Israel–Hamas war: आजच्याच दिवशी म्हणजे गेल्या वर्षी 7 ऑक्टोबरला हमासने इस्रायलवर हल्ला केला. 7 ऑक्टोबरचा दिवस हा इस्रायलच्या इतिहासातील सर्वात काळा दिवस होता. हमासच्या भीषण हल्ल्यात 1200 इस्रायली लोक मारले गेले आणि 250 लोकांना हमासच्या दहशतवाद्यांनी ओलीस ठेवले होते. आजही अनेक इस्रायली हमासच्या कैदेत आहेत. हे युद्ध आता मध्यपूर्वेत पसरले आहे. युद्धाचा परिणाम केवळ भारतातच नाही तर जगालाही दिसून आला. इस्रायल आणि हमास यांच्यातील युद्धामुळे लाल समुद्र आणि हिंदी महासागरातील सागरी व्यावसायिक वाहतुकीच्या सुरक्षेवर परिणाम झाला होता. त्यामुळे अनेक देशांच्या ऊर्जा आणि आर्थिक हितांवर थेट परिणाम झाला आणि त्यात भारताचाही सहभाग होता. सागरी व्यापार प्रभावित – हमास समर्थक आणि इराण समर्थित हुथी बंडखोरांनी लाल समुद्र आणि एडनच्या आखातातील अनेक व्यावसायिक जहाजांना लक्ष्य केले. हौथींनी लाल समुद्रात अनेक क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन हल्ले केले आणि अनेक जहाजांचे नुकसान केले. यामुळे जगातील सर्वात व्यस्त व्यापारी मार्गांपैकी एक असलेल्या लाल समुद्र मार्गावर संकट निर्माण झाले होते. नंतर अनेक कंपन्यांना त्यांचे मार्ग बदलून आफ्रिकेतून व्यापार करण्यास भाग पाडले गेले. त्यामुळे कंपन्यांच्या खर्चातही मोठी वाढ झाली होती. तांबडा समुद्र हा जगातील मुख्य व्यापारी मार्ग आहे जिथून केवळ पश्चिम आशियाच नाही तर अरबस्तान, युरोप, आफ्रिका आणि भारत देखील व्यापार करतात. हौथींच्या हल्ल्यामुळे या मार्गावरील जागतिक पुरवठा विस्कळीत झाला. जगातील 12 टक्के व्यापार लाल समुद्रातून होतो आणि दरवर्षी 10 अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त किंमतीच्या वस्तूंची निर्यात आणि आयात या मार्गाने केली जाते. या स्थितीत, जागतिक अर्थव्यवस्थेत लाल समुद्र किती महत्त्वाचा आहे याची आपण कल्पना करू शकता. पोरबंदरजवळील समुद्रात ड्रोन हल्ला- 2023 मध्ये, जेव्हा हौथींनी घोषणा केली होती की ते इस्रायलशी संबंधित कोणत्याही जहाजाला लक्ष्य करतील. हौथी बंडखोरांनी हल्ला केलेला सागरी मार्ग बहुतेक कच्चे तेल आणि इतर आवश्यक उत्पादनांचा पुरवठा करतो. डिसेंबर 2023 मध्ये, गुजरातमधील पोरबंदरपासून सुमारे 217 सागरी मैल अंतरावर 21 भारतीय आणि एक व्हिएतनामी क्रू सदस्य असलेल्या व्यावसायिक जहाजावर ड्रोन हल्ला झाला होता, त्यानंतर त्याला आग लागली. हे जहाज नंतर मुंबईत पोहोचले आणि वाटेत भारतीय तटरक्षक जहाज ICGS विक्रमने त्याला सुरक्षा पुरवली. खामेनी यांचे वक्तव्य आणि भारताची इराणशी असलेली अडवणूक – इराण आणि भारत यांच्यात अनेक क्षेत्रांत मैत्रीपूर्ण संबंध आहेत, तर इस्रायल आणि भारत यांच्यातील संबंध कोणापासून लपलेले नाहीत, परंतु इस्रायलमुळे दोन्ही देशांच्या संबंधांवरही परिणाम झाल्याचे दिसत आहे. याची झलक 16 सप्टेंबर 2024 रोजी दिसली जेव्हा इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला खामेनी यांनी ट्विटरवर लिहिले की, जगातील मुस्लिमांनी भारत, गाझा आणि म्यानमारमध्ये राहणाऱ्या मुस्लिमांच्या दुर्दशेपासून अनभिज्ञ राहू नये. जर तुम्ही