Mehbooba Mufti ।  माजी मुख्यमंत्री आणि पीडीपी प्रमुख मेहबूबा मुफ्ती यांनी जम्मू-काश्मीर विधानसभा निवडणुकीच्या मैदानातून माघार घेतली आहे. मेहबुबा यांनी बुधवारी निवडणूक लढवणार नसल्याचे जाहीर केले. मात्र त्यांची लेक इल्तिजा मुफ्ती आणि इतर पक्षाचे नेते पूर्ण ताकदीने निवडणूक लढवत आहे. आता राजकीय वर्तुळात त्यांनी नेमक्या कुठल्या कारणामुळे माघार घेतली यावरून चर्चा रंगली आहे.

काँग्रेस आणि नॅशनल कॉन्फरन्सच्या आघाडीत स्थान न मिळाल्याने किंवा  मेहबुबा मुफ्ती यांना पराभवाची भीती वाटत असल्यामुळे त्यांनी माघार घेतली असावी असा अंदाज राजकीय वर्तुळात लावला जात आहे.

‘जम्मू-काश्मीरमधील सध्याची राजकीय परिस्थिती लक्षात घेता त्या मुख्यमंत्री झाल्या तरी त्या आपल्या पक्षाचा अजेंडा राबवू शकणार नाहीत. त्यामुळे यावेळी त्यांनी त्यांच्या जागी त्यांची लेक इल्तिजा मुफ्ती यांना उमेदवारी दिली आहे. असेही म्हटले जात आहे. मेहबुबा यांनी जम्मू-काश्मीर हा केंद्रशासित प्रदेश असल्याचे नमूद केले. केंद्रशासित प्रदेशात मुख्यमंत्रिपदाला महत्त्व नसते, कारण सर्व अधिकार लेफ्टनंट गव्हर्नरच्या हातात असतात. त्यामुळे त्यांनी माघार घेतली असल्याचे स्पष्ट केले आहे.

Mehbooba Mufti ।   10 वर्षांनंतर विधानसभा निवडणुका
जम्मू-काश्मीरमध्ये दहा वर्षांनंतर विधानसभा निवडणुका होत आहेत. कलम 370 रद्द करून केंद्रशासित प्रदेश बनल्यामुळे जम्मू-काश्मीरच्या राजकारणात बरेच बदल झाले आहेत. जम्मू-काश्मीरची राजकीय स्थिती दिल्लीसारखी झाली आहे, जिथे उपराज्यपालांना मुख्यमंत्र्यांपेक्षा जास्त अधिकार आहेत. दिल्लीत केजरीवाल आणि नायब राज्यपाल यांच्यातील राजकीय संघर्ष सुरूच आहे. त्यामुळे प्रत्येक निर्णयासाठी राज्यपालांवर अवलंबून राहावे लागणार असल्यामुळे सुद्धा त्यांनी हा निर्णय घेतला असल्याचे सांगितले.

Mehbooba Mufti ।  मेहबुबा मुफ्ती आणि जम्मू-काश्मीरच्या राजकारण
मेहबुबा मुफ्ती जम्मू-काश्मीरच्या राजकारणातील सर्वात कठीण टप्प्यातून जात आहेत. 2024 च्या लोकसभा निवडणुकीत मेहबूबा मुफ्ती यांना पराभवाला सामोरे जावे लागले आणि त्यांच्या पक्षाचे खातेही उघडले गेले नाही. एवढेच नाही तर पक्षातील सर्वच ज्येष्ठ नेत्यांनी त्यांची साथ सोडली आहे. पीडीपीपासून वेगळे होऊन काँग्रेस आणि नॅशनल कॉन्फरन्सने युती केली आहे.

अशा परिस्थितीत विधानसभा निवडणुकीत आपले राजकीय अस्तित्व वाचविण्याचे आव्हान मेहबुबा मुफ्ती यांच्यासमोर निर्माण झाले आहे. त्यामुळेच मेहबुबा मुफ्ती यांनी निवडणूक लढवली असती तर त्यांच्यासाठी विजयाचा मार्ग सोपा नसता, असे बोलले जात आहे. त्यामुळे पीडीपी प्रमुखांनी त्यांच्या जागी आपल्या मुलीला उमेदवारी दिली आहे.

