Maharashtra Politics : राज्यसभेच्या महाराष्ट्रातील (Maharashtra Politics) ७ जागांसाठी निवडणूक जाहीर झाली असून, १६ मार्च २०२६ रोजी मतदान होणार आहे. या निवडणुकीमुळे महाराष्ट्रातील राजकीय वातावरण तापले आहे. सत्ताधारी महायुतीच्या प्रचंड संख्याबळामुळे ६ जागा त्यांच्या खात्यात जाण्याची शक्यता असून, महाविकास आघाडीला फक्त एकच जागा मिळण्याची अपेक्षा आहे. या एका जागेसाठी आता महाविकास आघाडीतील घटक पक्षांमध्ये – काँग्रेस, शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे गट) आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार गट) तीव्र स्पर्धा आणि चर्चा सुरू झाली आहे. महाविकास आघाडीतील दावे आणि आग्रह राष्ट्रवादी काँग्रेस शरद पवार हे निवृत्त होत असल्याने त्यांच्या पक्षाने ही जागा आपल्याकडे ठेवण्याचा आग्रह धरला आहे. शरद पवार पुन्हा उमेदवारी दाखल करू शकतात, अशी चर्चा आहे. पक्षाचे नेते त्यांच्या अनुभव आणि राष्ट्रीय महत्त्वाचा हवाला देत आहेत. शिवसेना विधानसभेतील संख्याबळ पाहता (सुमारे २० आमदार) शिवसेना उबाठा गटाने या जागेवर “प्रथम हक्क” असल्याचा दावा केला आहे. आदित्य ठाकरे यांनी याबाबत स्पष्ट भूमिका मांडली आहे. काँग्रेस काँग्रेसनेही या जागेसाठी आग्रह धरला आहे. मुख्य कारण म्हणजे राज्यसभेतील विरोधी पक्षनेते पद टिकवणे. काँग्रेसचे महाराष्ट्र प्रभारी रमेश चेन्नीथला यांनी उद्धव ठाकरे यांच्याशी फोनवर चर्चा करून ही जागा काँग्रेसला सोडण्याची विनंती केली आहे. ब दल्यात, विधान परिषदेची रिक्त होणारी जागा उद्धव ठाकरेंना देण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. इंडिया अलायन्स (राष्ट्रीय स्तरावर) आणि महाराष्ट्रात महाविकास आघाडी टिकवण्यासाठी हा निर्णय महत्त्वाचा असल्याचा काँग्रेसचा युक्तिवाद आहे. राज्यसभेतील विरोधी पक्षनेते पदाचे गणित राज्यसभेत विरोधी पक्षनेते पदासाठी त्या पक्षाकडे एकूण सदस्यसंख्येच्या किमान १०% (म्हणजे २४५ पैकी सुमारे २५ सदस्य) असणे आवश्यक आहे. सध्या काँग्रेसकडे २७ सदस्य आहेत. २०२६ मध्ये देशभरात तीन टप्प्यात ७२ जागांसाठी निवडणुका होत आहेत (१६ मार्च – ३७ जागा, २४ जून – २४ जागा, ११ नोव्हेंबर – ११ जागा). या निवडणुकांनंतर काँग्रेसचे संख्याबळ २५ च्या खाली गेल्यास विरोधी पक्षनेते पद धोक्यात येऊ शकते. विशेषतः जूनमध्ये काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांचा कार्यकाळ संपत आहे. त्यामुळे प्रत्येक जागा महत्त्वाची आहे. महाराष्ट्रातून रजनी पाटील यांचा कार्यकाळ संपत असल्याने ती जागा पुन्हा जिंकणे काँग्रेससाठी प्रतिष्ठेचे आणि तांत्रिकदृष्ट्या गरजेचे आहे. काँग्रेससमोरील प्रमुख अडचणी पहिल्या टप्प्यातील ३७ जागांपैकी काँग्रेसचे अभिषेक मनु सिंघवी, रजनी पाटील, फुलोदेवी नेताम आणि केटीएस तुलसी यांचा कार्यकाळ संपत आहे. जर या जागा राखल्या नाहीत, तर विरोधी पक्षनेते पद गमावण्याची भीती आहे. महाराष्ट्रातील ही एक “सुरक्षित” जागा मिळवण्यासाठी काँग्रेस आटापिटा करत आहे. सध्याचे गणित आणि परिणाम महाराष्ट्र विधानसभेतील संख्याबळानुसार महायुतीकडे (भाजप, शिंदे गट शिवसेना, अजित पवार गट राष्ट्रवादी) प्रचंड बहुमत आहे, त्यामुळे ६ जागा त्यांना सहज मिळतील. महाविकास आघाडीला (काँग्रेस १६, ठाकरे गट २०, शरद पवार गट १०) एकत्रितपणे एक जागा मिळू शकते. मात्र, या एका जागेवरच आघाडीतील एकता आणि समन्वयाची कसोटी लागणार आहे. उद्धव ठाकरे आणि शरद पवार यांचा प्रतिसाद काय येईल, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.