SCO summit : भारत आणि पाकिस्तानमधील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानचे हवामान बदल आणि पर्यावरण समन्वय मंत्री डॉ. मुसादिक मसूद मलिक भारत दौऱ्यावर येणार आहेत. २० ते २२ नोव्हेंबरदरम्यान नवी दिल्लीत होणाऱ्या शांघाय सहकार्य संघटनेच्या (SCO) सभ्यताविषयक संवाद परिषदेत ते पाकिस्तानचे प्रतिनिधित्व करतील. पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने १४ नोव्हेंबरला याबाबत अधिकृत घोषणा केली. मे २०२३ नंतर प्रथमच पाकिस्तानचे मंत्री भारतात येणार आहेत. त्यामुळे या दौऱ्याला राजनैतिकदृष्ट्या महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाकडून अधिकृत घोषणा-
पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, डॉ. मुसादिक मसूद मलिक यांची या परिषदेसाठी निवड करण्यात आली आहे. विविध सभ्यतांमधील संवाद वाढवणे आणि सदस्य देशांतील नागरिकांमधील संपर्क मजबूत करणे, हा या परिषदेचा उद्देश आहे.

परस्परांचा आदर राखून संवाद आणि सहकार्य वाढवण्यास पाकिस्तान सरकार कटिबद्ध असल्याचेही मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे.

यापूर्वी मे २०२३ मध्ये पाकिस्तानचे तत्कालीन परराष्ट्र मंत्री बिलावल भुट्टो झरदारी यांनी भारताचा दौरा केला होता. गोव्यात झालेल्या SCO देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीत त्यांनी सहभाग घेतला होता. त्यानंतर प्रथमच पाकिस्तानचे मंत्री अधिकृत कार्यक्रमासाठी भारतात येत आहेत.

दिल्लीत तीन दिवसांची परिषद –

भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने SCO मधील सर्व १० सदस्य देशांना या परिषदेसाठी निमंत्रण दिले आहे. याशिवाय निरीक्षक देश आणि संवाद भागीदार देशांनाही आमंत्रित करण्यात आले आहे. २० ते २२ नोव्हेंबरदरम्यान ही परिषद होणार आहे.

या परिषदेत विविध देशांच्या संस्कृती, ऐतिहासिक वारसा आणि सभ्यतांमधील संबंधांवर चर्चा होणार आहे. वेगवेगळ्या देशांतील नागरिकांमध्ये संवाद वाढवणे आणि सांस्कृतिक सहकार्य मजबूत करणे, हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.

ऑपरेशन सिंदूरनंतर भारत-पाकिस्तान संबंध तणावपूर्ण –

मुसादिक मलिक यांचा भारत दौरा दोन्ही देशांमधील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर होत आहे. २२ एप्रिल २०२५ रोजी जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाम येथे दहशतवादी हल्ला झाला होता. या हल्ल्यात २६ जणांचा मृत्यू झाला होता. त्यानंतर भारताने ७ मे २०२५ रोजी पाकिस्तान आणि पाकव्याप्त काश्मीरमधील दहशतवादी ठिकाणांवर ‘ऑपरेशन सिंदूर’ अंतर्गत कारवाई केली.

यानंतर दोन्ही देशांमध्ये चार दिवस लष्करी संघर्ष सुरू होता. १० मे रोजी हा संघर्ष थांबला. तेव्हापासून दोन्ही देशांमधील राजनैतिक संबंध तणावपूर्ण आहेत. अशा परिस्थितीत SCO च्या व्यासपीठावर दोन्ही देशांचे प्रतिनिधी एकत्र येणार आहेत. मात्र, या परिषदेमुळे द्विपक्षीय संबंध सुधारतील, असे अद्याप अधिकृतपणे जाहीर झालेले नाही.

काय आहे शांघाय सहकार्य संघटना?

शांघाय सहकार्य संघटना म्हणजेच SCO ही प्रादेशिक संघटना आहे. तिची स्थापना १५ जून २००१ रोजी चीनमधील शांघाय येथे झाली. सुरुवातीला सहा देशांनी मिळून या संघटनेची स्थापना केली होती. सध्या या संघटनेत १० पूर्ण सदस्य देश आहेत.

या देशांमध्ये भारत, चीन, पाकिस्तान, रशिया, इराण, बेलारूस, कझाकिस्तान, किर्गिस्तान, ताजिकिस्तान आणि उझबेकिस्तान यांचा समावेश आहे. भारत आणि पाकिस्तानला २०१७ मध्ये पूर्ण सदस्यत्व मिळाले. इराण २०२३ मध्ये, तर बेलारूस २०२४ मध्ये पूर्ण सदस्य झाला.

सुरक्षा, दहशतवादविरोधी कारवाई, व्यापार, आर्थिक विकास, सांस्कृतिक देवाणघेवाण आणि प्रादेशिक सहकार्य या विषयांवर या संघटनेत चर्चा केली जाते. आशिया आणि युरोपमधील देशांमध्ये सहकार्य वाढवणे हे या संघटनेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.