Thailand and Cambodia: भारताच्या शेजारी युद्ध सुरू, जोरदार गोळीबारानंतर हवाई हल्ला, थायलंडने कंबोडियाचा लष्करी तळ उद्ध्वस्त केला, 9 ठार
Thailand and Cambodia: – थायलंड आणि कंबोडिया यांच्यातील सीमा विवादाने पुन्हा एकदा हिंसक वळण घेतले आहे. थायलंडने कंबोडियाच्या विवादित लष्करी ठाण्यांवर F-16 लढाऊ विमानांद्वारे हवाई हल्ला केला. यामुळे दोन्ही देशांमधील तणाव आणखी तीव्र झाला आहे. थायलंडच्या लष्कराने केलेल्या या हल्ल्यात 9 जणांचा मृत्यू झाल्याचा दावा केला आहे.
हल्ल्यामागील कारण आणि थायलंडची भूमिका
थायलंडच्या लष्कराच्या उपप्रवक्त्या ऋचा सुक्सुवानन यांनी सांगितले की, कंबोडियाकडून थायलंडच्या हद्दीत तीव्र गोळीबार आणि रॉकेट हल्ले झाल्याने आत्मसंरक्षणासाठी ही कारवाई करण्यात आली. “आम्ही नियोजनबद्धरित्या कंबोडियाच्या लष्करी ठाण्यांवर हवाई हल्ले केले. सहा F-16 विमानांपैकी एकाने कंबोडियाच्या हद्दीतील एका लष्करी ठाण्याला उद्ध्वस्त केले,” असे त्यांनी स्पष्ट केले. थायलंडने हा हल्ला आत्मसंरक्षणाचा भाग असल्याचा दावा केला आहे, तर कंबोडियाने याला क्रूर आणि बर्बर लष्करी आक्रमण असल्याचे म्हटले आहे.
प्रीह विहार मंदिराचा ऐतिहासिक वाद
दोन्ही देशांमधील हा तणाव 12व्या शतकातील प्रसिद्ध हिंदू मंदिर प्रीह विहारच्या मालकीवरून गेल्या अनेक दशकांपासून सुरू आहे. 1962 मध्ये आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाने (ICJ) हे मंदिर कंबोडियाचा भाग असल्याचा निर्णय दिला होता. मात्र, थायलंडमधील काही राष्ट्रवादी गट आजही हा निर्णय मान्य करत नाहीत. या मंदिराला केवळ ऐतिहासिकच नव्हे, तर कंबोडियाच्या राष्ट्रीय आणि धार्मिक भावनांशीही जोड आहे. याच परिसरात 2008, 2011 आणि आता 2025 मध्ये पुन्हा एकदा हिंसक संघर्ष उद्भवला आहे.
नागरी नुकसान आणि मानवाधिकाराची चिंता
या हल्ल्यांमुळे केवळ लष्करी ठाणेच नव्हे, तर नागरी भागांनाही फटका बसला आहे. थायलंडच्या दाव्यानुसार, कंबोडियाच्या सैनिकांनी सीमेवरील लष्करी तळ आणि रुग्णालयाला लक्ष्य केले. यामुळे हा संघर्ष आता केवळ लष्करी पातळीपुरता मर्यादित न राहता सामान्य नागरिकांवरही परिणाम करत आहे. मानवाधिकार संघटनांनी दोन्ही देशांना संयम राखण्याचे आणि आंतरराष्ट्रीय नियमांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. तसेच, संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेची (UNSC) तातडीची बैठक बोलावण्याची मागणीही करण्यात आली आहे.
कूटनीतिक तणाव आणि आंतरराष्ट्रीय परिणाम
या घटनेनंतर दोन्ही देशांनी एकमेकांच्या राजदूतांना देशातून हद्दपार केले आहे. थायलंडने कंबोडियाला इशारा दिला आहे की, जर हल्ले सुरूच राहिले तर आत्मसंरक्षणासाठी आणखी कठोर पावले उचलली जातील. या संघर्षाचा परिणाम केवळ प्रादेशिक स्थैर्यावरच नव्हे, तर ASEAN सारख्या आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवरही दिसून येऊ शकतो. तज्ज्ञांच्या मते, जर परिस्थिती नियंत्रणात आली नाही, तर अमेरिका आणि चीन यांसारख्या जागतिक शक्ती मध्यस्थीसाठी पुढे येऊ शकतात.
