TATA Group।  भारतातील सर्वात मोठ्या व्यावसायिक समूह असलेल्या टाटा समूहात सर्व काही ठीक नाही. टाटा ट्रस्टमधील एका गटाने विजय सिंह यांच्या टाटा सन्स बोर्डावर पुनर्नियुक्तीच्या विरोधात मतदान केल्याचे वृत्त आहे, तेव्हा त्यांनी सांगितले की ट्रस्टने कोणत्याही मुद्द्यावर मतदान करणे “अभूतपूर्व” आहे. हे पाऊल दिवंगत रतन टाटा यांच्या तत्वज्ञानाच्या विरोधात आहे, जे नेहमीच “सर्वसहमती आणि एकतेद्वारे” निर्णय घेण्यावर आग्रही होते.

एका इंग्रजी वर्तमानपत्राच्या प्रश्नांना उत्तर देताना विजय सिंह म्हणाले, “टाटा ट्रस्टमध्ये कोणत्याही विषयावर मतदान करण्याची कल्पना अभूतपूर्व आहे ((असे यापूर्वी कधीही घडले नव्हते)). रतन टाटा हे नेहमीच मुद्द्यांवर एकमत आणि एकमत असले पाहिजे यावर ठाम होते… आणि कदाचित आपण आता वेगळ्या युगात आहोत.”

अलिकडच्या मतदानामुळे १८० अब्ज डॉलर्सच्या टाटा समूहातील सत्ता संघर्ष उघडकीस आला आहे. एम पालोनजीचे संचालक मेहली मिस्त्री यांच्या नेतृत्वाखाली टाटा ट्रस्टच्या चार विश्वस्तांच्या गटाने समूहाच्या प्रमुख होल्डिंग कंपनी, टाटा सन्समध्ये सिंग यांच्या पुनर्नियुक्तीला विरोध केल्याचे वृत्त आहे. सिंग यांच्या विरोधात झालेल्या मतदानातून भारतातील सर्वात प्रतिष्ठित कॉर्पोरेट हाऊसमध्ये फूट पडल्याचे संकेत मिळाले. टाटा ट्रस्ट्सकडे एकत्रितपणे टाटा सन्समध्ये ६६% हिस्सा आहे. TATA Group।

सिंग यांच्या मते, ज्या बैठकीत मतदान झाले त्या बैठकीत ते उपस्थित नव्हते. ते म्हणाले, “मी उपस्थित नव्हतो, त्यामुळे मी कोणाच्या बाजूने किंवा विरोधात मतदान करण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही. आता सर्वज्ञात आहे की, चार विश्वस्तांनी टाटा सन्सच्या बोर्डावर माझ्या सातत्यतेविरुद्ध मतदान केले, कारण काही स्पष्ट नाहीत.”

१९७० च्या बॅचचे आयएएस अधिकारी आणि माजी संरक्षण सचिव, सिंग २०१८ मध्ये रतन टाटा यांच्या निमंत्रणावरून टाटा ट्रस्ट्समध्ये सामील झाले. सिंग यांनी अलीकडेपर्यंत टाटा सन्सच्या बोर्डावर काम केले. जरी ते अजूनही कंपनीच्या अधिकृत वेबसाइटवर संचालक म्हणून सूचीबद्ध असले तरी, मेहली मिस्त्री यांच्या नेतृत्वाखालील गटाने त्यांची पुनर्नियुक्ती रोखल्यानंतर त्यांनी राजीनामा दिल्याचे वृत्त आहे.

२०१३ मध्ये सिंग यांची पहिल्यांदा बोर्डात नियुक्ती झाली होती परंतु समूहाचे निवृत्तीचे वय ७० पर्यंत वाढवण्यात आल्यानंतर त्यांनी २०१८ मध्ये पद सोडले. रतन टाटा यांनी निवृत्तीचे वय अधिक लवचिक करण्याच्या निर्णयानंतर, २०२२ मध्ये ते पुन्हा बोर्डात आले.