Mehbooba Mufti ।  निवडणूक लढविण्याच्या विचारात बदल
मेहबूबा मुफ्ती यांना विचारण्यात आले की, जम्मू-काश्मीर हा केंद्रशासित प्रदेश असेपर्यंत निवडणूक न लढवण्याच्या त्यांच्या कट्टर प्रतिस्पर्धी नॅशनल कॉन्फरन्सचे उपाध्यक्ष ओमर अब्दुल्ला यांनी आपल्या भूमिकेचा पुनरुच्चार केल्याने निवडणूक लढवण्याबाबतच्या त्यांच्या विचारांमध्ये काही बदल झाला आहे का? यावर मेहबूबा मुफ्ती म्हणाल्या की, ‘उमर यांनी स्वत: चपरासीच्या बदलीसाठी (लेफ्टनंट गव्हर्नरच्या) दारात जावे लागेल असे सांगितले आहे. मला शिपायाच्या बदलीची चिंता नाही, पण आमचा अजेंडा राबवता येईल का? असा प्रश्नही आमच्या पुढे आहे.’

Mehbooba Mufti ।  मागील कामाचा संदर्भ
मेहबूबा मुफ्ती यांनी जम्मू-काश्मीर विधानसभा निवडणुकीत अनेक मोठी आश्वासने दिली आहेत, जी केंद्रशासित प्रदेश असूनही पूर्ण करणे सोपे नाही. मेहबूबा मुफ्तींना हे चांगलेच कळते. अशा स्थितीत पुढे म्हणाल्या की, ‘आम्ही 2002 मध्ये काँग्रेससोबत युती केली तेव्हा आमचा एक अजेंडा होता. सय्यद अली गिलानीची तुरुंगातून सुटका झाली, आज आपण तसे करण्याचा विचार करू शकतो का? आम्ही 2014 मध्ये भाजप सरकारसोबत युती केली होती, तेव्हा आमचा युतीचा अजेंडा होता.’

Mehbooba Mufti ।  जम्मू-काश्मीरमध्ये दिल्लीसारखी सत्ता
पीडीपी प्रमुख निवडणूक न लढवण्याचा त्यांचा राजकीय अजेंडा सांगता म्हणाल्या, ‘जम्मू-काश्मीर केंद्रशासित प्रदेश असताना प्रत्येक कामासाठी उपराज्यपालांवर अवलंबून राहण्याचा त्यांचा युक्तिवाद आहे. 5 ऑगस्ट 2019 पूर्वी पीडीपी आणि नॅशनल कॉन्फरन्सने जम्मू-काश्मीरवर राज्य केले होते त्याच ताकदीने ते राज्य करू शकणार नाही यात शंका नाही. केंद्रशासित प्रदेश असल्याने लेफ्टनंट गव्हर्नरला जम्मू-काश्मीरमध्ये जे अधिकार आहेत तेच अधिकार दिल्लीत असतील. त्यामुळेच काश्मीरमध्ये आपला राजकीय अजेंडा राबवणे मेहबुबा यांना सोपे नाही. यामुळेच त्या निवडणूक न लढवणार असल्याची चर्चाही बऱ्याच दिवसांपासून आहे.

Mehbooba Mufti ।  पीडीपी एकट्याने निवडणूक लढवत आहे
पीडीपी निवडणुकीपूर्वी कोणाशीही युती करत नसल्याच्या प्रश्नावर मेहबुबा मुफ्ती म्हणाल्या की, आम्ही नेहमीच एकट्याने लढलो. 1999 मध्ये आमचा पक्ष स्थापन झाल्यापासून आम्ही एकटेच लढलो आहोत, असे ते म्हणाले. लोकांच्या मदतीने आम्ही लढलो. जनतेच्या मदतीसाठी आम्ही काँग्रेससोबत होतो. मेहबूबा मुफ्ती आता निवडणूकपूर्व युतीवर आपले युक्तिवाद देत असतील, परंतु त्यांचा हेतू काँग्रेस आणि नॅशनल कॉन्फरन्ससोबत एकत्र निवडणुका लढवण्याचा होता. खुद्द अब्दुल्ला कुटुंब त्यांना सोबत घेण्यास तयार नव्हते, जे नंतर काँग्रेसलाही स्वीकारावे लागले. आता एकट्याने निवडणूक लढवल्याने पीडीपीचे फायदे-तोटे काय असतील याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.