जम्मू: भारतीय जनता पक्षाने शुक्रवारी त्यांचे ‘संकल्प पत्र’ म्हणजेच जम्मू-काश्मीर विधानसभा निवडणुकीसाठी जाहीरनामा प्रसिद्ध केला. या ठरावात श्वेतपत्रिका जारी करणे आणि दहशतवादाला बळी पडलेल्या सर्वांची जबाबदारी सुनिश्चित करणे यासह 25 हमींचा समावेश आहे. पक्षाच्या जाहीरनाम्यात समाविष्ट असलेल्या काश्मीरमधील 100 मंदिरांच्या नूतनीकरणाच्या आश्वासनाकडेही लोकांचे लक्ष वेधले गेले. आता प्रश्न असा पडतो की भारतीय जनता पक्षाने आपल्या जाहीरनाम्यात मंदिरांच्या जीर्णोद्धाराला महत्त्व का दिले? जम्मू-काश्मीरच्या निवडणुकीत याचा फायदा काय? चला, समजून घेण्याचा प्रयत्न करूया.

भाजपच्या या ठराव पत्रात काय आहे विशेष?

भाजपच्या ठराव पत्रात अनेक मोठी आश्वासने दिल्याचे दिसत आहे. यामध्ये काश्मिरी स्थलांतरित पंडितांचे परतणे आणि पुनर्वसन आणि पाच लाख रोजगार निर्मितीची चर्चा करण्यात आली आहे, तर बेकायदेशीरपणे स्थायिक झालेल्या रोहिंग्या आणि बांगलादेशी वस्त्यांशी संबंधित समस्या सोडवण्यासाठी मोहीम राबवण्याचे आश्वासनही देण्यात आले आहे. यामध्ये जम्मू शहरात विशेष आर्थिक क्षेत्र (SEZ) म्हणून IT हबची स्थापना, उधमपूरमध्ये फार्मास्युटिकल पार्क आणि किश्तवाडमध्ये आयुष हर्बल पार्कची स्थापना आणि पर्यटनाला चालना देण्यासाठी रणजीत सागर धरणासाठी स्वतंत्र तलाव विकास प्राधिकरणाची निर्मिती यांचा समावेश आहे. म्हणजेच भाजपने आपल्या जाहीरनाम्यात जनतेशी संबंधित विविध मुद्द्यांना स्पर्श करण्याचा प्रयत्न केला आहे.

महिला आणि युवकांशी संबंधित समस्यांनाही स्थान –

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी जारी केलेल्या भाजपच्या संकल्प जाहीरनाम्यात दुर्गम भागातील उच्च माध्यमिक वर्गात शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना टॅबलेट आणि लॅपटॉप देणे, महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांना वार्षिक प्रवास भत्ता 3000 रुपये देणे आणि स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मदत करण्याचे आश्वासन दिले आहे. भाजपने वृद्धापकाळ, विधवा आणि अपंगत्व निवृत्ती वेतन 1,000 रुपयांवरून 3,000 रुपये, अटल आवास योजनेंतर्गत भूमिहीनांना 5 मरला मोफत जमीन उपलब्ध करून देण्याची आणि विजेचे दर कमी करण्याची हमी दिली आहे. तसेच, पक्षाने ‘मा सन्मान योजने’ अंतर्गत विवाहित महिलांना वार्षिक 18,000 रुपये देण्याचे आश्वासन दिले आहे.

या प्रमुख मंदिरांचा जीर्णोद्धार करण्याचे आश्वासन –

पक्षाने आपल्या ठराव पत्रात म्हटले आहे की ऋषी कश्यप तीर्थक्षेत्र पुनरुज्जीवन मोहिमेअंतर्गत हिंदू मंदिरे आणि तीर्थक्षेत्रांची पुनर्बांधणी केली जाईल. आपल्या जाहीरनाम्यात, भाजपने 100 जीर्ण मंदिरांचे नूतनीकरण करण्याचे आणि शंकराचार्य मंदिर, रघुनाथ मंदिर आणि मार्तंड सूर्य मंदिरासह धार्मिक आणि आध्यात्मिक संघटनांच्या सक्रिय सहभागासह विद्यमान मंदिरांचा आणखी विकास करण्याचे आश्वासन दिले आहे. गेल्या काही वर्षांवर नजर टाकली तर सरकारने काश्मीरमधील मंदिरांच्या पुनरुज्जीवनातही रस दाखवला आहे, त्यामुळे भाजपने आपल्या जाहीरनाम्यात हा मुद्दा समाविष्ट केल्यावर अनेक राजकीय तज्ज्ञांना आश्चर्य वाटले नाही.

