Anemia: अॅनिमिया म्हणजेच रक्ताची कमतरता ही आज जगभरात आढळणारी एक सामान्य पण गंभीर आरोग्य समस्या आहे. विशेषतः महिलांमध्ये ही समस्या मोठ्या प्रमाणावर दिसून येते. शरीरात हिमोग्लोबिन किंवा रेड ब्लड सेल्स कमी झाल्यास अॅनिमिया होतो. हिमोग्लोबिन हे शरीराच्या प्रत्येक भागापर्यंत ऑक्सिजन पोहोचवण्याचे काम करते, त्यामुळे त्याची कमतरता आरोग्यावर थेट परिणाम करते. रक्ताची कमतरता असल्यास शरीराला पुरेसा ऑक्सिजन मिळत नाही. यामुळे सतत थकवा जाणवणे, अशक्तपणा, चक्कर येणे, त्वचेवर पिवळसरपणा येणे अशा समस्या निर्माण होतात. काही वेळा श्वास घ्यायला त्रास होणे, हृदयाची धडधड वाढणे आणि रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होणे यासारख्या लक्षणांचाही सामना करावा लागतो. भारतातील आकडेवारीनुसार, ५० टक्क्यांहून अधिक महिलांमध्ये अॅनिमियाची समस्या आढळते. महिलांमध्ये मासिक पाळीमुळे रक्तस्राव होतो, त्यामुळे त्यांना अॅनिमियाचा धोका अधिक असतो. तसेच गर्भवती महिलांमध्येही हा धोका जास्त असतो, कारण त्यांच्या शरीराला आई आणि बाळ दोघांसाठी रक्त तयार करावे लागते. अॅनिमिया टाळण्यासाठी आहारात आयर्न (लोह) असलेल्या पदार्थांचा समावेश करणे खूप महत्त्वाचे मानले जाते. कारण आयर्न हे हिमोग्लोबिन तयार करण्यासाठी आवश्यक पोषक तत्व आहे. त्यामुळे पालक, मेथी, बीट, हिरव्या पालेभाज्या, राजमा, छोले यांसारखे पदार्थ खाण्याचा सल्ला दिला जातो. याशिवाय अंडी, चिकन, मासे आणि रेड मीटमध्येही भरपूर आयर्न असते. Anemia मात्र, तज्ज्ञांच्या मते फक्त आयर्नयुक्त पदार्थ खाल्ल्याने रक्ताची कमतरता पूर्णपणे दूर होत नाही. यासाठी व्हिटॅमिन-सी खूप महत्त्वाचे आहे. कारण व्हिटॅमिन-सी शरीरात आयर्नचे योग्य शोषण (absorption) होण्यास मदत करते. जर तुम्ही आयर्न खात असाल पण त्यासोबत व्हिटॅमिन-सी घेत नसाल, तर शरीर त्या आयर्नचा योग्य उपयोग करू शकत नाही. यासाठी आहारात लिंबू, संत्रे, आवळा, पेरू यांसारखे व्हिटॅमिन-सीयुक्त पदार्थ समाविष्ट करणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, पालक किंवा इतर पालेभाज्या खाताना त्यावर लिंबाचा रस पिळल्यास त्यातील आयर्न शरीरात अधिक चांगल्या प्रकारे शोषले जाते. त्यामुळे रक्त वाढवण्यासाठी आयर्नसोबत व्हिटॅमिन-सी घेणे अत्यावश्यक ठरते. जर एखाद्या व्यक्तीमध्ये रक्ताची कमतरता खूपच जास्त असेल, तर फक्त आहार पुरेसा ठरत नाही. अशा वेळी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आयर्न सप्लिमेंट्स घ्यावे लागतात. मात्र, कोणतेही औषध किंवा सप्लिमेंट स्वतःहून घेणे टाळावे, कारण त्याचे दुष्परिणाम होऊ शकतात. एकंदरीत, अॅनिमियापासून बचाव करण्यासाठी संतुलित आहार घेणे, आयर्नसोबत व्हिटॅमिन-सीचा समावेश करणे आणि आवश्यक असल्यास वैद्यकीय सल्ला घेणे खूप महत्त्वाचे आहे.
