नवी दिल्ली – 7 ऑक्टोबर 2023 रोजी पॅलेस्टिनी दहशतवादी गट हमासने इस्रायलवर हल्ला केला. यामध्ये सुमारे 1200 इस्रायली नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला. 200 हून अधिक लोकांना दहशतवाद्यांनी ओलीस ठेवले होते. प्रत्युत्तर म्हणून इस्रायलने गाझा पट्टीवर कहर केला. इस्रायलच्या हल्ल्यांनी हमासचे कंबरडे मोडले. इस्त्रायल-हमास संघर्षामागे हेच सध्याचे कारण होते. पण इस्रायल आणि हिजबुल्ला यांच्यात सुरू झालेल्या युद्धाचे कारण तुम्हाला माहीत आहे का? इस्रायलने हिजबुल्लाहचा कहर का सुरू केला ते जाणून घेऊया… इराणने केली हिजबुल्लाची निर्मिती – इस्रायल आणि हिजबुल्लाह यांच्यातील वैर खूप जुने आहे. हिजबुल्लाची निर्मिती करणारा देश म्हणजे इराण. इराण हा शिया बहुसंख्य देश आहे. हिजबुल्ला ही शिया मुस्लिम संघटना आहे. इराण आणि इस्रायलचे एकमेकांशी जमत नाही हे सर्वश्रुत आहे. याच वर्षी इराणचे राजदूत सीरियात इस्रायलच्या हवाई हल्ल्यात मारले गेले. यानंतर इराणने सुमारे 300 ड्रोन आणि क्रूझ क्षेपणास्त्रांनी इस्रायलवर हल्ला केला. मात्र या हल्ल्यात इस्रायलचे कोणतेही मोठे नुकसान झाले नाही. जागतिक दबावामुळे इराणला माघार घ्यावी लागली आहे. पण जे इराण स्वतः करू शकत नाही ते त्याच्या प्रॉक्सी गटांद्वारे केले जाते. हिजबुल्लाहवर इस्रायली हल्ल्याची कारणे – * 2006 च्या हिजबुल्लाह-इस्रायल युद्धात संयुक्त राष्ट्रांनी मध्यस्थी केली. करारानुसार, हिजबुल्लाला सीमेपासून 29 किमी मागे हटायचे होते. मात्र त्यांनी तसे करण्यास नकार दिला. इस्रायलने आता हिजबुल्लाला सीमेपासून आठ ते दहा किमी मागे हटण्याची मागणी केली आहे. वास्तविक, हिजबुल्लाहच्या अँटी-टँक गाईडेड मिसाईलची रेंज 10 किमी पर्यंत आहे. *हिजबुल्लाहवर इस्रायली हल्ल्याचे बफर झोन हे देखील एक कारण आहे. दक्षिण लेबनॉनमध्ये स्थित बफर झोन काबीज करणे हे इस्रायलचे ध्येय आहे. इस्रायलला हिजबुल्लाहच्या सैनिकांना सीमेवरून मागे ढकलायचे आहे. *7 ऑक्टोबर रोजी हमासने केलेल्या हल्ल्यापासून हिजबुल्लाह उत्तर इस्रायलला सतत लक्ष्य करत आहे. हिजबुल्लाहने हमासच्या समर्थनार्थ इस्रायलवर हल्ले सुरू केल्याचे म्हटले आहे. हमासनंतर इस्रायल हिजबुल्लाला आपला सर्वात मोठा शत्रू मानतो. *गेल्या वर्षभरात इस्रायलची सर्वाधिक हानी कोणी केली असेल तर ती हिजबुल्ला आहे. या दोघांमधील संघर्षात आतापर्यंत 600 जणांना जीव गमवावा लागला आहे. तथापि, त्यापैकी बहुतेक हेजबुल्लाह लढवय्ये आहेत. मात्र, 50 इस्रायली सैनिक आणि 100 नागरिकही यात सामील आहेत. *हिजबुल्लाहमुळे, उत्तर इस्रायलमध्ये सुमारे 60 हजार लोकांना विस्थापनाचा सामना करावा लागला. हिजबुल्लाहवर कारवाई न झाल्यास उत्तरेकडील सीमेवरील मानवतावादी संकट अधिक गंभीर होऊ शकते, असे इस्रायलला वाटते. या भागात लोकांना शांततेत राहणे कठीण होणार आहे. *हिजबुल्लाहविरुद्ध इस्रायलच्या आक्रमकतेचे एक कारण म्हणजे तिची ताकद. किंबहुना हमासपेक्षा हिजबुल्लाची ताकद जास्त आहे. त्याला इराण आणि रशियाकडून आधुनिक शस्त्रेही मिळतात. सुमारे एक लाख सैनिक असल्याचा दावा या गटाने केला आहे. *इस्रायलचा विश्वास आहे की हिजबुल्लाकडे सुमारे 150,000 रॉकेट आणि क्षेपणास्त्रे आहेत. यातील अनेक क्षेपणास्त्रांना मार्गदर्शन केले जाते. विशेष म्हणजे संपूर्ण इस्रायल त्यांच्या अखत्यारीत येतो. इस्रायलचे हल्ले बारकाईने समजून घेतल्यास, इस्रायली सैन्याचे संपूर्ण लक्ष हिजबुल्लाहची शस्त्रे नष्ट करण्यावर आहे. ती केवळ शस्त्रांच्या गोदामांना