. अनेकदा लोक या समस्येकडे दुर्लक्ष करतात किंवा साधा थकवा समजून वेदनाशामक गोळ्या घेतात. मात्र सतत डोक्यात जडपणा, दाब किंवा वेदना जाणवत असतील तर ते टेन्शन टाइप हेडेक (Tension-Type Headache – TTH) चे लक्षण असू शकते.

आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, टेन्शन टाइप हेडेक हा सध्या सर्वाधिक आढळणाऱ्या डोकेदुखीच्या प्रकारांपैकी एक आहे. यामध्ये संपूर्ण डोक्यावर दाब आल्यासारखे वाटते. काही जणांना डोके घट्ट बांधल्यासारखी किंवा आवळल्यासारखी भावना जाणवते. हा त्रास हलक्या ते मध्यम स्वरूपाचा असू शकतो.

पूर्वी तज्ज्ञांच्या मते चेहरा, मान आणि डोक्याच्या स्नायूंमध्ये ताण निर्माण झाल्यामुळे ही समस्या उद्भवत असे. मानसिक तणाव, चिंता आणि भावनिक दबाव यामुळे स्नायूंमध्ये ताण वाढतो आणि त्यामुळे डोकेदुखी सुरू होते. आजच्या काळात कार्यालयीन कामाचा ताण, आर्थिक चिंता, नातेसंबंधातील तणाव आणि सतत मोबाइल किंवा संगणकाचा वापर ही यामागील प्रमुख कारणे मानली जातात.

टेन्शन टाइप हेडेकची लक्षणे कोणती?  (Tension Type Headache)

या प्रकारच्या डोकेदुखीमध्ये काही ठराविक लक्षणे दिसून येतात. डोक्यात सतत हलका किंवा मध्यम स्वरूपाचा त्रास जाणवतो. कपाळ, डोक्याच्या बाजूचा भाग किंवा मागील भागावर दाब असल्यासारखे वाटते. तसेच मान, खांदे आणि डोक्याच्या स्नायूंमध्ये ताण किंवा संवेदनशीलता जाणवू शकते.  (Tension Type Headache)

काही वेळा ही डोकेदुखी 30 मिनिटांपासून सुरू होऊन अनेक दिवस टिकू शकते. काही लोकांमध्ये ती अधूनमधून होते, तर काहींना वारंवार त्रास होतो.

मायग्रेन आणि टेन्शन हेडेकमध्ये फरक काय?   (Tension Type Headache)

अनेकजण टेन्शन टाइप हेडेक आणि मायग्रेन यांची गल्लत करतात. मात्र या दोन्ही समस्या वेगळ्या आहेत. मायग्रेनमध्ये डोक्याच्या एका बाजूला तीव्र आणि ठणकणारी वेदना जाणवते. त्यासोबत मळमळ, उलट्या किंवा प्रकाशाचा त्रासही होऊ शकतो.

याउलट टेन्शन टाइप हेडेकमध्ये संपूर्ण डोक्यावर समान दाब जाणवतो. वेदना तुलनेने कमी तीव्र असतात, पण त्या वारंवार परत येऊ शकतात आणि बराच काळ टिकू शकतात.

या समस्येपासून बचाव कसा करावा?

टेन्शन टाइप हेडेकचा धोका कमी करण्यासाठी जीवनशैलीत काही बदल करणे आवश्यक आहे. दररोज किमान 7 ते 8 तासांची झोप घेणे महत्त्वाचे आहे. पुरेशी झोप मेंदूला विश्रांती देण्यास मदत करते.

तणाव कमी करण्यासाठी योग, ध्यान आणि श्वसनाचे व्यायाम उपयुक्त ठरतात. यामुळे शरीर आणि मन दोन्ही शांत राहतात. तसेच स्क्रीन टाइम कमी करणे आणि डोळ्यांना नियमित विश्रांती देणेही गरजेचे आहे.

पुरेसे पाणी पिणे, संतुलित आहार घेणे आणि नियमित व्यायाम करणे यामुळे रक्ताभिसरण सुधारते आणि डोकेदुखीचा त्रास कमी होण्यास मदत होते.

जर डोकेदुखी वारंवार होत असेल, दीर्घकाळ टिकत असेल किंवा दैनंदिन जीवनावर परिणाम करत असेल, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. वेळेत निदान आणि योग्य उपचार केल्यास या समस्येवर नियंत्रण मिळवता येऊ शकते.