US-India Relations । अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांच्या कार्यकाळाच्या शेवटच्या टप्प्यात त्यांच्या सरकारने भारताला दोन मोठ्या भेटवस्तू दिल्या आहेत. या भेटवस्तूंमुळे भारत-अमेरिका संबंध अधिक दृढ होतील आणि दोन्ही देशांमधील तांत्रिक आणि सुरक्षा सहकार्य नवीन उंचीवर जाण्यास मदत होणार आहे.

एका इंग्रजी वर्तमानपत्राच्या वृत्तानुसार, अमेरिकेने भारतातील काही प्रमुख अणुसंस्थांना त्यांच्या अणु नियंत्रण कायद्यातून वगळले आहे. यूएस ब्युरो ऑफ इंडस्ट्री अँड सिक्युरिटी (BIS) ने भाभा अणु संशोधन केंद्र (BARC), इंदिरा गांधी अणु संशोधन केंद्र (IGCAR) आणि इंडियन रेअर अर्थ्स लिमिटेड (IREL) यांना त्यांच्या ‘एंटिटी लिस्ट’मधून काढून टाकले आहे.

‘एंटिटी लिस्ट’ म्हणजे काय? US-India Relations ।
अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सुरक्षेला किंवा परराष्ट्र धोरणाला धोका निर्माण करू शकणाऱ्या संघटनांवर व्यापार निर्बंध लादण्यासाठी अमेरिका ‘एंटिटी लिस्ट’चा वापर करते. या यादीतून वगळण्यात आल्याचा अर्थ असा की या भारतीय संस्था आता कोणत्याही विशेष निर्बंधांशिवाय अमेरिकन तंत्रज्ञान आणि उपकरणे वापरू शकतील.

AI चिप्सचा वापर सोपा झाला
आणखी एक मोठी भेट म्हणून, अमेरिकेने भारताला कोणत्याही निर्बंधांशिवाय प्रगत एआय चिप्सचा फायदा घेण्याची परवानगी दिली आहे. या निर्णयामुळे भारताचा समावेश या विशेष तांत्रिक सुविधांचा आनंद घेणाऱ्या १८ देशांच्या यादीत झाला आहे.

चीनवर नजर US-India Relations ।
अमेरिकेने भारताला या सवलती दिल्या आहेत, तर चीनच्या ११ संघटना ‘एंटिटी लिस्ट’मध्ये जोडल्या गेल्या आहेत. हे पाऊल अमेरिकेच्या धोरणाचा एक भाग आहे जे चीन आणि इतर शत्रूंना प्रगत सेमीकंडक्टर आणि एआय तंत्रज्ञानापर्यंत पोहोचण्यास मर्यादित करण्याचा प्रयत्न करते.

पंतप्रधान मोदींच्या भेटीवर एकमत 
अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार जेक सुलिव्हन यांनी दिल्ली आयआयटीमध्ये सांगितले की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या गेल्या अमेरिका दौऱ्यादरम्यान, एनएसए अजित डोभाल आणि परराष्ट्र मंत्री एस जयशंकर यांच्यासोबत झालेल्या बैठकीत यावरील बंदी उठवण्याच्या मुद्द्यावर चर्चा झाली होती. ते म्हणाले की अमेरिकेने सुमारे २० वर्षांपूर्वी नागरी अणु सहकार्याच्या प्रकल्पावर काम सुरू केले होते, परंतु आता ते पूर्णपणे साकार करण्याची वेळ आली आहे.

भारत-अमेरिका संबंधांना नवी ताकद
या पावलांमुळे भारत आणि अमेरिकेतील धोरणात्मक भागीदारी अधिक मजबूत होईल, विशेषतः तंत्रज्ञान आणि सुरक्षा क्षेत्रात. अमेरिकेचे हे पाऊल जागतिक शक्ती संतुलनात भारताची वाढती भूमिका देखील प्रतिबिंबित करते. या सवलतींमुळे भारताला त्याच्या संरक्षण, ऊर्जा आणि तांत्रिक क्षमतांमध्ये मोठ्या प्रमाणात सुधारणा करण्याची संधी मिळेल, ज्यामुळे दोन्ही देशांमधील संबंध नवीन उंचीवर जातील.