us b 2 bomber : अमेरिकेचा ‘बी-२ बॉम्बर’ सध्या चांगलाच चर्चेत आहे. इराणच्या अणुऊर्जा प्रकल्पांवर हल्ला केल्यानंतर अमेरिकेचे अध्यक्ष ट्रम्प म्हणाले होते की, फक्त अमेरिकन विमाने हे करू शकतात आणि जगातील इतर कोणतेही सैन्य असे मिशन पार पाडू शकत नाही. आज आपल्याला कळेल की अमेरिकेला ‘बी-२ बॉम्बर’ची गरज कधी भासू लागली, ते बनवण्याचे काम कधी सुरू झाले, ते कसे अस्तित्वात आले आणि त्याची किंमत किती आहे.

१९७० आणि १९८० च्या दशकात अमेरिका आणि सोव्हिएत युनियनमधील अण्वस्त्रांची स्पर्धा तीव्र होती. अमेरिकेला भीती होती की सोव्हिएत रशियाने अशी हवाई संरक्षण प्रणाली विकसित केली आहे.

जी केवळ त्यांच्या जहाजांवरील हल्ले रोखू शकणार नाही तर त्यांची विमाने देखील नष्ट करू शकेल. हा तो काळ होता जेव्हा अमेरिकेला अशा बॉम्बरची आवश्यकता होती जो ‘शत्रू’मध्ये न सापडता घुसू शकेल आणि अण्वस्त्रे किंवा पारंपारिक शस्त्रे नष्ट करू शकेल.

‘बी-२ बॉम्बर’ कसा अस्तित्वात आला?

आता अमेरिकेने ‘स्टील्थ’ तंत्रज्ञानावर गुप्तपणे काम करायला सुरुवात केली, जेणेकरून विमान रडारवर दिसू नये. लॉकहीडने एफ-११७ नाईटहॉक बनवले, पण ते फक्त छोटे हल्ले करू शकले. नंतर, नॉर्थ्रॉप ग्रुमनला एक मोठा, लांब पल्ल्याचा स्टेल्थ बॉम्बर बनवण्याची जबाबदारी देण्यात आली.

यासह, १९७९ मध्ये हा प्रकल्प सुरू झाला. त्याला ‘अ‍ॅडव्हान्स्ड टेक्नॉलॉजी बॉम्बर (एटीबी)’ असे नाव देण्यात आले. त्याची रचना खूप अनोखी होती. त्याला शेपूट किंवा सरळ पंख नव्हते. या विमानाचे रडार, इन्फ्रारेड, ध्वनी आणि दृश्य ओळख टाळणे हा उद्देश होता.

सुमारे १० वर्षांनंतर, त्याचे नाव ‘बी-२ स्पिरिट’ असे ठेवण्यात आले. स्पिरिट म्हणजे ‘आत्मा’, ज्याबद्दल कोणालाही माहिती नाही की ते शरीरात कधी प्रवेश करते आणि कधी निघून जाते.

हे बॉम्बर विमान असे होते. ते १९८८ मध्ये सार्वजनिकरित्या सादर करण्यात आले होते, परंतु त्याची अनेक वैशिष्ट्ये अजूनही गुप्त ठेवण्यात आली होती. बी-२ स्पिरिटने १७ जुलै १९८९ रोजी पहिले उड्डाण केले.

एका बॉम्बरची किंमत किती असते?

‘बी-२’ ची किंमत २ अब्ज डॉलर्स (सुमारे १६,००० कोटी रुपये) पर्यंत असल्याचे म्हटले जाते. अमेरिकेने आतापर्यंत अशी फक्त २१ विमाने बनवली आहेत, त्यापैकी एक चाचणी दरम्यान नष्ट झाली.

अमेरिकेने आतापर्यंत कोसोवो युद्ध, अफगाणिस्तान (२००१) आणि इराक युद्ध (२००३) मध्ये याचा वापर केला आहे. आता असा दावा करण्यात आला आहे की ते इराणवर हल्ला करेल आणि त्याचा अणुऊर्जा प्रकल्प नष्ट करेल.

त्याचा कमाल वेग सुमारे १,०१० किलोमीटर प्रति तास आहे आणि त्याची श्रेणी ११,०००+ किमी आहे (इंधन न भरता). शस्त्र क्षमतेबद्दल बोलायचे झाले तर, ते अणु आणि पारंपारिक दोन्ही बॉम्बसाठी योग्य आहे. ते एका वेळी २ पायलट आणि एक मिशन कमांडर सामावून घेऊ शकते.

एक अमेरिकन बी-२ बॉम्बर बेपत्ता ! यात इराणचा हात आहे की इतर काही गुपित…

अमेरिकेने इराणवर बंकर बस्टर बॉम्बने हल्ला केला होता, या मोहिमेला ‘ऑपरेशन मिडनाईट हॅमर’ असे नाव देण्यात आले होते. आता एका अहवालात दावा करण्यात आला आहे की, या मोहिमेदरम्यान एक अमेरिकन बॉम्बर बेपत्ता झाला.

प्रश्न असा आहे की इराणवर बॉम्ब टाकण्यासाठी निघालेला बॉम्बर कुठे गायब झाला, इराणला त्याच्या हवाई संरक्षणाने बॉम्बर पाडण्यात यश आले का आणि म्हणूनच ते वारंवार अमेरिकेला आव्हान देत आहे आणि अणुकार्यक्रम पुढे नेण्याची घोषणा करत आहे.

दरम्यान, एका विमानतळावर एक अमेरिकन बॉम्बर दिसला आहे, त्यामुळे अमेरिकन विमान सुरक्षित असल्याचेही म्हटले जात आहे. संपूर्ण गूढ काय आहे, इराण इतका शक्तिशाली आहे का की त्याने बी-२ बॉम्बर पाडला आहे. सत्य कोणालाही माहिती नसले तरी, काही वृत्तांत असा दावा केला आहे की बी-२ बॉम्बर बेपत्ता आहे.

या मीडिया रिपोर्टबाबत अमेरिकेने कोणतेही स्पष्टीकरण दिलेले नाही. परंतु या बी-२ बॉम्बरशी संबंधित एक छायाचित्र आणि बातमी आली आहे, होनोलुलु येथील बी-२ बॉम्बरचा व्हिडिओ माजी पायलट डेव्हिड मार्टिनने पोस्ट केला आहे.

येथे बी-२ बॉम्बर टॅक्सीवेवर बांधलेला दिसत आहे. आता प्रश्न असा आहे की हा तोच बॉम्बर आहे का? जो बेपत्ता असल्याचे म्हटले जात आहे. अमेरिकेच्या बी-२ बॉम्बरचा मागोवा घेणे खूप कठीण आहे आणि त्याची प्रत्येक कारवाई खूप गुप्त राहते.