लक्ष्य करत आहे. *या वर्षी जुलैमध्ये इस्त्रायलच्या ताब्यात असलेल्या गोलान हाइट्समध्ये हिजबुल्लाहच्या हल्ल्यात 12 मुलांचा मृत्यू झाला होता. इस्रायलने हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून कारवाई करण्याचे वचन दिले. या घटनेनंतरच हिजबुल्लाविरुद्ध जलद कारवाईची योजना आखण्यात आली. गोलान हाइट्सची योजना आखणाऱ्या हिजबुल्ला कमांडरलाही इस्रायलने ठार केले आहे. *हिजबुल्ला इराणच्या नेतृत्वाखालील युतीचा भाग आहे. ही संघटना इस्रायलला लक्ष्य करत राहिली. येमेनमधील हुथी बंडखोरांना इराण उघडपणे पाठिंबा देत आहे. हमाससोबतच्या संघर्षादरम्यान, होथी बंडखोरांनी येमेनमधून इस्रायलवर अनेकदा क्षेपणास्त्रे डागली आहेत. अशा परिस्थितीत इस्रायल इराण समर्थक गटांशी व्यवहार करण्यात व्यस्त आहे. हिजबुल्लाचा जन्म कसा झाला? इस्रायलने 1982 मध्ये लेबनॉनवर हल्ला केला. पॅलेस्टाईन लिबरेशन ऑर्गनायझेशनने केलेल्या हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून हा हल्ला करण्यात आला. इस्रायलने बेरूतसह दक्षिण लेबनॉन ताब्यात घेतले होते. पण दरम्यानच्या काळात साब्रा आणि शतिला हत्याकांडात सुमारे तीन हजार पॅलेस्टिनी निर्वासित आणि लेबनीज नागरिकांनी प्राण गमावले होते. या घटनेनंतर इराणच्या मदतीने हिजबुल्लाचा उदय झाला. हिजबुल्लामुळे इस्रायलने पाठ फिरवली – दक्षिण लेबनॉन आणि बेका व्हॅलीवर हिजबुल्लाचे वर्चस्व आहे. सध्या हे जगातील सर्वात शक्तिशाली मिलिशियापैकी एक आहे. 1983 मध्ये हिजबुल्लाहने बेरूतमध्ये बॉम्ब हल्ल्यात 300 अमेरिकन आणि फ्रेंच सैन्याचे सैनिक मारले होते. हिजबुल्लाच्या ताकदीचा अंदाज तुम्ही यावरून लावू शकता की सन 2000 मध्ये इस्रायली सैन्याला दक्षिण लेबनॉनमधून आपले पाऊल मागे घ्यावे लागले होते. हिजबुल्ला एक राजकीय शक्तीही- हिजबुल्ला लष्करी तसेच लेबनॉनमधील एक प्रमुख राजकीय शक्ती आहे. लेबनॉनमधील गृहयुद्ध 1992 मध्ये संपले. यानंतर, पहिल्यांदाच हिजबुल्लाने संसदीय निवडणुकीत आठ जागा जिंकल्या. तसेच 1993 मध्ये हिजबुल्लाहने उत्तर इस्रायलवर हल्ला केला होता. प्रत्युत्तर म्हणून इस्रायलने ‘ऑपरेशन अकाउंटेबिलिटी’ सुरू केले. इस्रायलच्या या कारवाईत 118 लेबनीज नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला. सध्या लेबनॉनच्या मोठ्या भागावर हिजबुल्लाहचे नियंत्रण आहे. शेवटचे युद्ध 2006 मध्ये – हिजबुल्ला आणि इस्रायलमध्ये शेवटचे युद्ध 2006 मध्ये झाले होते. यामध्ये 1100 लेबनीज नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला. 110 इस्रायली सैनिकही मारले गेले. वास्तविक हिजबुल्लाने दोन इस्रायली सैनिकांना ओलीस ठेवले होते. प्रत्युत्तर म्हणून इस्रायलने हल्ला केला. हा संघर्ष 34 दिवस चालला. इस्रायलने जमिनीवरही हल्ला केला होता. हिजबुल्लाह-इस्रायल संघर्षाला जग का घाबरते? सोमवारी इस्रायलने लेबनॉनमध्ये जोरदार हल्ला केला. इस्रायलच्या या हल्ल्यात सुमारे 500 लेबनीज नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे. विशेष म्हणजे 2006 च्या इस्रायल-हिजबुल्ला युद्धानंतरचा हा सर्वात प्राणघातक हल्ला आहे. इस्रायलने दक्षिण आणि पूर्व लेबनॉनमधील लोकांना घरे सोडण्याचा इशाराही दिला आहे. इस्रायलचे म्हणणे आहे की ते संपूर्ण दक्षिणी लेबनॉनला युद्धक्षेत्रात रुपांतरीत करेल, कारण हिजबुल्लाहने येथे शस्त्रास्त्रांचा साठा केला आहे. इस्रायलच्या आक्रमकतेमुळे सध्याचा संघर्ष 2006 च्या युद्धापेक्षाही भयंकर असू शकतो अशी भीती जगाला वाटू लागली आहे.
