Monsoon Delay: ‘पाऊस रुसला… कसे येऊ विठुराया!’ विठूच्या ओढीने निघालेल्या बळीराजासमोर यंदा मोठे धर्मसंकट
Monsoon Delay: मशागत झाली पण दमदार पाऊस गायब; दोन ते तीन आठवडे चालणाऱ्या पालखी सोहळ्यापूर्वी पेरणी उरकण्याचे मोठे आव्हान.
Monsoon Delay – आधी पेरणी की आधी वारी, हा प्रश्न यंदा शेतकरी-वारकऱ्यांसमोर उभा ठाकला आहे. यंदा अधिक मासामुळे पालखी सोहळा पुढे ढकलला गेला. यामुळे शेतीतील सगळी कामे उरकून वारीला जाता येईल, अशी अपेक्षा शेतकऱ्यांना होती. परंतु पावसाने मारलेल्या दडीने बळीराजा आता चिंतेत आहे. अवघ्या काही दिवसांवर आलेल्या संत तुकाराम महाराजांच्या पालखी सोहळ्याची तयारी सुरू असतानाच मान्सूनने मात्र अद्याप अपेक्षित हजेरी लावलेली नाही.
त्यामुळे एकीकडे विठुरायाच्या दर्शनाची ओढ आणि दुसरीकडे पेरणीची चिंता, अशा दुहेरी कात्रीत शेतकरी वर्ग सापडला आहे. येत्या ७ जुलै रोजी श्रीक्षेत्र देहू येथून संत तुकाराम महाराजांची पालखी पंढरपूरकडे प्रस्थान करणार आहे. दरवर्षी मावळ तालुक्यासह पुणे जिल्ह्यातील अनेक भागांतील शेतकरी मोठ्या संख्येने वारीत सहभागी होतात. अनेक कुटुंबांसाठी वारी ही केवळ धार्मिक परंपरा नसून ती जीवनशैलीचा भाग बनली आहे.
वर्षभर शेतीची कामे सांभाळणारे शेतकरी पेरणीसारखी महत्त्वाची कामे पूर्ण करून पालखी सोहळ्यात सहभागी होण्याचे नियोजन करतात. मात्र यंदा परिस्थिती काहीशी वेगळी आहे. देशात मान्सूनचे आगमन झाले असले, तरी मावळ तालुक्यात अद्याप सर्वदूर समाधानकारक पाऊस झालेला नाही. परिणामी शेतकऱ्यांनी मशागत आणि नांगरणी यांसारखी पूर्वतयारी केली असली तरी पेरण्या अजूनही रखडलेल्या आहेत. अनेक शेतकरी कुटुंबांमध्ये वारीला जाण्यापूर्वी पेरणी पूर्ण करतात.
पाऊस अद्यापही दाखल न झाल्याने शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे. (संग्रहित छायाचित्र)
कारण एकदा पालखी सोहळ्यात सहभागी झाल्यानंतर जवळपास दोन ते तीन आठवडे शेतीकडे पूर्ण लक्ष देणे शक्य होत नाही. त्यामुळे पावसाच्या आगमनानुसार शेतकरी आपले नियोजन ठरवत असतो. यंदा मात्र पाऊस लांबल्याने परिस्थिती गुंतागुंतीची झाली आहे. जर पुढील काही दिवसांत दमदार पाऊस झाला, तर शेतकऱ्यांना तातडीने पेरणीची कामे उरकावी लागतील.
वारकरी परंपरा आणि शेतीचे अतूट नाते
वारकरी संप्रदाय आणि शेती यांचे नाते अतिशय जुने आहे. ग्रामीण महाराष्ट्रातील बहुसंख्य वारकरी हे शेतकरी कुटुंबांमधूनच आलेले आहेत. विठ्ठलभक्ती, श्रमसंस्कृती आणि शेती यांचा सुंदर संगम वारकरी परंपरेत दिसून येतो. पूर्वीच्या काळातही शेतकरी पेरणी झाल्यानंतर वारीला जात असत. त्यामुळे शेतीची कामे आणि धार्मिक परंपरा यामध्ये संतुलन राखले जात असे. मात्र बदलत्या हवामानामुळे हे संतुलन राखणे दिवसेंदिवस कठीण होत आहे.
वारीतील गर्दीवर परिणाम होण्याची शक्यता?
पालखी सोहळ्याला लाखो भाविक उपस्थित राहतात. त्यामध्ये शेतकरी वर्गाचा वाटा मोठा असतो. यंदा पाऊस आणि पेरणीचे गणित बिघडल्यामुळे काही प्रमाणात उपस्थितीवर परिणाम होऊ शकतो, अशी चर्चा सुरू झाली आहे. परंतु अनेक वारकरी अशा चर्चेला फारसे महत्त्व देत नाहीत. विठ्ठलाची वारी ही आयुष्याचा भाग आहे. अडचणी येतात, पण वारी थांबत नाही, असे मत अनेक वारकरी व्यक्त करत आहेत.
