Sambhal Temple ।  उत्तर प्रदेशातील संभलमध्ये 46 वर्षांनंतर प्राचीन मंदिराचे दरवाजे उघडले आहेत. सोमवारी याठिकाणी  शिवमंदिरात पूजा झाली. मंदिराशेजारी असलेली विहीर खोदण्यात आली आहे. या विहिरीतून तीन मूर्ती सापडल्या आहेत. विहिरीत सापडलेली पहिली मूर्ती देवी पार्वतीची होती, जी तुटलेली होती. यानंतर विहिरीतून गणेश आणि माता लक्ष्मीची मूर्तीही सापडली आहे. सर्व मूर्ती विहिरीच्या आत कशा गेल्या आणि का तोडल्या याचे उत्तर तपासानंतर मिळणार आहे.

संभलमध्ये अतिक्रमण कारवाई सुरू झाली नसती, तर कदाचित 46 वर्षांनंतरही त्या मंदिराचे दरवाजे उघडले नसते,ज्याठिकाणी गर्भगृहात शिवलिंग ते बजरंगबली आहेत. मंदिर किती जुने आहे हे जाणून घेण्यासाठी एएसआयला पत्र लिहिण्यात आले त्यानंतर 1978 च्या दंगलीचाही उल्लेख केला जात आहे. काय आहे संभलेश्वरचे संपूर्ण रहस्य जाणून घेऊ

गर्भगृहात भंगलेल्या मूर्ती सापडल्या Sambhal Temple ।

भगवान शिव 46 वर्षे त्यांच्या गर्भगृहात अशाच प्रकारे चिखलात गुंडाळले गेले. बजरंग बलीची ही मूर्ती तब्बल 46 वर्षे मातीच्या चादरी खाली होती. संभलच्या प्राचीन मंदिराचा हा दरवाजा 46 वर्षांनंतर उघडला, तेव्हा हे चित्र पाहून स्थानिक प्रशासनापासून ते संपूर्ण भारतात  सर्वांनाच आश्चर्याचा धक्का बसला. जेव्हा धुळीचे ढग हळूहळू शांत झाले, तेव्हा भोलेनाथपासून हनुमानापर्यंत आणि नंदीपासून भगवान गणेशापर्यंतच्या सर्व मूर्ती  मंदिराच्या गर्भगृहात होत्या, त्यानंतर ही बातमी वणव्यासारखी पसरली. त्यानंतर त्या मंदिराची साफसफाई सुरू झाली. भोलेनाथांच्या जलाभिषेकाची तयारी सुरू झाली आणि हे चित्र 15 तारखेला समोर आले जेव्हा 46 वर्षांनंतर संभलच्या मंदिरात परमेश्वराची पहिली आरती झाली.

मंदिराबाहेर भजन-कीर्तन सुरू झाले आणि योगी सरकारला याचे श्रेय देण्यात आले. 14 तारखेला  मंदिर सापडले… 15 डिसेंबर म्हणजेच रविवारी आरती झाली आणि 16 डिसेंबरला सोमवारी मंदिर परिसराजवळ खोदकाम सुरू केले असता विहीर सापडली. आता तुमच्या सगळ्यात महत्वाचे प्रश्न विचारण्यात येत आहेत. ज्यामध्ये  हे मंदिर 46 वर्षे का बंद होते? 46 वर्षे मंदिराचा शोध का लागला नाही? जमिनीखाली विहीर आहे हे 46 वर्षे का कळले नाही, ती रॅम्प बनवून झाकली गेली, मग 46 वर्षांनी हे कसे कळले?

संभलमध्ये कारवाई कशी सुरू झाली?

गेल्या तीन दिवसांपासून संभलमध्ये बेकायदा बांधकामांविरोधात अतिक्रमण हटाव मोहीम राबविण्यात येत आहे. नाल्यांवर बांधलेले बेकायदेशीर स्लॅब तोडले जात असून या कारवाईत वीजचोरीचे प्रकरण उघडकीस आले. संभलच्या खग्गुसरायमध्ये वीजचोरी रोखण्यासाठी तपासणी मोहीमही राबवण्यात आली आणि प्रशासन संभलच्या त्या भागात पोहोचले ज्याठिकाणी सहसा कोणी येत नाही आणि महादेवाच्या प्राचीन मंदिराच्या शिखराचे चित्र समोर आले.

मंदिरावर तिन्ही बाजूंनी अतिक्रमण झाले होते, फक्त एक छोटासा भाग दिसत होता. प्रशासनाने मंदिराचे दरवाजे उघडले असता संपूर्ण गर्भगृह उघड झाले. मंदिर दर्शनात आल्यावर मंदिरासमोरील विहीर शोधली. मंदिरासमोरील जमीन खोदली असता विहीर सापडली.

