मुंबई : महाराष्ट्रात गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या अवकाळी पावसाने राज्याला चांगलेच झोडपून काढले आहे. वादळी वारा आणि विजांच्या कडकडाटासह कोसळणाऱ्या या पावसामुळे शेती पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले असून, काही ठिकाणी दुर्घटनाही घडल्या आहेत. मुंबई, मराठवाडा, विदर्भ आणि कोकणात जोरदार पाऊस सुरू आहे. दरम्यान, हवामान विभागाने पुढील तीन दिवस मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाचा इशारा दिला आहे. हवामान शास्त्रज्ञ जालिंदर साबळे यांनी याबाबत सविस्तर माहिती दिली आहे.

हवामान विभागाचा ऑरेंज अलर्ट –
हवामान विभागाने सांगितले की, सध्या प्री-मान्सून पावसाला सुरुवात झाली असून, हा पाऊस वादळी वाऱ्यासह (50-60 किमी/तास) आणि विजांच्या कडकडाटासह होत आहे. दक्षिण कोकण आणि दक्षिण मध्य महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, कोल्हापूर, सातारा, सांगली आणि पुणे जिल्ह्यांमध्ये जोरदार ते अतिजोरदार पावसाची शक्यता आहे. या भागांसाठी हवामान विभागाने ऑरेंज अलर्ट जारी केला आहे. पुढील तीन दिवस (21 ते 23 मे) हा पाऊस कायम राहण्याचा अंदाज आहे, असे साबळे यांनी नमूद केले.

जालना जिल्ह्यात शेतकऱ्यांची दाणादाण –
जालना जिल्ह्यातील बदनापूर तालुक्यात अवकाळी पावसाने कहर केला आहे. पीर पिंपळगाव, सिंधी पिंपळगाव, तुपेवाडी, बावणे पांगरी आणि आसपासच्या गावांमध्ये मंगळवारी (20 मे) सायंकाळी आणि मध्यरात्री वादळी वाऱ्यासह मुसळधार पावसाने हजेरी लावली. यामुळे फळबागांसह खरिपाच्या पिकांचे मोठे नुकसान झाले आहे. शेतकऱ्यांना या संकटाने आर्थिक फटका बसला असून, अनेकांची पिके वाहून गेल्याने चिंता वाढली आहे.

विदर्भातही पावसाचा तडाखा –
विदर्भातही पावसाने जोर धरला आहे. गडचिरोली जिल्ह्यातील अहेरी, भामरागड, एटापल्ली आणि सिरोंचा या तालुक्यांमध्ये मंगळवारी (20 मे) जोरदार पाऊस कोसळला. भात आणि कापूस पिकांचे नुकसान झाल्याने शेतकरी हवालदिल झाले आहेत. हवामान विभागाने विदर्भातील अकोला, अमरावती, चंद्रपूर, नागपूर, वर्धा आणि यवतमाळ या जिल्ह्यांसाठी यलो अलर्ट जारी केला आहे.

शेतीवर संकट, दुर्घटनाही घडल्या –
या अवकाळी पावसामुळे शेतकऱ्यांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे. कापूस, तूर, ज्वारी, भात आणि द्राक्षांसह इतर पिके आणि फळबागांना फटका बसला आहे. काही ठिकाणी पाणी साचल्याने रस्ते वाहतूकही ठप्प झाली आहे. बुलढाणा जिल्ह्यातील खामगाव परिसरात पावसामुळे एक व्यक्ती नदीच्या पुरात वाहून गेल्याची दुर्घटना घडली आहे.

शेतकऱ्यांसाठी सावधानतेचा इशारा –
हवामान विभागाने शेतकऱ्यांना आणि नागरिकांना सतर्क राहण्याचा सल्ला दिला आहे. काढणी केलेली पिके निवाऱ्यात ठेवावीत, विजांच्या कडकडाटादरम्यान झाडाखाली थांबू नये, आणि पाणी साचलेल्या रस्त्यांवर सावधपणे वाहन चालवावे, अशा सूचना देण्यात आल्या आहेत. तसेच, घरांना गळती लागणार नाही याची खात्री करावी आणि स्वच्छ पाण्याचा साठा करावा, असे आवाहनही करण्यात आले आहे.

शेतकऱ्यांची मागणी: तात्काळ मदत –
अवकाळी पावसामुळे पिकांचे नुकसान झाल्याने शेतकऱ्यांनी तात्काळ पंचनामे करून आर्थिक मदत जाहीर करण्याची मागणी केली आहे. काँग्रेस नेते नाना पटोले आणि जयंत पाटील यांनीही सरकारवर टीका करत शेतकऱ्यांना त्वरित दिलासा देण्याची मागणी केली आहे.

हवामानाचा अंदाज आणि सावधगिरी –
हवामान विभागाने अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचे क्षेत्र निर्माण झाल्याने पावसाचा जोर वाढल्याचे सांगितले. 31 मेपर्यंत मान्सून केरळात दाखल होण्याची शक्यता असून, त्यापूर्वी महाराष्ट्रात प्री-मान्सून पावसाचा जोर कायम राहील, असा अंदाज आहे. शेतकऱ्यांनी कृषी अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधून आवश्यक ती खबरदारी घ्यावी, असे आवाहन हवामान विभागाने केले आहे.

या पावसामुळे एकीकडे शेतकऱ्यांचे नुकसान होत असताना, दुसरीकडे नाशिकच्या गंगापूर धरणात पाणीसाठा वाढल्याने पाणीटंचाईतून काहीसा दिलासा मिळाला आहे. तरीही, शेतकऱ्यांवरील संकट आणि पावसाचा जोर पाहता प्रशासनाने तात्काळ उपाययोजना करण्याची गरज आहे.