त्यांच्या वेदना समजू शकत नसाल तर तुम्ही मुस्लिम नाही, असे ते म्हणाले. खमेनी यांच्या या विधानाला भारताने चोख प्रत्युत्तर दिले होते. परराष्ट्र मंत्रालयाने चुकीच्या माहितीवर आधारित आणि अस्वीकार्य असल्याचे म्हटले आहे. यासोबतच त्यांना आपल्या देशातील अल्पसंख्याकांची स्थिती पाहण्याचा सल्लाही देण्यात आला. युद्धाच्या सात आघाड्या – हमासच्या हल्ल्यानंतर इस्रायलने केलेल्या पलटवाराचे हळूहळू प्रादेशिक संघर्षात रूपांतर झाले. आज परिस्थिती अशी आहे की युद्धाच्या सात आघाड्या उघडल्या आहेत आणि प्रत्येक आघाडीवर इस्रायलचा वरचष्मा होताना दिसत आहे. गाझामध्ये हमास: 7 ऑक्टोबर 2023 रोजी इस्रायलवर हमासच्या अचानक हल्ल्यापासून संघर्ष सुरू होऊन एक वर्ष झाले आहे. या हल्ल्यानंतर इस्रायलने प्रथम गाझावर हल्ला केला, जो आजतागायत सुरू आहे. हमासच्या पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्यासाठी इस्रायलचे हवाई हल्ले सुरूच आहेत. याशिवाय इस्त्रायली लष्कराचे ग्राउंड ऑपरेशनही येथे सुरू आहे. लेबनॉन: लेबनॉनमध्ये, इस्रायल हिजबुल्लाहच्या विरोधात लढत आहे, जी जगातील सर्वात जास्त सशस्त्र संघटना आहे. जवळपास वर्षभरापासून इस्त्रायली शहरे आणि शहरांवर रॉकेट डागले आहे. इस्रायलने हिजबुल्लावर प्रथम पेजर आणि नंतर वॉकीटॉकीसह हल्ला केला आणि नंतर हिजबुल्लाचा प्रमुख हसन नसराल्लाहला ठार केले. आता इस्रायली सैनिक सीमा ओलांडून लेबनॉनमध्ये घुसले आहेत. येमेनमधील हौथींच्या विरुद्ध: हौथी, इराणचा आणखी एक सहयोगी, हमास-इस्रायल संघर्षाच्या सुरुवातीपासून इस्रायलविरुद्ध युद्ध करत आहे. प्रथम लाल समुद्रातील जहाजांना लक्ष्य केले, आता ते दक्षिणेकडून इस्रायलवर ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले देखील करत आहे. हा मोर्चा इस्रायलच्या दक्षिणी सीमा आणि सागरी मार्गांना वाढता धोका दर्शवतो. इराक आणि सीरियामध्ये इराण समर्थित मिलिशिया: हे मिलिशिया ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांचा वापर करून इस्रायली ठिकाणांवर अधूनमधून हल्ले करत आहेत. इस्रायलने सीरियातील मिलिशिया पोझिशन्स आणि शस्त्रे डेपोला लक्ष्य करून प्रत्युत्तर दिले आहे त्यामुळे संघर्ष आणखी वाढला आहे. वेस्ट बँकमध्ये इराणचा सहभाग: इराणवर वेस्ट बँकमधील पॅलेस्टिनी गटांना शस्त्रे पुरवल्याचा आरोप आहे, ज्यामुळे परिस्थिती आणखी अस्थिर झाली आहे. इस्रायली सैन्य आणि अतिरेकी यांच्यात नियमित चकमकी झाल्याने वेस्ट बँकमध्ये तणाव वाढला आहे. यहुदिया आणि सामरिया: इस्त्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी शनिवारीच सांगितले होते की, आम्ही यहुदिया आणि सामरियामध्ये दहशतवाद्यांशी लढत आहोत, जे आमच्या शहरांच्या मध्यभागी नागरिकांना मारण्याचा प्रयत्न करत आहेत. इराणचा थेट लष्करी सहभाग: बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र हल्ला इराणचा थेट सहभाग प्रतिबिंबित करतो, ज्याने गेल्या आठवड्यात थेट इस्रायलवर 200 पेक्षा जास्त बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रे डागली. इस्रायलने बहुतेक क्षेपणास्त्रे यशस्वीरित्या रोखली होती.
