मुंबई : आपण आयुष्यभर कमावलेल्या संपत्तीचे वारस ठरवतो, बँक खाती आणि मालमत्तेची वाटणी कायदेशीर पद्धतीने करतो. पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का, की मृत्यूनंतर तुमच्या सोशल मीडिया अकाउंट्सचे काय होते? तुमचे फेसबुक पोस्ट, इन्स्टाग्राम फोटो, व्हिडीओ आणि त्यातील आठवणींचे काय? या प्रश्नाला उत्तर देण्यासाठी आता सोशल मीडिया कंपन्यांनी ‘डिजिटल वारस’ (Legacy Contact) निवडण्याची सुविधा आणली आहे, ज्यामुळे तुमच्या डिजिटल आठवणी सुरक्षित ठेवणे शक्य झाले आहे.

लिगसी कॉन्टॅक्ट’ म्हणजे काय?

फेसबुक, इन्स्टाग्राम आणि गुगलसारख्या प्रमुख प्लॅटफॉर्म्सनी ‘लिगसी कॉन्टॅक्ट’ ही सुविधा सुरू केली आहे. याअंतर्गत तुम्ही तुमच्या जवळच्या विश्वासू व्यक्तीला तुमच्या सोशल मीडिया अकाउंटचे मर्यादित अधिकार देऊ शकता. ही व्यक्ती तुमच्या निधनानंतर तुमच्या अकाउंटवर प्रोफाइल फोटो बदलू शकते, श्रद्धांजली पोस्ट टाकू शकते किंवा ‘मेमोरियलायझ्ड’ प्रोफाइलवर संदेश लिहू शकते. उदाहरणार्थ, फेसबुकवर ‘मेमोरियलायझ्ड’ अकाउंटवर “Remembering” अशी खूण दिसते, ज्यामुळे ते स्मृती म्हणून जतन केले जाते.

कसे काम करते ही सुविधा?

फेसबुक : तुम्ही सेटिंग्जमधील ‘मेमोरियलायझेशन सेटिंग्ज’मध्ये जाऊन लिगसी कॉन्टॅक्ट निवडू शकता. यामुळे तुमच्या निधनानंतर निवडलेली व्यक्ती तुमच्या प्रोफाइलवर मर्यादित बदल करू शकते किंवा अकाउंट डिलीट करण्याची विनंती करू शकते.

इन्स्टाग्राम : इन्स्टाग्रामवर थेट लिगसी कॉन्टॅक्ट सेट करण्याची सुविधा नाही, पण कुटुंबीय मृत्यू प्रमाणपत्र दाखवून अकाउंट ‘मेमोरियलायझ्ड’ करू शकतात. यानंतर कोणीही त्या अकाउंटवर लॉगिन करू शकत नाही, आणि ते स्मृती म्हणून जतन होते.

गुगल : गुगलच्या ‘इनॅक्टिव्ह अकाउंट मॅनेजर’द्वारे तुम्ही तुमच्या अकाउंटचा डेटा (उदा. जीमेल, ड्राइव्ह) डिलीट करायचा की कोणाला हस्तांतरित करायचा, हे ठरवू शकता. यासाठी myaccount.google.com/inactive वर जाऊन सेटिंग्ज करावी लागतात.

डिजिटल वारस का गरजेचा?

आठवणी जतन करणे : तुमचे फोटो, पोस्ट आणि व्हिडीओ हे तुमच्या जीवनातील महत्त्वाच्या आठवणी असतात. लिगसी कॉन्टॅक्टमुळे तुमचे कुटुंबीय आणि मित्र या आठवणींशी जोडलेले राहू शकतात.

डेटा सुरक्षितता : डिजिटल वारस निश्चित केल्याने तुमच्या अकाउंटचा गैरवापर टाळता येतो. उदा. पासवर्ड गहाळ झाल्यास कुटुंबीयांना अकाउंट बंद करण्यासाठी मृत्यू प्रमाणपत्रासारख्या कागदपत्रांची गरज लागते, जी प्रक्रिया क्लिष्ट असते.

भावनिक मूल्य : सोशल मीडिया अकाउंट्स केवळ डेटा नसून, भावनिक आठवणींचा खजिना असतात. लिगसी कॉन्टॅक्टमुळे या आठवणी योग्य व्यक्तींकडे सोपवता येतात.

कसे सेट कराल लिगसी कॉन्टॅक्ट?

फेसबुक : अॅपमधील ‘सेटिंग्ज अँड प्रायव्हसी’ > ‘सेटिंग्ज’ > ‘मेमोरियलायझेशन सेटिंग्ज’ > ‘लिगसी कॉन्टॅक्ट’ निवडा आणि विश्वासू व्यक्तीचे नाव जोडा.

गुगल : myaccount.google.com/inactive वर जाऊन ‘इनॅक्टिव्ह अकाउंट मॅनेजर’ सेट करा. यात तुम्ही डेटा डिलीट किंवा शेअर करण्याचा पर्याय निवडू शकता.

इन्स्टाग्राम : थेट लिगसी कॉन्टॅक्ट सेटिंग उपलब्ध नसली तरी, मृत्यूनंतर कुटुंबीय मेटाच्या सपोर्ट सेंटरद्वारे अकाउंट मेमोरियलायझ्ड किंवा डिलीट करू शकतात.