हिंदू कुटुंबे स्थलांतरित झाली होती Sambhal Temple ।

संभलमध्ये एकच विहीर सापडली आहे, असे नाही. संभळमध्ये अशा एकूण 19 विहिरी असून प्रशासनाकडून सातत्याने विहिरींचा शोध आणि खोदकाम सुरू असल्याचे समजते. मंदिरापासून 100 मीटर अंतरावर मशिदीच्या बाहेर बांधलेला प्लॅटफॉर्म पाडण्यात आला, त्याखाली ही विहीर असल्याचे सांगितले जाते. मंदिर का बंद झाले याचे कारण समजून घेण्यासाठी आपण थोडे मागे जाऊ या. 46 वर्षांपूर्वी संभलच्या ज्या भागात मंदिर सापडले त्या परिसरात 42 हिंदू कुटुंबे राहत होती, मात्र 1978 च्या दंगलीनंतर हिंदू कुटुंबांनी या भागातून पलायन केले होते.

संभलची सामाजिक जडणघडण केव्हा बिघडली, ती कशी बिघडली, कोणी बिघडवली हे सांगण्यासाठी आणि समजावून सांगण्यासाठी, यूपीचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ स्वातंत्र्यापासून 1996 पर्यंतचे आकडे समजून घेत आहेत. तर भाजपचे विरोधक योगी आदित्यनाथ यांच्या वक्तव्याला फेटाळून लावत आहेत. स्वातंत्र्याच्या वेळी म्हणजे 1947 मध्ये, संभलमध्ये 55 टक्के मुस्लिम आणि 45 टक्के हिंदू राहत होते, परंतु जर आपण संभलच्या सध्याच्या परिस्थितीबद्दल बोललो तर येथे 85 टक्के मुस्लिम आणि 15 टक्के हिंदू आहेत.

यूपीच्या संभलने अस्तित्वात आल्यापासून अनेक दंगली पाहिल्या आहेत, परंतु सर्वात मोठी दंगल 46 वर्षांपूर्वी 1978 साली झाली होती. त्यावेळी संभलच्या या खग्गुसराय परिसराला बनियांचा परिसर म्हणत, पण दंगलीनंतर हिंदू कुटुंबे येथून स्थलांतर करू लागली. 1978 मध्ये होळीच्या सुमारास उसळलेली दंगल ही संभलची सर्वात भीषण दंगल असल्याचे म्हटले जाते. दंगलीतील दोषींना शिक्षा का झाली नाही, असा सवाल उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी विरोधकांना केला आहे.

दरम्यान,  हे देखील खरे आहे की 1978 मध्ये जेव्हा यूपीच्या संभलमध्ये दंगल झाली होती, त्यावेळी यूपीमध्ये जनता पक्षाचे सरकार होते आणि राम नरेश यादव यूपीचे मुख्यमंत्री होते. केंद्रातही जनता पक्षाचे सरकार होते, त्या सरकारमध्ये सध्याचा भाजप, जो तेव्हाचा जनसंघ होता, त्या सरकारचा भाग होता. 1978 मध्ये चौधरी चरणसिंग गृहमंत्री होते. देशाचे पंतप्रधान मोरारजी देसाई होते, तर त्याच सरकारमध्ये लालकृष्ण अडवाणी माहिती आणि प्रसारण मंत्री होते.

1978 च्या दंगलीत किती लोकांचा मृत्यू झाला?

या प्रश्नाचे उत्तर IPCS म्हणजेच शांतता आणि संघर्ष अभ्यास संस्थेचा अहवालात देण्यात आले आहे, ज्यामध्ये 1947 ते 2003 या काळात भारतात झालेल्या जातीय दंगलींचा तपशील आहे. बी राजेश्वरीच्या या अहवालाच्या पान क्रमांक 9 वर लिहिले आहे की मार्च 1978 मध्ये संभलच्या दंगलीत 23 हिंदू मारले गेले, तर 2 मुस्लिम मारले गेले.

तस्करांच्या दोन गटांमध्ये हाणामारी सुरू झाली. संभलमधील व्यापाराबाबतही हिंदू-मुस्लिमांमध्ये वैर निर्माण झाले होते आणि मुस्लिमांना तेथील हिंदूंना त्यांच्या मालमत्तेतून हुसकावून लावायचे होते. गेल्या महिन्यात पुन्हा एकदा जेव्हा संभलमध्ये मशिदीच्या सर्वेक्षणावरून दंगल उसळली तेव्हा संपूर्ण इतिहास आणि भूगोल तपासला जाऊ लागला. गेल्या महिन्यात झालेल्या दंगलीनंतरच संभलमधील बेकायदा बांधकामांविरोधातील अतिक्रमण हटवण्याची मोहीम सुरू करण्यात आली, त्यानंतर संभलचे प्राचीन कार्तिकेय महादेव मंदिर समोर आले.

सीएम योगींनी विरोधकांवर निशाणा साधला

संभालचा मुद्दा आता देशभरात जोर धरू लागला आहे. विधानसभेत विरोधकांची खिल्ली उडवताना उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणाले, “1947 पासून आतापर्यंत संभलमध्ये 209 हिंदूंची हत्या झाली आहे आणि त्यांनी एकदाही निरपराध हिंदूंसाठी दोन शब्द बोलले नाहीत.” मगरीचे अश्रू ढाळणारे लोक भोळ्या हिंदूंबद्दल दोन शब्द बोलले नाहीत, ते म्हणाले, “आज संभळमध्ये बजरंगबली मंदिर येत आहे. या लोकांनी 1978 पासून ते मंदिर उघडू दिलेले नाही.