जम्मू-काश्मीरची लोकसंख्या किती आहे?

जम्मू-काश्मीरच्या एकूण लोकसंख्येपैकी 68.80 टक्के मुस्लिम आणि 28.80 टक्के हिंदू आहेत. काश्मीर खोऱ्याबद्दल बोलायचे तर 96 टक्क्यांहून अधिक लोकसंख्या मुस्लिम आहे, तर जम्मू विभागात 66 टक्के हिंदू आणि 30 टक्के मुस्लिम आहेत. संपूर्ण राज्यात सुमारे 2 टक्के शीख आहेत. तसेच जम्मू विभागात विधानसभेच्या एकूण 43 जागा आहेत तर काश्मीर विभागात 47 जागा आहेत. यावेळी भाजप संपूर्ण राज्यात चांगली कामगिरी करण्याचा प्रयत्न करत असेल, परंतु वास्तव हे आहे की त्याला सत्तेच्या जवळ कोणी आणू शकत असेल तर तो फक्त जम्मू विभाग आहे. ठराव पत्रात मंदिरांचा उल्लेख केल्याने जम्मू विभागात पक्षाला फायदा होऊ शकतो.

मंदिरांचा मुद्दा किती मोठा होऊ शकतो?

आता प्रश्न असा पडतो की, जम्मू-काश्मीरच्या निवडणुकीत मंदिरांचा मुद्दा कितपत मोठा होऊ शकतो? जम्मू-काश्मीर नॅशनल कॉन्फरन्सच्या नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या जाहीरनाम्यावर वाद निर्माण झाला होता, कारण त्यात प्राचीन शंकराचार्य मंदिराचे नाव तख्त-ए-सुलेमान आणि हरि पर्वताला कोह-ए-मारन असे नाव देण्यात आले होते. जाहीरनामा प्रसिद्ध झाल्यानंतर अनेक हिंदू संघटना आणि लोकांनी प्रचंड नाराजी व्यक्त केली होती. नंतर नॅशनल कॉन्फरन्सनेही या विषयावर स्पष्टीकरण दिले होते, मात्र यामुळे लोकांचा संताप कितपत शांत झाला हे आताच सांगता येणार नाही. त्याचबरोबर मंदिरांच्या जीर्णोद्धाराचे भाजपचे आश्वासन या वर्गातील लोकांमध्ये नक्कीच लोकप्रिय होऊ शकते.

भाजपला याचा फायदा होऊ शकतो –

नॅशनल कॉन्फरन्सने जाहीरनाम्यात ऐतिहासिक स्थळांची नावे बदलल्याने मोठी लोकसंख्या नाराज असल्याने जाहीरनाम्यात मंदिरांच्या जीर्णोद्धाराचा उल्लेख केल्याने जम्मू विभागात भाजपला धार मिळू शकते. एनसीच्या जाहीरनाम्यात शंकराचार्य मंदिराचे तख्त-ए-सुलेमान आणि हरी पर्वताचे कोह-ए-मारन असे नामकरण केल्याने काँग्रेसलाही हानी पोहोचू शकते कारण तो या पक्षाशी युती करत आहे. मात्र, आता भाजप हा मुद्दा किती मोठा गाजवतो यावर अवलंबून आहे. काश्मीर खोऱ्यातील मागील निवडणुकांमध्ये भाजपचा फारसा प्रभाव दिसला नाही, त्यामुळे तेथे पक्षाने चांगली कामगिरी केली तर तो बोनस असेल.