Migraine : आजच्या तणावपूर्ण आणि धावपळीच्या जीवनशैलीत डोकेदुखी ही सामान्य बाब झाली आहे. मात्र डोक्याच्या एका बाजूला होणारी तीव्र व धडधडणारी वेदना ही साधी डोकेदुखी नसून मायग्रेन असू शकते. ही समस्या विशेषतः महिलांमध्ये जास्त प्रमाणात आढळते आणि वैयक्तिक तसेच व्यावसायिक जीवनावर परिणाम करते.

मायग्रेन ही मेंदू व नसांशी संबंधित समस्या आहे. यामध्ये प्रकाश, आवाज, ताणतणाव, हार्मोनल बदल, अपुरी झोप, उपाशी राहणे, काही खाद्यपदार्थ, हवामानातील बदल किंवा डोळ्यांवर ताण यामुळे वेदना वाढू शकतात.

मायग्रेनची लक्षणे

• डोक्याच्या एका बाजूला तीव्र वेदना
• मळमळ, उलटी
• प्रकाश व आवाज सहन न होणे
• धूसर दिसणे
• हात-पाय सुन्न पडणे किंवा कमजोरी येणे
• डोळ्यांसमोर चमकणारे डाग किंवा झगमगाट दिसणे

बचावाचे मार्ग

1. नियमित व पुरेशी झोप घेणे
2. वेळेवर आहार घेणे, उपाशी राहणे टाळणे
3. पुरेसे पाणी पिणे
4. तणाव कमी करण्यासाठी योग, प्राणायाम व ध्यान करणे
5. तेज प्रकाश व मोठा आवाज टाळणे
6. स्क्रीनसमोर दीर्घकाळ बसणे टाळणे

आहारात काय खावे व काय टाळावे?

खावे : ताजे फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्ये, डाळी, अंडी, भरपूर पाणी
टाळावे : प्रोसेस्ड फूड, पॅकेज्ड स्नॅक्स, जास्त गोड पदार्थ, चॉकलेट, चीज, मद्य व अधिक कॅफिन

नैसर्गिक उपाय

• थंड किंवा गरम पाण्याची शेकाई
• पुदिना किंवा लॅव्हेंडर तेलाचा सुगंधोपचार
• आलं चहा किंवा हर्बल टी
• अंधाऱ्या व शांत खोलीत विश्रांती

साधी डोकेदुखी व मायग्रेन यात फरक

साध्या डोकेदुखीत हलकी वेदना होते व विश्रांतीने आराम मिळतो. मात्र मायग्रेनमध्ये तीव्र व दीर्घकाळ वेदना होते तसेच इतर लक्षणे दिसतात.

महत्त्वाची सूचना

मायग्रेन पूर्णपणे बरा होऊ शकत नाही, परंतु जीवनशैलीतील बदल, योग्य आहार आणि नैसर्गिक उपाय यांच्या मदतीने त्यावर नियंत्रण मिळवता येते. त्रास वारंवार होत असल्यास तज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.