इस्रायलवर हमासने जल, जमीन आणि हवेतून केलेल्या हल्ल्याने इस्रायललाच नव्हे तर संपूर्ण जगाला धक्का बसला. या हल्ल्यानंतर आयर्न डोम आणि मोसादसारख्या गुप्तचर संस्था असलेल्या देशाला या दहशतवादी हल्ल्याचा सुगावा कसा लागला नाही, असे प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. अनेक जागतिक सुरक्षा तज्ञ याला गुप्तचर यंत्रणांचे अपयश म्हणत आहेत. इस्रायली लष्कराच्या म्हणण्यानुसार, गाझा पट्टीवर राज्य करणाऱ्या हमासच्या दहशतवाद्यांनी शनिवारी सकाळी गाझा पट्टीतून इस्रायलवर 3,000 हून अधिक रॉकेट डागले. एवढेच नाही तर पॅराग्लायडर्सचा वापर करून हमासचे लढवय्ये आकाशातून जमिनीवर उतरले आणि नंतर समुद्र आणि जमिनीच्या मार्गाने दक्षिण इस्रायलमध्ये घुसले आणि अनेक ठिकाणांवर कब्जाही केला.

गेल्या 50 वर्षातील इस्रायलवरील हा सर्वात भीषण हल्ला आहे, ज्यात आतापर्यंत 700 हून अधिक इस्रायलींचा मृत्यू झाला आहे, तर सुमारे 2 हजार जखमी झाल्याचे सांगण्यात येत आहे. इस्रायलला नेहमीच आपल्या गुप्तचर संस्थांचा, त्याच्या देशांतर्गत युनिट शिन बेटचा आणि विशेषत: त्याची गुप्तचर संस्था मोसादचा अभिमान वाटतो. पण हमासने हा हल्ला केला तेव्हा कुणाला सुगावाही लागला नव्हता. हमासने अनेक महिन्यांपासून या हल्ल्याची तयारी केली होती आणि हवाई, जमीन आणि पाण्याने केलेल्या हल्ल्यात तटबंदीची सुरक्षा कोलमडली आहे. तर इस्त्रायलची चूक कशी आणि कुठे झाली ते जाणून घेऊया.

गुप्तचर संस्थांच्या त्रुटी –

इस्रायलची गुप्तचर संस्था मोसाद ही जगातील सर्वात शक्तिशाली समजली जाते आणि तिचे अनेक देशांमध्ये हेर आहेत. इस्रायलकडे शिन बेट, इस्रायली डोमेस्टिक इंटेलिजेंस सर्व्हिस, मोसाद आणि इस्रायली आर्मी असूनही हा हल्ला झाला आणि याबद्दल कोणाला सुगावाही लागला नाही, हे खरोखरच धक्कादायक आहे. या एजन्सींचे गुप्तचर आणि माहिती देणारे हे केवळ पॅलेस्टिनी दहशतवादी गटांमध्येच नसून लेबनॉन, इराण, सीरिया आणि इतर ठिकाणीही त्यांची उपस्थिती आहे. या एजन्सीने इस्रायलला अनेक वेळा धोक्यापासून वाचवले आहे. केवळ अचूक माहितीच नाही तर तिने शत्रूंच्या घरात घुसून त्यांची हत्याही केली आहे.

आधुनिक तंत्रज्ञानही अपयशी –

इस्रायलकडे युद्ध आणि गुप्तचर यंत्रणेशी संबंधित अत्याधुनिक तंत्रज्ञानही आहे. या भागात मजबूत सीमा सुरक्षा कॅमेरे आहेत, शिन बेट आणि मोसादचे दोन्ही कर्मचारी आहेत, अत्याधुनिक थर्मल इमेजिंग/मोशन सेन्सर्स आणि अगदी आधुनिक कुंपण सीमेवर आहे, तरीही इस्रायलवर हल्ला झाला. काही तज्ज्ञांचे असे मत आहे की इराणचा मुकाबला करण्याच्या आणि इस्लामिक रिपब्लिकचा आण्विक कार्यक्रम हाणून पाडण्याच्या प्रयत्नात इस्रायल इतका मग्न झाला की त्याने पॅलेस्टाईनकडे लक्ष देणे बंद केले.

