Maize Price Hike : इथेनॉल उत्पादनात मक्याचा वाढता वापर आता पोल्ट्री उद्योगासाठी अडचणीचा ठरत आहे. इथेनॉलसाठी मक्याची मागणी वाढल्याने त्याचा पुरवठा घटला असून, गेल्या काही महिन्यांत दरात सुमारे 20 टक्क्यांची वाढ झाली आहे. मक्याच्या वाढलेल्या किमतीमुळे पोल्ट्री फीडचा खर्चही वाढला आहे. त्याचा थेट परिणाम अंड्यांच्या किमतीवर होत असून, आगामी हिवाळ्यात अंड्यांचे दर आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

मक्याच्या दरात मोठी वाढ –

मक्याचा दर पूर्वी सुमारे 14,000 रुपये प्रति टन होता. आता तो वाढून जवळपास 26,500 रुपये प्रति टन झाला आहे. म्हणजेच तुलनेत मोठी वाढ झाली आहे. गेल्या पाच महिन्यांत मक्याच्या किमतीत सुमारे 20 टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली आहे. वाढत्या खर्चाचा सर्वाधिक फटका पोल्ट्री व्यावसायिकांना बसत असून, त्याचा भार अंड्यांच्या किमतीतून ग्राहकांपर्यंत पोहोचत आहे.

अंड्यांचे दरही वाढले –

नॅशनल एग कोऑर्डिनेशन कमिटीच्या (NECC) आकडेवारीनुसार, गेल्या वर्षभरात अंड्यांच्या दरात सुमारे 35 ते 40 टक्क्यांची वाढ झाली आहे. सध्या फार्म गेटवर एका अंड्याचा दर सुमारे 7 रुपये आहे, तर किरकोळ बाजारात तो 8.50 ते 9 रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे. हिवाळ्यात अंड्यांची मागणी वाढत असल्याने या काळात दर मजबूत राहण्याची, तसेच आणखी वाढ होण्याची शक्यता पोल्ट्री उद्योगातील अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.

इथेनॉल आणि पोल्ट्री उद्योगात मक्यासाठी स्पर्धा –

भारताच्या एकूण मका उत्पादनापैकी सुमारे 37 टक्के मका आता इथेनॉल डिस्टिलरीजमध्ये वापरला जात असल्याचे आकडे सांगतात. त्यामुळे पोल्ट्रीसह इतर क्षेत्रांसाठी उपलब्ध होणारा मका कमी होत आहे. भारतातील एकूण मका उत्पादनापैकी सुमारे 60 टक्के वापर पोल्ट्री उद्योगात होतो. त्यामुळे इथेनॉल उत्पादक आणि पोल्ट्री उद्योग यांच्यात मक्यासाठी स्पर्धा वाढली आहे.

इथेनॉलसाठी 170 लाख टन मक्याचा वापर –

संसदेतील आकडेवारीनुसार, भारतात सुमारे 434 लाख टन मका उत्पादन होते. त्यापैकी जवळपास 170 लाख टन मक्याचा वापर इथेनॉल निर्मितीसाठी होत आहे. त्यामुळे पोल्ट्री फीडसाठी उपलब्ध पुरवठ्यावर दबाव वाढला आहे.

दरम्यान, भारतातून मक्याच्या निर्यातीतही वाढ झाली आहे. वाणिज्य मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, 2026 च्या पहिल्या पाच महिन्यांत 10.8 लाख मेट्रिक टन मक्याची निर्यात झाली. मागील वर्षी याच कालावधीत ही निर्यात 2,28,844 टन होती. 2026 मध्ये देशाची मका निर्यात 18 लाख टनांपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. 2023 नंतरची ही सर्वाधिक निर्यात ठरू शकते. 2025 मधील 8,05,935 टन निर्यातीच्या तुलनेत हा आकडा दुप्पटपेक्षा जास्त असेल.

जागतिक बाजाराचाही दबाव –

जागतिक बाजारातही मक्याच्या दरावर दबाव वाढला आहे. अमेरिकेतील मका उत्पादनाबाबत चिंता आणि पुरवठ्याच्या अंदाजात झालेल्या बदलांमुळे मका फ्युचर्सने 5 डॉलर प्रति बुशेलची पातळी ओलांडली. जुलै 2023 नंतरचा हा सर्वोच्च स्तर आहे.

प्रो फार्मर क्रॉप टूरने 2026 मध्ये अमेरिकेतील मक्याचे उत्पादन 173.2 बुशेल प्रति एकर राहण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. हा अंदाज USDAच्या 180.7 बुशेल प्रति एकर अंदाजापेक्षा कमी आहे. अमेरिकेतील मका पिकाची स्थितीही काहीशी कमजोर झाली आहे.

कापणीपूर्वी मिडवेस्ट भागातील उष्णता आणि अतिवृष्टीचा पिकाला धोका आहे. त्याचवेळी अमेरिकेतील मक्याची निर्यात मजबूत असून, शिपमेंटमध्ये वर्षभराच्या तुलनेत 26 टक्क्यांची वाढ झाली आहे. ब्लॅक सी भागातील धान्य पुरवठ्यातील अडथळ्यांमुळे जागतिक पुरवठ्याबाबतची अनिश्चितताही वाढली आहे.