NSE IPO : भारतीय शेअर बाजारातील गुंतवणूकदारांसाठी मोठी बातमी आहे. बाजार नियामक सेबीने नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंजच्या (NSE) बहुप्रतीक्षित आयपीओला मंजुरी दिली आहे. सेबीने ४ सप्टेंबर २०२६ रोजी एनएसईला ऑब्झर्व्हेशन लेटर जारी केले. त्यामुळे जवळपास दशकभरापासून रखडलेल्या एनएसईच्या आयपीओचा मार्ग मोकळा झाला आहे. एनएसईने १७ जून २०२६ रोजी सेबीकडे ड्राफ्ट रेड हेरिंग प्रॉस्पेक्टस (DRHP) दाखल केला होता.

सप्टेंबरमध्येच लिस्टिंगची शक्यता

सेबीची मंजुरी मिळाल्यानंतर एनएसई आयपीओच्या अंतिम टप्प्यात दाखल झाले आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, सप्टेंबरमध्येच एनएसईचे समभाग बाजारात सूचीबद्ध होण्याची शक्यता आहे. मंगळवारपर्यंत रेड हेरिंग प्रॉस्पेक्टस (RHP) दाखल होऊ शकतो. त्यानंतर ११ सप्टेंबरच्या आसपास किंमत पट्टा जाहीर होण्याची शक्यता आहे. त्याच्या सुमारे आठवडाभरानंतर आयपीओ गुंतवणूकदारांसाठी खुला होऊ शकतो. २५ सप्टेंबरपर्यंत संभाव्य लिस्टिंग होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. मात्र, या तारखांची अधिकृत घोषणा अद्याप झालेली नाही.

आयपीओची रचना कशी असेल?

एनएसईचा हा आयपीओ पूर्णपणे ‘ऑफर फॉर सेल’ (OFS) स्वरूपाचा असेल. म्हणजे एनएसईकडून कोणतेही नवीन समभाग जारी केले जाणार नाहीत. विद्यमान भागधारक आपल्याकडील समभाग विकणार आहेत. या माध्यमातून सुमारे १४.८९ कोटी समभाग विक्रीसाठी उपलब्ध केले जाणार असून, हे एनएसईच्या एकूण पेड-अप भांडवलाच्या जवळपास ६ टक्के आहे. त्यामुळे आयपीओतून मिळणारी संपूर्ण रक्कम विद्यमान भागधारकांना मिळेल. एनएसईला या विक्रीतून थेट निधी मिळणार नाही.

देशातील सर्वात मोठा आयपीओ ठरण्याची शक्यता

एनएसईच्या डीआरएचपी दाखल करतानाच्या अनलिस्टेड बाजारातील मूल्यांकनानुसार, आयपीओचा आकार सुमारे ३० हजार कोटी रुपये असण्याचा अंदाज आहे. जवळपास ५ लाख कोटी रुपयांच्या संभाव्य मूल्यांकनामुळे हा देशातील आतापर्यंतचा सर्वात मोठा आयपीओ ठरू शकतो. २०२४ मध्ये ह्युंदाई मोटर इंडियाने आणलेला २७,८७० कोटी रुपयांचा आयपीओ सध्या देशातील सर्वात मोठा आहे. मात्र, एनएसईच्या आयपीओचा अंतिम आकार आणि मूल्यांकन किंमत पट्टा निश्चित झाल्यानंतरच स्पष्ट होईल.

कोणते भागधारक समभाग विकणार?

एनएसईच्या आयपीओत अनेक मोठे संस्थात्मक भागधारक आपली हिस्सेदारी विकणार आहेत. स्टेट बँक ऑफ इंडिया सुमारे २.४७५ कोटी समभाग विकण्याची शक्यता आहे. एमएस स्ट्रॅटेजिक (मॉरिशस) सुमारे १.६० कोटी, कॅनडा पेन्शन प्लॅन इन्व्हेस्टमेंट बोर्ड (CPPIB) सुमारे १.१९ कोटी आणि अरंडा इन्व्हेस्टमेंट्स (मॉरिशस) सुमारे १.१२ कोटी समभाग विकणार आहेत.

याशिवाय बँक ऑफ बडोदाकडून सुमारे १.१० कोटी आणि स्टॉक होल्डिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियाकडून सुमारे १.०९ कोटी समभाग विक्रीसाठी उपलब्ध केले जाणार आहेत. जीआयसी रे, द न्यू इंडिया अॅश्युरन्स, नॅशनल इन्शुरन्स कंपनी आणि युनायटेड इंडिया इन्शुरन्स कंपनी यांसारख्या सरकारी विमा कंपन्यांचाही या विक्रीत सहभाग असेल. काही वैयक्तिक भागधारकही आपली हिस्सेदारी विकणार आहेत.

भारतीय भांडवली बाजारासाठी महत्त्वाचा टप्पा

एनएसईचे शेअर बाजारात सूचीबद्ध होणे भारतीय भांडवली बाजारासाठी महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे. या आयपीओमुळे सामान्य तसेच संस्थात्मक गुंतवणूकदारांना देशातील प्रमुख स्टॉक एक्स्चेंजमध्ये थेट हिस्सेदारी घेण्याची संधी मिळणार आहे. दुसरीकडे, अनेक वर्षांपासून एनएसईमध्ये गुंतवणूक असलेल्या विद्यमान भागधारकांना आपली हिस्सेदारी बाजारात विकून त्यातून परतावा मिळवण्याची संधी मिळणार आहे.