टाईम्स ऑफ इस्रायलच्या वृत्तात म्हटले आहे की, ‘अलिकडच्या वर्षांत इस्रायल डिफेन्स फोर्सेस (आयडीएफ) ने गृहीत धरले होते की हमास इस्रायलवर मोठे हल्ले करू शकत नाही कारण त्याला इस्रायलच्या सामर्थ्याची जाणीव आहे आणि त्याला उत्तर भीतीपोटी मिळेल. असे करू नका. पण झाले उलटे, त्यामुळे आयडीएफचा अंदाज पूर्णपणे चुकीचा निघाला.

आयर्न डोमही चुकला –

आयर्न डोमला इस्रायलचे ब्रह्मास्त्र म्हटले जाते. आयर्न डोमने हमासची अनेक रॉकेटही नष्ट केली, परंतु असे असूनही काही रॉकेटने इस्रायलमध्ये कहर केला. आयर्न डोम सिस्टीम ही जमिनीपासून हवेत होणारी शॉर्ट-रेंज एअर डिफेन्स सिस्टीम आहे जी देशाच्या अनेक भागांमध्ये रॉकेट हल्ले, मोर्टार, तोफखाना आणि मानवरहित हवाई वाहने (UAVs) यांना कमी पल्ल्यात रोखण्यासाठी तैनात करण्यात आली आहे.

जेव्हा शत्रू इस्रायलच्या दिशेने एखादे क्षेपणास्त्र डागतो तेव्हा आयर्न डोम सिस्टीम सक्रिय होते आणि ती क्षेपणास्त्रे कित्येक किलोमीटर दूर हवेत नष्ट करते. मात्र, इस्रायलच्या दिशेने एकाच वेळी हजारो क्षेपणास्त्रे डागली जातात, तेव्हा त्यातील काही निसटून जमिनीवर पडतात. मात्र, यावेळी इस्त्रायलच्या या सुरक्षा कवचात कुठेतरी खळबळ उडवण्यात हमासला यश आले आहे.

आयर्न डोमबद्दल असे म्हटले जाते की, कोणतेही लक्ष्य नष्ट करण्याची त्याची अचूकता 90 टक्क्यांपर्यंत असते. आयर्न डोमच्या प्रत्येक बॅटरीमध्ये 20 इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रांसाठी एक रडार शोध आणि ट्रॅकिंग यंत्रणा, फायरिंग कंट्रोल सिस्टम आणि 3 लाँचर्स आहेत. इस्रायल 2011 पासून त्याचा वापर करत आहे. 2006 च्या लेबनॉन संघर्षादरम्यान हिजबुल्लाहने हजारो रॉकेट डागल्यानंतर आणि हैफासह अनेक उत्तरेकडील भागात हल्ला केल्यानंतर हे विकसित केले गेले होते, ज्यात अनेक लोक मारले गेले होते. रडार प्रणालीच्या आधारे हा आयर्न डोम क्षेपणास्त्राचा मार्ग आणि वेग ओळखतो. हमासला याची चांगलीच कल्पना होती, म्हणून त्याने एकाच वेळी 5 हजारांहून अधिक क्षेपणास्त्रे डागली.

हमासच्या अत्याधुनिक प्रशिक्षणाचा भनकही नाही –

हमास सतत त्याचे क्रूड रॉकेट तंत्रज्ञान विकसित करत आहे आणि गेल्या काही वर्षांत त्याने तेल अवीव आणि अगदी जेरुसलेमसह इस्रायलची प्रमुख शहरे कव्हर करू शकतील अशा क्षेपणास्त्रांवर काम करण्यास सुरुवात केली. हमासने सोडलेले रॉकेट ते रोखण्यासाठी सोडलेल्या तामीर क्षेपणास्त्रापेक्षा खूपच स्वस्त आहे. हमासने जवळपास दोन वर्षांपासून इस्रायलवर हल्ला करण्याची तयारी केली होती, पण आश्‍चर्याची गोष्ट म्हणजे इस्रायलला याची कल्पना नव्हती.

