Nepal Gen Z Protest: नेपाळमध्ये सोशल मीडियावर बंदी आणि भ्रष्टाचाराविरुद्ध सुरू झालेल्या जेन झेड (युवा पिढीच्या) आंदोलनाने हिंसक रूप धारण केले आहे. या आंदोलनात माजी पंतप्रधान झलनाथ खनाल यांच्या पत्नी रविलक्ष्मी चित्रकार यांचा जिवंत जाळून खून झाला. आंदोलकांनी खनाल यांच्या दल्लू येथील घराला आगी लावली, ज्यात राजलक्ष्मी गंभीर जखमी झाल्या आणि नंतर हॉस्पिटलमध्ये त्यांचा मृत्यू झाला. ही घटना आंदोलनाच्या हिंसेला नवे वळण देणारी ठरली आहे.

रिपोर्टनुसार, मंगळवारी (९ सप्टेंबर) सकाळी आंदोलकांनी खनाल यांच्या निवासस्थानावर हल्ला चढवला. घरात आग लावताना रविलक्ष्मी त्यांच्या मुलगा निर्भीक खनाल यांच्यासोबत होत्या. आगीच्या भडक्यामुळे त्यांना गंभीर भाजले गेले. प्रथम छाउनी येथील नेपाळी सैन्य रुग्णालयात नेण्यात आले, जिथे आयसीयूत उपचार सुरू होते. मात्र, भाजण्याच्या तीव्रतेमुळे त्यांना कीर्तिपुर बर्न हॉस्पिटलमध्ये हलवले गेले. तिथे उपचारादरम्यान त्यांचा मृत्यू झाला. नेपाळी माध्यमांनी सांगितले की, ही घटना आंदोलकांच्या अतिरेकी वर्तनाची आहे आणि ती संपूर्ण राजकीय वर्गाला धोक्यात टाकते.

माजी पंतप्रधान खनाल यांना आग लागण्यापूर्वी नेपाळी सैन्याने वाचवले. आंदोलकांनी केवळ खनाल यांचे घरच नव्हे, तर माजी पंतप्रधान शेर बहादुर देउबा यांच्या पत्नी अर्जू राणा देउबा यांच्यावरही हल्ला केला. काठमांडूतील बुधनीलकांठा येथील देउबा यांच्या निवासावर धडकलेल्या आंदोलकांनी कपलवर अचानक हल्ला केला. अर्जू राणा यांना जिवंत जाळण्याचा प्रयत्न झाला, तर देउबा हे रक्तबंबाळ अवस्थेत पळताना दिसले. या हल्ल्याचा एक भयानक व्हिडिओ सोशल मीडियावर वायरल झाला आहे, ज्यात देउबा यांना रक्ताळलेल्या स्थितीत पळताना दिसले. आंदोलकांनी देउबा यांच्या घरासह पंतप्रधान निवास, राष्ट्रपती भवन, मुख्यमंत्री कार्यालय आणि विविध राजकीय पक्षांच्या कार्यालयांमध्येही आग लावली.

या हिंसेमुळे नेपाळचे पंतप्रधान के.पी. शर्मा ओली यांनी मंगळवारी राजीनामा दिला. सोमवारी (८ सप्टेंबर) आंदोलनादरम्यान पोलिस कारवाईत किमान १९ जणांचा मृत्यू झाला आणि शेकडो जखमी झाले. ओली यांनी राष्ट्रपती रामचंद्र पौडेल यांना राजीनामा पत्र दिले आणि म्हटले की, देशातील वाईट परिस्थितीमुळे राजीनामा देत असून, घटनात्मक मार्गाने समस्या सोडवण्यासाठी हे पाऊल उचलत आहे. आंदोलकांनी ओली यांच्या कार्यालयात घुसून घोषणा दिल्या, ज्यामुळे त्यांना पद सोडावे लागले. दरम्यान, आता त्यानंतर राष्ट्रपती पौडेल यांनीही राजीनामा दिला आहे.

सोशल मीडिया बंदी सोमवारीच उठवण्यात आली, पण आंदोलक थांबले नाहीत. त्यांनी संसद भवनात तोडफोड केली आणि आग लावली. विद्यार्थी आणि युवकांच्या नेतृत्वाखालील या आंदोलनात राजकीय वर्गाविरुद्ध सामान्य लोकांचा रोष दिसतोय. सोशल मीडियावर बंदी, भ्रष्टाचार, भेदभाव आणि आर्थिक संकट ही मुख्य कारणे आहेत. कर्फ्यू आणि सुरक्षा दलांच्या मोठ्या तैनाती असतानाही काठमांडू आणि इतर शहरांत आंदोलक एकत्र जमले.

अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, सोमवारी पोलिस कारवाईत १९ जणांचा मृत्यू झाला, ज्यामुळे ओली यांनी राजीनामा दिला. आता राष्ट्रपती पौडेल यांच्यासह इतर नेत्यांच्या निवासस्थानांवर हल्ले होत आहेत. नेपाळमध्ये ही घटना दशकातील सर्वात हिंसक आंदोलन आहे. आंदोलक आता राजीनाम्यावर समाधान मानत नाहीत, तर संपूर्ण राजकीय व्यवस्थेच्या बदलाची मागणी करत आहेत. सेना प्रमुखांनी शांततेसाठी आवाहन केले असले तरी परिस्थिती तणावपूर्ण आहे. भारताने आपल्या नागरिकांना सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला दिला आहे. हा संकटकाळ नेपाळच्या राजकारणाला नवे रूप देऊ शकतो.