Pune : महाराष्ट्र शासनाच्या वनपरिक्षेत्र पौड कार्यालय आणि चैतन्य विद्या प्रतिष्ठान संचलित पेरिविंकल इंग्लिश मीडियम स्कूल अँड ज्युनिअर कॉलेज, बावधन यांच्या संयुक्त विद्यमाने एनडीएच्या वनक्षेत्रातील पाच एकर जागेत तीन हजार देशी वृक्षांची लागवड करण्यात आली. इयत्ता आठवी ते दहावीच्या विद्यार्थ्यांनी या उपक्रमात उत्स्फूर्त सहभाग घेत पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश दिला.

राज्यातील काही भागांत पाणीटंचाई आणि दुष्काळसदृश परिस्थितीची चिंता असताना वृक्षारोपणासोबतच जलसंधारणाचे महत्त्व विद्यार्थ्यांना समजावून देण्यात आले. आंबा, उंबर, चिंच, वड, पिंपळ, पेरू, जांभूळ आणि लिंबू यांसह विविध देशी वृक्षांची पाच ते आठ फूट उंचीची रोपे यावेळी लावण्यात आली. देशी वृक्ष स्थानिक वातावरणाशी जुळणारे असल्याने त्यांचे संगोपन जैवविविधता आणि पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.

झाडांमुळे कार्बन डायऑक्साइडचे शोषण, मातीची धूप कमी होणे तसेच पक्षी आणि अन्य सजीवांना अधिवास मिळण्यास मदत होते. त्यामुळे केवळ रोपे लावणे नव्हे, तर त्यांचे पुढील संगोपन आणि संरक्षण करण्याची जबाबदारीही विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्यात आली.

या उपक्रमाचा एक भाग म्हणून विद्यार्थ्यांनी शेततळ्याची पाहणी केली. पावसाचे पाणी साठवणे, उपलब्ध जलस्रोतांचा योग्य वापर करणे आणि पाण्याची नासाडी टाळणे याबाबत त्यांना प्रत्यक्ष माहिती मिळाली. वृक्षारोपण आणि जलसंधारण या दोन्ही गोष्टी पर्यावरणाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असल्याचा संदेश यावेळी देण्यात आला.

वनपरिक्षेत्र अधिकारी प्रताप जगताप (मवसे) यांच्या अध्यक्षतेखाली हा उपक्रम झाला. वनमंडल अधिकारी नंदकुमार शेलार आणि वनरक्षक सागर होले यांच्या मार्गदर्शनाखाली वृक्षारोपण करण्यात आले. वनविभागाच्या सहकार्यामुळे विद्यार्थ्यांना देशी वृक्षांचे महत्त्व, त्यांचे संगोपन आणि पर्यावरण संरक्षणातील वनविभागाची भूमिका समजली.

या वेळी संस्थेचे अध्यक्ष राजेंद्र बांदल यांची विशेष उपस्थिती होती. त्यांनी स्वतः वृक्षारोपणात सहभाग घेतला. संस्थेच्या संचालिका रेखा बांदल, कु. शिवानी बांदल आणि शाळेच्या प्राचार्या सौ. निर्मल पंडित यांच्या सहकार्याने उपक्रमाचे आयोजन करण्यात आले.

पर्यवेक्षिका सायली गायकवाड, सौ. शिरीन काझी आणि ॲडमिन हेड प्राची महाजन यांनी नियोजन व व्यवस्थापनाची जबाबदारी सांभाळली. विद्यार्थ्यांना पुस्तकी ज्ञानासोबत प्रत्यक्ष अनुभव मिळावा, निसर्गाबद्दल संवेदनशीलता वाढावी आणि सामाजिक जबाबदारीची जाणीव निर्माण व्हावी, या उद्देशाने उपक्रम राबविण्यात आला.

वृक्षारोपणाचे यश केवळ किती रोपे लावली यावर नाही, तर ती किती जगली आणि वाढली यावरही अवलंबून असते. त्यामुळे पाणीटंचाईच्या परिस्थितीत रोपांना नियमित पाणी देणे, त्यांचे संरक्षण करणे आणि त्यांची वाढ सुनिश्चित करणे आवश्यक असल्याचे सांगण्यात आले.

“झाडे लावा, झाडे जगवा; पाणी साठवा आणि पाण्याचा प्रत्येक थेंब वाचवा,” हा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला. विद्यार्थ्यांच्या या हरित उपक्रमातून पर्यावरण संवर्धनासोबत जलसंधारणाची जाणीवही समाजापर्यंत पोहोचविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.