त्यांच्या तयारीचा एक भाग म्हणून, हमासने गाझामध्ये एक डमी इस्रायली वस्ती बांधली, जिथे ते लष्करी लँडिंग आणि हल्ल्यांचा सराव करत होते आणि युक्तींचे व्हिडिओ देखील बनवतात. हे व्हिडीओही त्यांनी स्वतः जारी केले आहेत. या विशेष लष्करी प्रशिक्षणादरम्यान, त्याच्या सेनानींना पाणी, जमीन आणि हवेतून कसे आक्रमण करायचे याचे प्रशिक्षण देण्यात आले. दुसरीकडे, हमासने इस्रायलला जाणीव करून दिली की त्याला आता त्याच्याशी थेट युद्ध करायचे नाही.

हँग ग्लायडर प्रशिक्षण –

या प्रशिक्षणाचा परिणाम असा झाला की हमासचे सैनिक हँग ग्लायडरच्या माध्यमातून इस्रायलच्या भूमीवर उतरले आणि मृत्यूचा असा रक्तरंजित खेळ खेळला की त्यामुळे अराजक माजले. रॉयटर्सच्या म्हणण्यानुसार, कमांडो युनिटने इस्रायली सैन्याच्या दक्षिण गाझा मुख्यालयावर हल्ला केला आणि तिची संपर्क यंत्रणा ब्लॉक केली. याचा परिणाम असा झाला की सुरक्षा कर्मचारी आणि कमांडर एकमेकांना फोन करू शकत नव्हते. कमांडर किंवा एकमेकांना कॉल करण्यापासून रोखले गेले. दक्षिणेत तैनात असलेल्या इस्रायली सैनिकांची संख्या कमी आहे हे हमासला ठाऊक होते, म्हणून त्यांनी तिथून मोठा हल्ला केला.

जेव्हा इस्रायलवर हल्ला करण्याची योजना आखली गेली आणि त्याचे चार भाग केले गेले. पहिल्या भागात गाझा वरून डागलेल्या 3,000 रॉकेटचा समावेश होता, दुसर्‍या भागात सीमेवर हँग ग्लायडर्स उडवणार्‍या सैनिकांनी घुसखोरी केली होती ज्यांनी सर्वात जास्त धोका असलेल्या भागांना सुरक्षित केले होते. एका एलिट कमांडो युनिटने त्या तटबंदीची इलेक्ट्रॉनिक आणि सिमेंट भिंत तोडली. गाझा पट्टीवर हल्ला केला.

दहशतवादी हँग ग्लायडरने उतरले –
हमासचे दहशतवादी इस्रायलमध्ये ज्या प्रकारे घुसले त्यावरून ते यासाठी प्रदीर्घ काळ प्रशिक्षण घेत होते हे स्पष्ट होते. हँग ग्लायडरमधून उतरल्यानंतर त्यांनी अंदाधुंद गोळीबार करून अनेकांना ठार मारले, तर मोठ्या संख्येने लोकांना ओलीस ठेवले. सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेल्या व्हिडिओंमध्ये हमासचे सशस्त्र दहशतवादी लष्कराचा गणवेश परिधान करत असल्याचे दिसत आहे. हँग ग्लायडरमधून कुंपणाची भिंत ओलांडून त्याने इस्रायलमध्ये प्रवेश केला.

इराणने मदत केली?

मात्र, इराणने हमासला थेट मदत केल्याचा कोणताही पुरावा अद्याप मिळालेला नाही. पण या हल्ल्यात इराणचा हात असल्याचा आरोप इस्रायलने केला आहे आणि त्याने हमासला प्रशिक्षण आणि अत्याधुनिक शस्त्रे पुरवली आहेत. इराणने हमासला मदत केल्याचा दावाही अमेरिकेतील एका प्रमुख वृत्तपत्राने केला आहे. हे जर खरे ठरले तर पुन्हा एकदा इस्रायलच्या गुप्तचर यंत्रणेच्या अपयशावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे.