Iran Oman transit fees:  युद्धविराम असूनही इस्रायल आणि इराणने पुन्हा एकदा एकमेकांवर हल्ले केले आहेत. दरम्यान, एका इराणी राजदूताने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीबाबत एक महत्त्वपूर्ण माहिती दिली आहे. युद्धादरम्यान होर्मुझची सामुद्रधुनी सर्वात मोठ्या तणावाच्या ठिकाणांपैकी एक होती आणि इराणने ती अक्षरशः बंद केली आहे.

जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठीचा हा महत्त्वाचा मार्ग बंद झाल्यामुळे तेल आणि वायूच्या किमती गगनाला भिडल्या आहेत. इराणी राजदूताने, “होर्मुझची सामुद्रधुनी खुली राहील, परंतु इराण आणि ओमानद्वारे ठरवल्या जाणाऱ्या नवीन अटींनुसार ती कार्यरत राहील. या अटींमध्ये जहाजांकडून संक्रमण शुल्क आकारण्याचा समावेश असेल” असे  म्हटले आहे.

अमेरिका आणि इस्रायलच्या इराणविरुद्धच्या युद्धामुळे या सागरी मार्गावरील तेल व्यापारावर लक्षणीय परिणाम झाला आहे. संघर्षापूर्वी, जगातील सुमारे एक-पंचमांश तेल या सामुद्रधुनीतून जात असे. गेल्या काही दिवसांत काही तेलवाहू जहाजे आखाती प्रदेशातून बाहेर पडू शकली असली तरी, कच्चे तेल आणि द्रवीकृत नैसर्गिक वायू (LNG) यांचा पुरवठा गंभीरपणे विस्कळीत झाला आहे.   (Iran Oman transit fees)

रशियन वृत्तपत्र ‘इझव्हेस्तिया’ला दिलेल्या मुलाखतीत इराणचे राजदूत काझेम जलाली म्हणाले, “अर्थात, ही सामुद्रधुनी खुली राहील, परंतु नवीन अटींबाबतचा निर्णय इराण आणि ओमानचे संबंधित अधिकारी घेतील.”

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये मोठ्या युद्धाचा धोका वाढला   

ते म्हणाले, “आमचा विश्वास आहे की इराण आणि ओमान या सामुद्रधुनीशी संबंधित काही अत्यावश्यक सेवा पुरवतात. या सेवांसाठी शुल्क आकारले जाईल.” तथापि, हे शुल्क किती असेल किंवा ते कोणत्या आधारावर निश्चित केले जाईल, हे त्यांनी स्पष्ट केले नाही.

 सामुद्रधुनीमध्ये शुल्क आकारण्याच्या अधिकाराची इराणची मागणी   (Iran Oman transit fees)

इराणचे म्हणणे आहे की कोणत्याही कायमस्वरूपी शांतता करारामध्ये, सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांकडून शुल्क आकारण्याचा अधिकार त्यांना दिला गेला पाहिजे. हे शुल्क जहाजाचा प्रकार, त्यावरील माल आणि त्यावेळच्या परिस्थितीनुसार बदलू शकते.

मात्र अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये पारगमन शुल्क आकारण्यास तीव्र विरोध केला आहे. मे महिन्याच्या अखेरीस, अमेरिकेने ओमानला इराणप्रमाणे कोणताही वाहतूक टोल आकारण्याच्या प्रयत्नात सामील न होण्याचा इशारा दिला. अमेरिकेचे ट्रेझरी सेक्रेटरी स्कॉट बेझंट म्हणाले की, ओमानच्या राजदूतांनी त्यांना सांगितले होते की अशी कोणतीही योजना अस्तित्वात नाही.

युद्धापूर्वी, जपान आपल्या तेलाच्या गरजेपैकी सुमारे ९५% तेल मध्य-पूर्वेकडून आयात करत असे. जपानने सोमवारी सांगितले की, मे महिन्यात जपानकडे जाणारा कच्च्या तेलाचा टँकर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून गेला तेव्हा त्यांनी कोणतेही वाहतूक शुल्क भरले नाही.

दरम्यान, इस्रायलने सोमवारी सांगितले की त्यांनी पश्चिम आणि मध्य इराणमधील लष्करी लक्ष्यांवर हल्ला केला आहे. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांना पुढील हल्ले रोखण्यास सांगितले असल्याचे वृत्त आहे.