गेल्या वर्षभरात समूह कंपन्यांनी एकत्रितपणे अंदाजे $९३ अब्ज बाजारमूल्य गमावले आहे, अशा वेळी टाटा ट्रस्टमधील विभाजनामुळे समूहाच्या एकसंधतेवर आणि कारभारावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांची चिंता दिसून येते. या वादाचे मूळ कारण म्हणजे बोर्ड नियुक्त्यांवरून होणारे मतभेद आणि टाटा सन्सची दीर्घकाळापासून सुरू असलेली यादी. एक सूक्ष्म मतभेद म्हणून सुरू झालेले दोन वेगवेगळ्या गटांमध्ये रूपांतर झाले आहे, प्रत्येक गट टाटांच्या वारशाची “खरी भावना” टिकवून ठेवण्याचा दावा करतो.

टाटा ट्रस्टचे अध्यक्ष नोएल टाटा, टीव्हीएस ग्रुपचे वेणू श्रीनिवासन आणि विजय सिंग यांचा समावेश असलेला गट “सातत्य” म्हणजेच जुनी व्यवस्था राखण्याचे समर्थन करतो. त्यांना संघटनेने शांतता, स्थिरता आणि “टाटा मूल्ये”, म्हणजेच सहमतीवर आधारित निर्णय घेण्याची परंपरा राखावी अशी इच्छा आहे.

मेहली मिस्त्री, सिटीबँकेचे माजी सीईओ प्रमित झवेरी, जहांगीर हॉस्पिटलचे अध्यक्ष जहांगीर एच.सी. जहांगीर आणि ज्येष्ठ वकील दारायस खंबाटा यांच्या नेतृत्वाखालील गट त्यांना विरोध करत आहे. या गटाचा असा युक्तिवाद आहे की ट्रस्ट अपारदर्शक झाला आहे आणि आधुनिक जबाबदारीच्या मानकांची पूर्तता करण्यासाठी संस्थेचे नियम आणि प्रक्रिया बदलण्याची वेळ आली आहे.

नोएल टाटा आणि वेणू श्रीनिवासन हे देखील टाटा सन्सच्या बोर्डावर काम करतात. अहवालांवरून असे दिसून येते की टाटा सन्सच्या बोर्डावरील रिक्त पदांसाठी नोएल टाटाने प्रस्तावित केलेल्या तीन उमेदवारांना मेहली मिस्त्री गटाने विरोध केला होता. याव्यतिरिक्त, बोर्डात मिस्त्री यांचे स्वतःचे नामांकन नोएल टाटा आणि श्रीनिवासन यांनी रोखले होते. TATA Group।

मेहली मिस्त्री हे दिवंगत सायरस मिस्त्री यांचे चुलत भाऊ आहेत, जे रतन टाटा नंतर टाटा ट्रस्टच्या अध्यक्षपदासाठी दावेदारांपैकी एक होते. इतर प्रमुख फरकांमध्ये टाटा सन्सची लिस्टिंग समाविष्ट आहे, जी आरबीआयने त्यांच्या “उच्च-स्तरीय” नॉन-बँकिंग वित्तीय कंपनी (एनबीएफसी) नियमांनुसार अनिवार्य केली आहे.

टाटा सन्सने अनिवार्य लिस्टिंग टाळण्यासाठी एनबीएफसी म्हणून नोंदणी रद्द करण्याची मागणी केली आहे, असा युक्तिवाद करून की ते कर्ज देण्याच्या कामात गुंतलेले नाहीत. तथापि, टाटा सन्समध्ये १८.३७% हिस्सा असलेला शापूरजी पालनजी (एसपी) ग्रुप आर्थिक तणावाच्या काळात मूल्य अनलॉक करण्यासाठी लिस्टिंगसाठी आग्रह धरत आहे. टाटा ट्रस्ट्सच्या प्रवक्त्याने सांगितले की, “सध्या, टाटा ट्रस्ट्सकडे शेअर करण्यासाठी अधिक टिप्पण्या नाहीत.”