Narendra Modi : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी शनिवारपासून चार दिवसीय परदेश दौऱ्यावर रवाना झाले आहेत. 29 ऑगस्ट ते 1 सप्टेंबरदरम्यान ते उझबेकिस्तान आणि किर्गिस्तानला भेट देणार आहेत. मध्य आशियासोबत भारताचे धोरणात्मक, आर्थिक तसेच संरक्षण आणि सुरक्षा संबंध अधिक मजबूत करण्याच्या दृष्टीने हा दौरा महत्त्वाचा मानला जात आहे.

किर्गिस्तानमधील भारताचे राजदूत बीरेंद्र सिंह यादव यांनी सांगितले की, पंतप्रधान मोदी यांच्या दौऱ्यामुळे दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय संबंधांना आणखी बळ मिळण्याची अपेक्षा आहे. किर्गिस्तानचा हा मोदींचा तिसरा दौरा आहे. यापूर्वी त्यांनी 2015 मध्ये अधिकृत दौरा केला होता. त्यानंतर 2019 मध्ये शांघाय सहकार्य संघटनेच्या (एससीओ) शिखर परिषदेसाठी ते किर्गिस्तानला गेले होते. आता पुन्हा किर्गिस्तानमध्ये एससीओचे आयोजन होत असल्याने मोदी 26व्या बैठकीत सहभागी होणार आहेत.

व्यापार आणि गुंतवणुकीवरही भर

एससीओ शिखर परिषदेबरोबरच पंतप्रधान मोदी किर्गिस्तानचे राष्ट्रपती सादिर जापारोव यांच्यासोबत द्विपक्षीय चर्चा करणार आहेत. यावेळी दोन्ही नेते भारत-किर्गिस्तान संबंधांचा आढावा घेतील तसेच सहकार्याच्या नव्या क्षेत्रांवर चर्चा करतील. व्यापार आणि गुंतवणूक वाढवणे हाही चर्चेतील महत्त्वाचा विषय असेल.

राजदूत यादव यांच्या म्हणण्यानुसार, मोदींच्या मागील दौऱ्यानंतर गेल्या पाच वर्षांत दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापार दुप्पट झाला आहे. मात्र, सध्याचा व्यापार दोन्ही देशांच्या क्षमतेच्या तुलनेत अद्याप कमी आहे. त्यामुळे व्यापार आणि आर्थिक संबंधांना नवी दिशा देण्यासाठी प्रयत्न केले जाणार आहेत.

संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्य वाढले

गेल्या काही वर्षांत भारत आणि किर्गिस्तानमधील संरक्षण व सुरक्षा सहकार्यालाही वेग आला आहे. 2019 मध्ये संरक्षण सहकार्यासाठी संयुक्त कार्यगट स्थापन करण्याबाबत सामंजस्य करार करण्यात आला. हा कार्यगट नियमित बैठका घेत असून दोन्ही देशांच्या संरक्षण सहकार्याची वार्षिक कृती योजना तयार केली जाते.

भारत आणि किर्गिस्तान यांच्यातील ‘खंजर’ हा संयुक्त लष्करी सरावही नियमितपणे आयोजित केला जातो. यंदाचा सराव भारतातील मीसामारी येथे झाला, तर पुढील सराव फेब्रुवारीमध्ये किर्गिस्तानमध्ये होणार आहे. भारताकडून किर्गिस्तानच्या संरक्षण क्षमतेसाठी प्रशिक्षण तसेच गरजेनुसार तयार केलेले विशेष अभ्यासक्रमही दिले जातात.

एप्रिलमध्ये संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांच्या किर्गिस्तान दौऱ्यात भारताने दोन ‘भीष्म क्यूब’ भेट दिले होते. संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्य वाढवण्यासाठी हे पाऊल महत्त्वाचे मानले जात आहे. याशिवाय भारतीय तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्य कार्यक्रमाच्या (आयटीईसी) माध्यमातूनही किर्गिस्तानला क्षमता विकास आणि प्रशिक्षणासाठी मदत केली जाते.

दहशतवादाविरोधात सामूहिक कारवाईवर भर

किर्गिस्तानच्या अध्यक्षतेखाली सुरू असलेल्या एससीओमध्ये भारताने दहशतवादाचा मुद्दा ठामपणे मांडला आहे. दहशतवाद, उग्रवाद, फुटीरतावाद आणि कट्टरतावादाविरोधात सामूहिक कारवाई करण्याची गरज भारताकडून सातत्याने अधोरेखित केली जात आहे.

किर्गिस्तानच्या एससीओ अध्यक्षतेदरम्यान भारताने विविध उच्चस्तरीय बैठकांमध्ये सक्रिय सहभाग घेतला. संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी एससीओच्या संरक्षण मंत्र्यांच्या बैठकीत, तर केंद्रीय गृह राज्यमंत्री नित्यानंद राय यांनी अंतर्गत व्यवहार मंत्र्यांच्या बैठकीत सहभाग घेतला. याशिवाय भारताचे विविध केंद्रीय मंत्री आणि वरिष्ठ अधिकारी एससीओशी संबंधित इतर बैठकांमध्येही सहभागी झाले. यात अवजड उद्योगमंत्री, परराष्ट्र राज्यमंत्री, संस्कृतीमंत्री तसेच नितीन गडकरी यांचा समावेश आहे. गडकरी यांनी आभासी माध्यमातून बैठकीत सहभाग घेतला.

भारताचा प्रयत्न किर्गिस्तानची एससीओ अध्यक्षता यशस्वी होण्यास मदत करणे आणि संघटनेअंतर्गत सुरू करण्यात आलेल्या उपक्रमांना प्रभावीपणे पुढे नेणे हा आहे. भारत-किर्गिस्तान संरक्षण आणि सुरक्षा सहकार्याचा मुख्य उद्देश दोन्ही देशांची क्षमता वाढवून दहशतवाद, उग्रवाद, फुटीरतावाद आणि कट्टरतावादासारख्या समान आव्हानांचा प्रभावीपणे सामना करणे हा आहे.