Heart Health: आजकाल हृदयविकाराचा धोका वाढताना दिसत आहे. केवळ वयस्कर व्यक्तींनाच नव्हे, तर तरुणांनाही हृदयाशी संबंधित समस्यांचा सामना करावा लागत आहे. चुकीच्या खाण्याच्या सवयी, व्यायामाचा अभाव, वाढलेले कोलेस्ट्रॉल, उच्च रक्तदाब आणि मधुमेह यांसारख्या कारणांमुळे हृदयाच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे आहे. यासाठी अनेकजण आपल्या आहारात चिया सीड्स आणि जवसाचा समावेश करतात. पण हृदयाच्या आरोग्यासाठी या दोघांपैकी कोणते अधिक फायदेशीर आहे? जाणून घेऊया.

चिया सीड्स आणि जवस दोन्ही फायदेशीर

चिया सीड्स आणि जवस हे दोन्ही पोषक घटकांनी समृद्ध आहेत. त्यामध्ये फायबर, वनस्पतींपासून मिळणारे ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड आणि इतर आवश्यक पोषक घटक असतात. हे घटक हृदयाचे आरोग्य चांगले राखण्यासाठी मदत करू शकतात.

मात्र, दोन्ही बियांमध्ये काही महत्त्वाचे फरक आहेत. चिया सीड्समध्ये फायबर आणि खनिजे चांगल्या प्रमाणात असतात. तर जवस हे ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड आणि लिग्नान या वनस्पतीजन्य घटकांसाठी ओळखले जाते.

ओमेगा-३ फॅटी अॅसिडसाठी कोणते चांगले?

ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड हे हृदयाच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे मानले जाते. चिया सीड्स आणि जवस या दोन्हींमध्ये अल्फा-लिनोलेनिक अॅसिड (ALA) नावाचे वनस्पतीजन्य ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड आढळते. हे शरीरातील दाह कमी करण्यास मदत करू शकते आणि हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते. मात्र, या दोन्ही बियांमधील ALA चे प्रमाण सारखे नसते. साधारण २८ ग्रॅम चिया सीड्समध्ये सुमारे ५ ग्रॅम ALA असते, तर तेवढ्याच प्रमाणातील जवसामध्ये जवळपास ६ ग्रॅम ALA आढळते. जवसामध्ये लिग्नान नावाचे वनस्पतीजन्य घटकही असतात. त्यांच्यात अँटिऑक्सिडंट गुणधर्म आढळतात. त्यामुळे ओमेगा-३ आणि लिग्नान या दोन्ही घटकांसाठी जवसाचा आहारात समावेश करता येतो.

कोलेस्ट्रॉल आणि रक्तदाबासाठी कोणते उपयुक्त?

चिया सीड्स आणि जवस या दोन्हींमध्ये फायबर असते. विशेषतः विरघळणारे फायबर शरीरातील वाईट कोलेस्ट्रॉल म्हणजेच LDL नियंत्रित ठेवण्यास मदत करू शकते. जवसावर करण्यात आलेल्या काही अभ्यासांमध्ये कोलेस्ट्रॉल आणि रक्तदाबामध्ये काही प्रमाणात सुधारणा झाल्याचे आढळले आहे. चिया सीड्सवरही संशोधन झाले आहे; मात्र हृदयाच्या आरोग्याबाबत त्याचे निष्कर्ष अद्याप मर्यादित आणि संमिश्र आहेत.

त्यामुळे केवळ चिया सीड्स किंवा जवस खाल्ल्याने हृदयविकाराचा धोका पूर्णपणे टळतो, असे म्हणता येत नाही. हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी संतुलित आहार, नियमित शारीरिक हालचाल आणि पुरेशी झोप यांनाही महत्त्व आहे.

आहारात चिया सीड्स आणि जवसाचा समावेश कसा करावा?

चिया सीड्स आणि जवसाचा आहारात समावेश करणे सोपे आहे. या बिया पुढील पदार्थांमध्ये वापरता येतात.

• चिया सीड्स: पाण्यात किंवा इतर द्रव पदार्थात भिजवून खाता येतात. त्यांचा वापर दही, स्मूदी किंवा ओट्समध्येही करता येतो.
• जवस: दळलेले जवस पोळीच्या पिठात, दही, दलिया किंवा सलाडमध्ये मिसळता येतात.

चिया सीड्स पुरेशा द्रव पदार्थासोबत घेणे महत्त्वाचे आहे. जवस दळून खाल्ल्यास त्यातील पोषक घटक शरीराला उपलब्ध होण्यास मदत होते. सुरुवातीला कमी प्रमाणात घेऊन शरीराला ते मानवतात का, हे पाहावे.

हृदयाच्या आरोग्यासाठी आणखी काय करावे?

आहारात या बियांचा समावेश करण्यासोबतच रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉल आणि रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवणे आवश्यक आहे. धूम्रपान टाळणे, नियमित व्यायाम करणे आणि फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्ये यांचा आहारात समावेश करणेही महत्त्वाचे आहे.

थोडक्यात सांगायचे तर , चिया सीड्स आणि जवस हे दोन्ही हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. जवसामध्ये ALA चे प्रमाण थोडे अधिक असते आणि त्याच्या कोलेस्ट्रॉल व रक्तदाबावरील परिणामांबाबत काही अभ्यास उपलब्ध आहेत. मात्र, कोणताही एक पदार्थ हृदय निरोगी ठेवण्याची हमी देत नाही. संतुलित आहार आणि निरोगी जीवनशैली यांची जोड देणे सर्वांत महत्त्वाचे आहे.