Mahadevi Elephant : कोल्हापूरमधील नांदणी येथील ऐतिहासिक जैन मठातील ‘महादेवी’ हत्तीण ‘पेटा’ या संस्थेच्या याचिकेवरून सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार गुजरातमधील जामनगर येथील ‘वनतारा’ वन्यजीव संवर्धन केंद्रात हलवण्यात आली. या निर्णयाला स्थानिकांनी तीव्र विरोध दर्शवला असून, महादेवीला परत आणण्यासाठी कोल्हापुरात हजारो नागरिकांनी एकजुटीने ४५ किलोमीटर लांब मूक पदयात्रा काढली.

ही पदयात्रा नांदणी मठापासून कोल्हापूर जिल्हाधिकारी कार्यालयापर्यंत काढण्यात आली. माजी खासदार आणि स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे नेते राजू शेट्टी यांनी या आंदोलनाचे नेतृत्व केले. यावेळी त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांना हस्तक्षेप करण्याचे आवाहन केले. जिल्हाधिकाऱ्यांना राष्ट्रपतींसाठी निवेदन सादर करण्यात आले, ज्यामध्ये महादेवीला नांदणीला परत आणण्याची मागणी करण्यात आली आहे.

४ ऑगस्ट रोजी पहाटे ५ वाजता नांदणी मठापासून पदयात्रा सुरू झाली. मार्गावरील गावांमधील नागरिकांनीही या आंदोलनात उत्स्फूर्त सहभाग घेतला. दुपारी कोल्हापूर जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर जमलेल्या हजारो नागरिकांनी ‘महादेवी परत हवी’ अशा घोषणा देत आपला संताप व्यक्त केला. ही पदयात्रा सभेत रूपांतरित झाली, जिथे स्थानिकांनी आपल्या भावना आणि मठाच्या परंपरांशी असलेल्या नात्याबद्दल मोकळेपणाने व्यक्त केले.

सभेत बोलताना राजू शेट्टी यांनी ‘पेटा’वर खोटे अहवाल सादर करून न्यायालयाची दिशाभूल केल्याचा गंभीर आरोप केला. ते म्हणाले, “महादेवी नांदणी मठात निरोगी आणि सुखी होती. ती स्थानिकांसाठी कुटुंबातील सदस्यासारखी होती. पंचगंगा नदीत डुंबताना आणि गावकऱ्यांकडून खाद्यपदार्थ घेताना ती आनंदी दिसायची. तिने कधीही कोणाला इजा केली नाही.

पण ‘पेटा’ने खोटे अहवाल बनवून आमच्या परंपरांचा आणि संस्कृतीचा अपमान केला. हा आमच्या भावनांवर घाला आहे.” त्यांनी पुढे भाजपवर टीकास्त्र सोडत म्हटले, “पंतप्रधान आणि मुख्यमंत्र्यांनी यात लक्ष घातले नाही, तर आगामी मुंबई महापालिका निवडणुकीत भाजप उमेदवारांविरोधात आम्ही रस्त्यावर उतरू आणि प्रचार करू.” त्यांनी या प्रकरणामागे काही बड्या व्यक्तींचा दबाव असल्याचाही संशय व्यक्त केला.

नांदणी येथील जैन मठ १,२०० वर्षांहून अधिक जुना आहे आणि हत्ती पाळण्याची येथे दीर्घ परंपरा आहे. स्थानिकांच्या मते, महादेवी ही मठाची केवळ हत्तीण नव्हती, तर नांदणी आणि आजूबाजूच्या पंचक्रोशीतील गावकऱ्यांच्या श्रद्धेचे आणि आपुलकीचे प्रतीक होती. गावकरी तिला खाद्यपदार्थ देत, तर ती पंचगंगा नदीत स्नान करताना आनंदाने डुंबायची. स्थानिकांचा दावा आहे की, तिची योग्य काळजी घेतली जात होती आणि ‘पेटा’ने सादर केलेले अहवाल खोटे होते. सर्वोच्च न्यायालयाने ‘पेटा’च्या याचिकेला मान्यता देत महादेवीला ‘वनतारा’त हलवण्याचा आदेश दिला, ज्यामुळे स्थानिकांमध्ये प्रचंड असंतोष निर्माण झाला.

आंदोलनातील ठळक मागण्या

1. महादेवी हत्तीण नांदणी मठात परत आणावी.
2. ‘पेटा’ने सादर केलेल्या अहवालांची चौकशी करावी.
3. स्थानिक परंपरांचा आदर करत न्यायालयाने निर्णयाचा फेरविचार करावा.
4. केंद्र आणि राज्य सरकारने तात्काळ हस्तक्षेप करावा.