जयंत पाटलांच्या कार्यकाळात राष्ट्रवादी काँग्रेसने गमावला ‘राष्ट्रीय’ पक्षाचा दर्जा

मुंबई – राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार) पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा पक्षाध्यक्ष शरद पवार यांच्याकडे सुपूर्द केल्याची माहिती आहे. सात वर्षे पक्षाच्या महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्षपदाची धुरा सांभाळणाऱ्या पाटील यांच्या जागी नव्या प्रदेशाध्यक्षाची निवड करण्यासाठी मंगळवारी पक्षाची बैठक बोलावण्यात आली आहे. या बैठकीत शशिकांत शिंदे यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब होण्याची शक्यता आहे.
सात वर्षांचा प्रवास आणि पक्षफूट –
जयंत पाटील यांची एप्रिल २०१८ मध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या प्रदेशाध्यक्षपदी निवड झाली होती. जुलै २०२३ मध्ये पक्षात उभी फूट पडली तेव्हा ते शरदचंद्र पवार गटाचे प्रदेशाध्यक्ष म्हणून कार्यरत होते. या काळात त्यांनी पक्षाच्या बांधणीसाठी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. पक्षफुटीच्या काळात शरद पवार यांच्या पाठीशी ठामपणे उभे राहून त्यांनी अनेक नेत्यांना पक्षात टिकवून ठेवले. विशेषतः, भाजपच्या पक्षप्रवेशाच्या ऑफरला नकार देत त्यांनी पक्षनिष्ठा दाखवली.
निवडणुकीतील कामगिरी –
२०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीत राष्ट्रवादीने काँग्रेससोबत आघाडी करत १९ जागांवर निवडणूक लढवली आणि ५ जागांवर विजय मिळवला. यात सुप्रिया सुळे (बारामती), श्रीनिवास पाटील (सातारा), सुनील तटकरे (रायगड), अमोल कोल्हे (शिरूर) आणि नवनीत राणा (अमरावती) विजयी झाले. त्याच वर्षी झालेल्या विधानसभा निवडणुकीत पक्षाने १२१ जागा लढवून ५४ जागा जिंकल्या, ज्यामुळे जागांमध्ये १३ ने वाढ झाली. पक्षाला १६.७१ टक्के मते मिळाली. २०१९ मध्ये महाविकास आघाडी सरकारच्या स्थापनेत जयंत पाटील यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. शिवसेनेने भाजपसोबतची युती तोडल्यानंतर त्यांनी आघाडीच्या जुळवाजुळवीत पुढाकार घेतला. २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत शरदचंद्र पवार गटाने १० पैकी ८ जागा जिंकून ८० टक्के यश मिळवले. मात्र, २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीत पक्षाला ८६ जागांपैकी केवळ १० जागांवर यश मिळाले, ज्यामुळे महाविकास आघाडीला मोठा पराभव पत्करावा लागला.
राष्ट्रीय पक्षाचा दर्जा गमावला –
राष्ट्रवादी काँग्रेसला २०२३ मध्ये राष्ट्रीय पक्षाचा दर्जा गमावावा लागला. निवडणूक आयोगाच्या १९६८ च्या कायद्यांतर्गत राष्ट्रीय पक्षाचा दर्जा टिकवण्यासाठी आवश्यक अटी पूर्ण न झाल्याने हा निर्णय घेण्यात आला. मराठवाडा आणि विदर्भात पक्षवाढीला अपेक्षित यश मिळाले नाही, ज्यामुळे पक्षाची मदार प्रामुख्याने पश्चिम महाराष्ट्रावर राहिली.
पुढील आव्हाने –
जयंत पाटील यांच्या राजीनाम्याने पक्षात नव्या नेतृत्वाची चर्चा सुरू झाली आहे. मराठवाडा आणि विदर्भात पक्षाचा विस्तार करणे, तसेच आगामी निवडणुकांसाठी रणनीती आखणे हे नव्या प्रदेशाध्यक्षासमोरील प्रमुख आव्हान असेल. शरद पवार यांच्या नेतृत्वाखाली पक्ष पुन्हा उभारी घेण्याच्या प्रयत्नात आहे.





