नवी दिल्ली – चंद्राच्या पृष्ठभागावर चांद्रयान-3 यशस्वीपणे उतरवून इतिहास रचणाऱ्या इस्रोने आज आपली सूर्य मोहीम आदित्य एल1 यशस्वीपणे प्रक्षेपित केली. या दोन महत्त्वाच्या मोहिमेनंतर इस्रो आणखी एका महत्त्वाच्या प्रक्षेपणाची तयारी करत आहे.

खरे तर सूर्य आणि चंद्र मोहिमेनंतर इस्रो आता सर्वदूरच्या अंतराळातील रहस्ये उकलण्याचा प्रयत्न करत आहे. यासाठी इस्रो आपल्या पहिल्या पोलरीमेट्री मिशन एक्‍स्पोसॅट (एक्‍स-रे पोलरिमेट्री मिशन) साठी तयारी करत आहे.

एक्‍स्पोसॅट उपग्रह मोहिमेअंतर्गत, इस्रो खगोलीय क्ष-किरण स्त्रोतांच्या विविध गतीशीलतेचा अत्यंत परिस्थितीत अभ्यास करेल. दोन पेलोडसह अंतराळयान पृथ्वीच्या कमी कक्षेत ठेवले जाईल.

यापैकी एक पेलोड पॉलिक्‍स (क्ष-किरणांमधील पोलारिमीटर इन्स्ट्रुमेंट) असेल, जो खगोलशास्त्रीय स्त्रोतांपासून उद्भवलेल्या फोटॉनद्वारे क्ष-किरण ऊर्जा श्रेणी मोजेल.

“एक्‍स्पोसॅट’ प्रक्षेपणासाठी सज्ज असल्याचे इस्रोने शनिवारी सांगितले. कृष्णविवर, न्यूट्रॉन तारे, गॅलेक्‍टिक न्यूक्‍ली इत्यादी विविध खगोलीय स्त्रोतांच्या उत्सर्जन यंत्रणा समजून घेणे खूप कठीण आहे.

स्पेक्‍ट्रोस्कोपिक आणि वेळेची माहिती अनेक स्त्रोतांकडून मिळू शकते, परंतु या उत्सर्जनाचा कल समजून घेणे अद्याप एक आव्हान आहे. एक्‍स-रे पल्सर, ब्लॅक होल बायनरी, कमी चुंबकीय क्षेत्र न्यूट्रॉन तारे इत्यादी समजून घेण्यात एक्‍सपोसॅट मदत करू शकते.