Manmohan Singh Death | भारताचे माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांनी दिल्लीतील एम्समध्ये अखेरचा श्वास घेतला. ते बरेच दिवस आजारी होते. देश सध्या त्यांच्या जीवनाचे आणि योगदानाचे स्मरण करताना अनेक महत्त्वाच्या घटनांची आठवण करत करत आहे. यातील एक घटना अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांच्या आठवणीशी संबंधित आहे. ओबामा यांनी त्यांच्या ‘अ प्रॉमिस्ड लँड’ या पुस्तकात डॉ.मनमोहन सिंग यांचे खूप कौतुक केले होते. ओबामा यांनी माजी पंतप्रधानांबद्दल अनेक गोष्टींचा उल्लेख केला होता.

बराक ओबामा यांनी जून 2010 मध्ये कॅनडात जी-20 परिषदेदरम्यान डॉ. मनमोहन सिंग यांची भेट घेतल्यानंतर ते म्हणाले होते, “जेव्हा मनमोहन सिंग बोलतात, तेव्हा संपूर्ण जग ऐकते.” नोव्हेंबर 2020 मध्ये प्रकाशित झालेल्या ओबामा यांच्या ‘ए प्रॉमिस्ड लँड’ या पुस्तकात त्यांची पहिली भारत भेट आणि त्यांनी डॉ. मनमोहन सिंग यांच्याशी केलेली चर्चा दर्शविली आहे.

मनमोहन सिंग यांचा ओबामा यांच्या ‘अ प्रॉमिस्ड लँड’ या पुस्तकात उल्लेख
अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी लिहिलेले ‘ए प्रॉमिस्ड लँड’ हे पुस्तक त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीवर आधारित त्यांच्या संस्मरणाचा पहिला भाग आहे. या पुस्तकात नोव्हेंबर 2010 मध्ये त्यांच्या भारत भेटीदरम्यान घडलेल्या घटना आणि चर्चा सविस्तरपणे लिहिल्या आहेत. ओबामा यांनी डॉ. मनमोहन सिंग यांचे भारताच्या आर्थिक परिवर्तनाचे प्रमुख शिल्पकार म्हणून वर्णन केले आणि त्यांना “बुद्धिमान, विचारी आणि निष्ठावान नेते” असे संबोधले.

मनमोहन सिंग यांनी काय इशारा दिला होता? Manmohan Singh Death |
बराक ओबामा यांच्या म्हणण्यानुसार, “डॉ. मनमोहन सिंग यांनी भारतातील वाढत्या मुस्लिम विरोधी भावना आणि परिणामी भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजप) वाढत्या प्रभावाबद्दल चिंता व्यक्त केली होती. अनिश्चित काळात धार्मिक आणि जातीय ऐक्याचे आवाहन करून लोकांची दिशाभूल करणे सोपे जाते,” असे डॉ. सिंह म्हणाले होते. भारतातील असो वा जगाच्या इतर कोणत्याही भागामध्ये राजकारण्यांना त्याचा स्वतःच्या हितासाठी वापर करणे अवघड नाही. ओबामांनी हे मान्य केले आणि युरोपमधील लोकशाही आणि उदारमतवादाच्या आव्हानांचा उल्लेख केला.

पाकिस्तान आणि २६/११ च्या हल्ल्यावर चर्चा Manmohan Singh Death |
डॉ.मनमोहन सिंग यांनी ओबामा यांच्याशी भारताच्या पाकिस्तानशी संबंधांवरही चर्चा केली. अण्वस्त्रे असलेल्या शेजारी देशासोबतच्या वाढत्या तणावाबाबत त्यांनी आपली चिंता व्यक्त केली. 2008 मध्ये मुंबई दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारत-पाकिस्तान संबंध अधिक ताणले गेल्याचे ओबामा यांनी लिहिले आहे. ओबामा यांच्या म्हणण्यानुसार, डॉ. सिंग यांनी असेही सांगितले की, पाकिस्तानची गुप्तचर संस्था लष्कर-ए-तैयबासारख्या दहशतवादी संघटनांशी संबंधित असल्याच्या आरोपांमुळे द्विपक्षीय संबंध सुधारण्यात अडचणी येत आहेत.

डॉ. मनमोहन सिंग यांचे योगदान आणि जागतिक दृष्टीकोन
बराक ओबामा यांनी डॉ. सिंग यांचे भारताच्या आर्थिक विकासाचे प्रमुख शिल्पकार म्हणून वर्णन केले. त्यांनी लिहिले की डॉ. सिंग यांनी जागतिकीकरण आणि आर्थिक संकटाचे परिणाम खोलवर समजून घेतले. त्यांची विचारसरणी केवळ भारतापुरती मर्यादित नव्हती, तर जागतिक राजकारण आणि अर्थव्यवस्थेवरही त्यांची खोलवर पकड होती.