भूसुरुंगांचा नवा धोका
या संघर्षात भूसुरुंगांचा मुद्दाही गंभीर बनला आहे. थायलंडने दावा केला आहे की, कंबोडियाने नव्याने टाकलेल्या भूसुरुंगांमुळे त्यांचे सैनिक जखमी झाले, तर कंबोडियाने याला जुन्या भूसुरुंगांचा स्फोट असल्याचे म्हटले आहे. या आरोप-प्रत्यारोपांमुळे परिस्थिती आणखी चिघळत आहे. भूसुरुंगांचा धोका केवळ सैनिकांसाठीच नव्हे, तर स्थानिक नागरिकांसाठीही दीर्घकालीन धोका ठरू शकतो.
कंबोडियाची प्रतिक्रिया आणि सैन्य भरती
कंबोडियाचे पंतप्रधान हुन मानेट यांनी राष्ट्रीय संबोधनात म्हटले की, “अशांत परिस्थितीत सशस्त्र प्रत्युत्तर देणे आवश्यक आहे.” त्यांनी सैन्य भरती पुन्हा सुरू करण्याची घोषणा केली आहे, ज्यामुळे हा संघर्ष दीर्घकाळ चालण्याची शक्यता आहे. कंबोडियाची ही तयारी दर्शवते की, हा तणाव आता तात्पुरता न राहता दीर्घकालीन रणनीतीत बदलू शकतो.
दरम्यान, दोन्ही देशांमधील हा संघर्ष आता आंतरराष्ट्रीय पातळीवर लक्ष वेधत आहे. प्रीह विहार मंदिराच्या आसपासच्या या तणावामुळे दक्षिण-पूर्व आशियातील स्थैर्य धोक्यात येऊ शकते. आता सर्वांचे लक्ष संयुक्त राष्ट्र आणि ASEAN सारख्या व्यासपीठांवर आहे, जिथे यावर कूटनीतिक तोडगा काढण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो.
थायलंड: थायलंड, दक्षिण-पूर्व आशियातील एक प्रमुख देश आहे. याची लोकसंख्या सुमारे 7 कोटी (2025 अंदाज) आहे, तर क्षेत्रफळ 5,13,120 चौरस किलोमीटर आहे. थायलंडचा प्रमुख धर्म बौद्ध (थेरवाद बौद्ध धर्म, 94%) आहे, तर इतर धर्मांमध्ये इस्लाम आणि ख्रिश्चन धर्म यांचा समावेश आहे. थायलंडची अर्थव्यवस्था मिश्र स्वरूपाची आहे, जी पर्यटन, शेती (तांदूळ निर्यात), उत्पादन (इलेक्ट्रॉनिक्स) आणि सेवा क्षेत्रावर अवलंबून आहे. बँकॉक हे आर्थिक आणि सांस्कृतिक केंद्र आहे. थायलंडची प्रति व्यक्ती जीडीपी सुमारे 7,500 डॉलर आहे, आणि हा देश ASEAN मधील एक महत्त्वाचा सदस्य आहे.
कंबोडिया: कंबोडिया, थायलंडचा शेजारी देश आहे. याची लोकसंख्या सुमारे 1.7 कोटी (2025 अंदाज) असून, क्षेत्रफळ 1,81,035 चौरस किलोमीटर आहे. कंबोडियाचा प्रमुख धर्म थेरवाद बौद्ध (97%) आहे, तर अल्पसंख्याकांमध्ये इस्लाम आणि ख्रिश्चन धर्म येतात. कंबोडियाची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती (कपडे, तांदूळ), पर्यटन (अंगकोर वाट मंदिर) आणि उत्पादन क्षेत्रावर अवलंबून आहे. प्रति व्यक्ती जीडीपी सुमारे 1,800 डॉलर आहे. नोम पेन्ह हे राजधानी आणि आर्थिक केंद्र आहे. कंबोडिया हा विकसनशील देश असून, गेल्या काही दशकांत आर्थिक प्रगती करत आहे. दोन्ही देशांमधील सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक संबंध खोलवर रुजलेले आहेत, परंतु सीमावादामुळे तणावही कायम आहे.
