Baramati : नीरा डाव्या कालव्याच्या आवर्तनाने शेतीला दिलासा
Baramati : बारामती तालुक्यातील निंबूत, सोमेश्वरनगर, होळ, आठ फाटा, वडगाव, कोराळे आदी गावांतील शेती मोठ्या प्रमाणावर नीरा डाव्या कालव्याच्या पाण्यावर अवलंबून आहे.

सोमेश्वरनगर : यंदा अत्यल्प पावसामुळे बारामती, इंदापूर आणि पुरंदर तालुक्यांत दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे. अशा परिस्थितीत शेतीसाठी वरदान ठरलेल्या नीरा डाव्या कालव्याचे आवर्तन सुरू झाल्याने शेतकऱ्यांना थोड्या प्रमाणावर दिलासा मिळाला आहे. हे आवर्तन १८ फेब्रुवारीपर्यंत सुरू राहणार असून, रब्बी हंगामातील गहू, हरभरा, ज्वारी, मका, चारापिके तसेच ऊसशेतीला याचा फायदा होणार आहे. मात्र, फेब्रुवारीनंतर शेतीसाठी पाणी मिळणार नसल्याने शेतकऱ्यांना आतापासूनच उन्हाळ्याची चिंता सतावत आहे.
बारामती तालुक्यातील निंबूत, सोमेश्वरनगर, होळ, आठ फाटा, वडगाव, कोराळे आदी गावांतील शेती मोठ्या प्रमाणावर नीरा डाव्या कालव्याच्या पाण्यावर अवलंबून आहे. सध्या सुरू असलेल्या आवर्तनामुळे शेतीच्या पाण्याचा तसेच पशुधनाच्या पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न काही अंशी मार्गी लागला आहे. कालव्याला पाणी सुरू असल्याने परिसरातील विहिरींची पाणीपातळी टिकून राहण्यासही मदत होणार आहे.
नीरा नदीवरील बंधारे कोरडेच!
एकीकडे कालव्याचे आवर्तन सुरू असताना दुसरीकडे नीरा नदीवरील अनेक बंधारे पाण्याअभावी कोरडे पडले आहेत. त्यामुळे नदीकाठच्या शेतकऱ्यांसमोरही सिंचनाचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. कालव्याच्या आवर्तनातून नीरा नदीवरील बंधारेदेखील पाण्याने भरून द्यावेत, अशी मागणी नदीकाठच्या शेतकऱ्यांकडून होत आहे. उपलब्ध पाण्याचे योग्य नियोजन करून ते बंधाऱ्यांमध्ये अडवून ठेवल्यास उन्हाळ्यात शेती आणि पशुधनासाठी मोठा आधार मिळू शकतो.
फेब्रुवारीनंतर शेतीसाठी पाणी बंद
फेब्रुवारीनंतर म्हणजेच १ मार्च ते ३१ ऑगस्ट या उन्हाळी हंगामात शेतीसाठी कालव्याचे पाणी सोडले जाणार नसून, केवळ पिण्याच्या पाण्यासाठी आवर्तने देण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य देऊन ३१ ऑगस्ट २०२७ पर्यंतच्या पाणीपुरवठ्यासाठी तसेच औद्योगिक वापरासाठी पाणी आरक्षित करण्यात आले आहे. शासन निर्णयानुसार स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या पाणी आरक्षणात १० टक्के कपात लागू केल्यानंतर नीरा उजव्या कालव्यासाठी १.३२ टीएमसी, तर नीरा डाव्या कालव्यासाठी ०.७० टीएमसी पाणी आरक्षित करण्यात आले आहे. त्यामुळे रब्बी पिकांसाठी शेतकऱ्यांना उपलब्ध होणाऱ्या आवर्तनांमध्येच पाण्याचे काटेकोर नियोजन करावे लागणार आहे.
अस्तरीकरणामुळे पाणीगळती कमी
यंदा कालव्याच्या ज्या भागात मोठ्या प्रमाणात पाणीगळती होत होती, त्या ठिकाणी अस्तरीकरणाची कामे झाल्याने पाणीगळती कमी झाली आहे. परिणामी पाण्याचा अपव्यय कमी होऊन इंदापूर तालुक्यातील शेतकऱ्यांनाही तुलनेने पुरेसा पाणीपुरवठा होण्यास मदत होत आहे. रब्बी हंगामातील हे पहिले आवर्तन असून, पुढील आवर्तनाबाबत कालवा सल्लागार समितीच्या बैठकीत निर्णय घेतला जाणार आहे.
ऊसतोड मजुरांनाही दिलासा
या आवर्तनाचा फायदा छत्रपती, माळेगाव आणि सोमेश्वर साखर कारखान्यांच्या कार्यक्षेत्रात ऊसतोडणीसाठी आलेल्या मजुरांनाही होत आहे. त्यांच्या जनावरांच्या पिण्याच्या पाण्यासह दैनंदिन वापरासाठी कालव्याचे पाणी उपयोगी पडत आहे.सध्या कालव्याच्या आवर्तनामुळे शेतीला दिलासा मिळाला असला, तरी १८ फेब्रुवारीनंतर पाणी उपलब्धतेचा प्रश्न गंभीर होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे नीरा नदीवरील बंधारे भरून देण्याबरोबरच उपलब्ध पाण्याचे योग्य नियोजन करावे, अशी अपेक्षा शेतकरी व्यक्त करीत आहेत.





