Jyotirmath । ज्योतिर्मठचे शंकराचार्य स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद हे सध्या चर्चेत आहे. चर्चेत येण्याचे कारण म्हणजे केदारनाथ मंदिरातून 228 किलो सोने गायब झाल्याचा दावा त्यांनी केला आहे. तसेच दिल्लीत बांधल्या जाणाऱ्या केदारनाथ मंदिराला होणारा विरोध आणि काही विधानांमुळे ते गेल्या काही दिवसात चर्चेत आहे. राम मंदिरातील रामललाच्या अभिषेकनंतर शंकराचार्य पुन्हा एकदा आपल्या वक्तव्याने चर्चेत आले आहे. अशात लोकांच्या मनात प्रश्न पडतो की शंकराचार्य नेमके कोण आणि त्यांचे कार्य काय ? तसेच लोकांना हे जाणून घ्यायचे आहे की, शंकराचार्य काठी आणि ध्वज सोबत का ठेवतात. Jyotirmath ।चला तर मग जाणून घेऊया या प्रश्नांची उत्तरे… Jyotirmath । शंकराचार्य कोण आहे ? वास्तविक, आदि शंकराचार्य हे हिंदू धर्मगुरू होते, जे त्यांच्या ज्ञानासाठी आणि धर्माच्या ज्ञानासाठी खूप प्रसिद्ध होते. आदि शंकराचार्यांनी सनातन परंपरेच्या प्रचारात मोठे योगदान दिले आहे, असे म्हणतात. असे म्हटले जाते की ते अतिशय तेजस्वी होते आणि त्यांनी केवळ 2 वर्षात 20 वर्षांचे ज्ञान प्राप्त केले होते. याशिवाय सनातन धर्माबाबतही त्यांनी बरेच कार्य केले होते. त्यानंतर सनातन धर्माची स्थापना करण्यासाठी त्यांनी भारतातील चार प्रांतात चार मठ स्थापन केले. तेव्हा त्या चार मठांच्या प्रमुखाला शंकराचार्य म्हणतात. हे चार मठ म्हणजे उत्तरेला बद्रिकाश्रमाचा ज्योतिर्मठ, दक्षिणेला शृंगेरी मठ, पूर्वेला जगन्नाथपुरीचा गोवर्धन मठ आणि पश्चिमेला द्वारकेचा शारदा मठ. आता या मठांचे प्रमुख देशाचे चार शंकराचार्य आहे. त्यापैकी गोवर्धन मठाचे शंकराचार्य निश्चलानंद सरस्वतीजी आहेत, तर शारदा मठाचे शंकराचार्य सदानंद सरस्वती, ज्योतिर्मठचे शंकराचार्य स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद आणि शृंगेरी मठाचे शंकराचार्य जगद्गुरु भारती आहे. अशात प्रत्येक शंकराचार्य आपल्या गणितातील शिष्याला शंकराचार्य म्हणून घोषित करतात. यासोबतच शंकराचार्य पदवीचे शंकराचार्य, आचार्य महामंडलेश्वर यांच्या प्रमुखांची संमती, नामवंत संतांच्या सभेची संमती आणि काशी विद्वत परिषदेची संमती आवश्यक आहे. यानंतर ते शंकराचार्य बनतात. Jyotirmath ।त्यांचे कार्य आणि भूमिका पुढील प्रमाणे ? शंकराचार्यांना सनातन धर्मातील सर्वात मोठे धर्मगुरू मानले जाते. अशा परिस्थितीत, धर्माशी संबंधित कोणत्याही बाबतीत शंका किंवा विवाद झाल्यास, शंकराचार्यांची सल्ला अंतिम मानली जाते आणि ते त्यांच्या संबंधित मठांशी संबंधित सर्व निर्णय घेतात. शंकराचार्य म्हणतात की, शंकराचार्यांकडून ही अपेक्षा आहे की धर्माचा प्रश्न आला की त्यांनी कोणत्याही लोभ किंवा दबावाला बळी न पडता सत्य सांगता आले पाहिजे. Jyotirmath । काठीचे महत्व काय… ‘तुम्ही शंकराचार्यांच्या जवळ एक काठी पाहिली असेल, ही काठी सांगते की ते दंडी संन्यासी आहे. भगवान विष्णूचे प्रतीक मानल्या जाणाऱ्या त्यांच्या गुरूंकडून शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांना ही शिक्षा मिळते. त्यात शक्ती सामावलेली असून भिक्षू दररोज त्यावर तर्पण व अभिषेक करतात असे म्हणतात. या दंड चे अनेक प्रकार आहेत आणि ते वेगवेगळ्या गाठीनुसार विभागलेले आहेत. काही दंडामध्ये 6, काहींमध्ये 8, 10, 12, 14 नॉट्स असतात. प्रत्येक शिक्षेचे वेगळे नाव असते, ज्यामध्ये सुदर्शन शिक्षा, गोपाल शिक्षा, नारायण शिक्षा, वासुदेव शिक्षा इत्यादींचा समावेश होतो. त्याच्या पावित्र्यासाठी ते नेहमी झाकून ठेवले जाते.
