Summer Health Tips – उन्हाळ्याच्या दिवसांत तापमानाचा पारा झपाट्याने वाढत असून त्याचा सर्वाधिक परिणाम ज्येष्ठ नागरिकांच्या आरोग्यावर होत आहे. वय वाढत असताना शरीराची तापमान नियंत्रित करण्याची क्षमता कमी होत जाते. त्यामुळे डिहायड्रेशन, उष्माघात, चक्कर येणे, रक्तदाबातील चढ-उतार यांसारख्या समस्या उद्भवण्याचा धोका वाढतो.

विशेषतः ५० वर्षांवरील व्यक्तींनी या काळात आहार, पाण्याचे सेवन, दैनंदिन सवयी आणि औषधोपचार याकडे अधिक लक्ष देणे आवश्यक आहे. त्यामुळे ५० नंतर  उन्हाळ्यात निरोगी राहण्यासाठी आणि उष्णतेपासून स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी, हे जाणून घेऊया.

१. खाण्यापिण्याच्या सवयी

नियमित पाणी पिणे:
तहान लागली नसली तरीही दिवसातून किमान ८-१० ग्लास पाणी प्या. वृद्ध व्यक्तींमध्ये तहान लागण्याची जाणीव कमी होते, त्यामुळे पाण्याची बाटली सोबत ठेवा.

ताक आणि शहाळे:
ताजे ताक, शहाळ्याचे पाणी आणि कोकम सरबत यांसारखी नैसर्गिक पेये शरीराला थंड ठेवतात.

प्रथिने आणि हलका आहार:
पचायला जड असलेले अन्न (उदा. तळलेले पदार्थ) टाळा. वरण-भात, मुगाची खिचडी, नाचणीचे सत्व यांसारखे हलके आणि पौष्टिक पदार्थ घ्या.

२. ऊन आणि उष्णतेपासून संरक्षण

वेळेचे नियोजन:
दुपारी १२ ते ४ या वेळेत बाहेर पडणे टाळा. जर काही महत्त्वाचे काम असेलच, तर सकाळी लवकर किंवा सायंकाळी उशिरा पूर्ण करा.

पेहराव:
सैल, फिकट रंगाचे आणि सुती कपडे वापरा. सुती कपड्यांमुळे घाम शोषला जातो आणि अंगाला पुरळ येत नाही.

डोळ्यांची आणि डोक्याची काळजी:
बाहेर जाताना छत्री, टोपी किंवा सुती रुमाल डोक्याला बांधा आणि चांगल्या दर्जाचे सनग्लासेस वापरा.

३. शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य

थंड पाण्याने स्नान:
शरीराचे तापमान कमी ठेवण्यासाठी दिवसातून दोनदा कोमट किंवा साध्या पाण्याने आंघोळ करा.

प्राणायाम आणि योगासने:
सकाळी लवकर मोकळ्या हवेत प्राणायाम किंवा हलके योगासने करा. यामुळे रक्ताभिसरण चांगले राहते आणि उष्णतेचा ताण जाणवत नाही.

पुरेशी झोप:
उष्णतेमुळे थकवा जाणवू शकतो, त्यामुळे दुपारच्या वेळी थोडी विश्रांती आणि रात्री किमान ७-८ तासांची शांत झोप घ्या.

४. वैद्यकीय पथ्ये

नियमित तपासणी:
वय वर्ष ५० नंतर मधुमेह किंवा रक्तदाब यांसारखे त्रास असल्यास उन्हाळ्यात त्यांचे प्रमाण तपासत राहा.

औषधांचे नियोजन:
औषधे वेळेवर घ्या. काही औषधांमुळे लघवीचे प्रमाण वाढते, अशा वेळी डिहायड्रेशन होणार नाही याची काळजी घ्या.

५. धोक्याची चिन्हे ओळखा

जर खालीलपैकी कोणतीही लक्षणे जाणवली, तर घरगुती उपाय करण्याऐवजी त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:

* तीव्र डोकेदुखी किंवा चक्कर येणे.

* अतिशय कोरडी त्वचा आणि घाम न येणे.

* मळमळ होणे किंवा उलट्या होणे.

* हृदयाचे ठोके वेगाने पडणे.

उन्हाळ्यात घरात राहणे, खिडक्यांना पडदे लावणे आणि हवा खेळती ठेवणे या छोट्या गोष्टींमुळेही मोठा आराम मिळू शकतो.