Indian Passport Ranking | कर आणि इमिग्रेशन कन्सल्टन्सी नोमॅड कॅपिटलिस्टने जगातील सर्वात शक्तिशाली पासपोर्टची क्रमवारी जाहीर केली आहे. यावेळी आयर्लंडचा पासपोर्ट पहिला आला आहे. आयर्लंडने या क्रमवारीत प्रथमच अव्वल स्थान पटकावले आहे. या यादीत १९९ देशांच्या पासपोर्टचे विश्लेषण करण्यात आले आहे, ज्यामध्ये भारताचा पासपोर्ट देखील समाविष्ट आहे. मात्र, भारताचे स्थान पूर्वीपेक्षा आणखी खाली गेले आहे. दुसरीकडे, पाकिस्तानचा पासपोर्ट नेहमीच जगातील सर्वात कमकुवत पासपोर्टमध्ये गणला गेला आहे.

पासपोर्टची रँकिंग कशी ठरवली जाते? Indian Passport Ranking |

सीएनबीसीच्या मते, नोमॅड कॅपिटलिस्टचा दृष्टिकोन इतर रँकिंगपेक्षा वेगळा आहे. सहसा, पासपोर्टची ताकद फक्त किती देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवास करण्याची परवानगी देते यावर आधारित मोजली जाते, परंतु दरवर्षी नोमॅड पासपोर्ट इंडेक्स जगातील देशांचा प्रभाव कसा बदलत आहे यावर देखील लक्ष ठेवतो.

नोमॅड कॅपिटलिस्ट पाच प्रमुख घटकांवर आधारित पासपोर्टची क्रमवारी लावते:

व्हिसा-मुक्त प्रवास – ५०%
करप्रणाली – २०%
जगात देशाची प्रतिमा – १०%
दुहेरी नागरिकत्व सुविधा – १०%
वैयक्तिक स्वातंत्र्य – १०%
या सर्व गोष्टी लक्षात घेऊन, दरवर्षी पासपोर्टची ताकद मोजली जाते.

पासपोर्टची रँकिंग कशी ठरवली जाते? Indian Passport Ranking |

नोमॅड कॅपिटलिस्ट पासपोर्टची ताकद तपासण्यासाठी १९९ देश आणि प्रदेशांमधील सरकारी डेटा, रिअल-टाइम इंटेलिजन्स आणि संशोधनावर अवलंबून असते. पासपोर्टची रँकिंग मोबिलिटी स्कोअरवर आधारित असते, जे पासपोर्टसह प्रवास करणे किती सोपे आहे हे दर्शवते. यामध्ये अनेक गोष्टींचा समावेश आहे, जसे की:

व्हिसा-मुक्त प्रवास
आगमनानंतर व्हिसा
ईटीए (इलेक्ट्रॉनिक प्रवास अधिकृतता)
ई-व्हिसाच्या सुविधेव्यतिरिक्त, प्रत्येक देशाच्या कर प्रणालीचे देखील परीक्षण केले जाते आणि 10 ते 50 गुण दिले जातात. अशा प्रकारे कोणता पासपोर्ट सर्वात शक्तिशाली आहे हे ठरवले जाते.

आयर्लंडचा पासपोर्ट नंबर १ कसा बनला?

नोमॅड कॅपिटलिस्ट पासपोर्ट इंडेक्स २०२५ मध्ये १९९ देशांचे विश्लेषण केल्यानंतर १०९ च्या नोमॅड पासपोर्ट स्कोअरसह आयर्लंडला प्रथम स्थान देण्यात आले. गेल्या वर्षी आयर्लंड स्वित्झर्लंडपेक्षा मागे पडला होता पण यावर्षी तो पुन्हा पहिल्या क्रमांकावर आला आहे. २०२० च्या सुरुवातीला आयर्लंडने लक्झेंबर्ग आणि स्वीडनसह पहिले स्थान मिळवले होते. नोमॅड कॅपिटलिस्टचे रिसर्च असोसिएट जेवियर कोरिया यांनी सीएनबीसी ट्रॅव्हलला सांगितले की आयर्लंडला तीन कारणांमुळे ही आघाडी मिळाली आहे:

* मजबूत आंतरराष्ट्रीय प्रतिमा (जागतिक प्रतिष्ठा)
* व्यवसायासाठी अनुकूल कर धोरण
* लवचिक नागरिकत्व धोरण
या कारणांमुळे, आयर्लंडचा पासपोर्ट यावर्षी पुन्हा एकदा जगातील सर्वात शक्तिशाली पासपोर्ट बनला.

२०२५ मध्ये जगातील सर्वात मजबूत आणि सर्वात कमकुवत पासपोर्ट

नोमॅड कॅपिटलिस्ट इंडेक्स २०२५ नुसार, आयर्लंडचा पासपोर्ट जगातील सर्वात मजबूत मानला जातो. आयर्लंडच्या नागरिकांना संपूर्ण युरोपियन युनियनमध्ये आणि विशेषतः यूकेमध्ये मुक्तपणे राहण्याची आणि काम करण्याची स्वातंत्र्य आहे, जी त्यांच्या सर्वात मोठ्या ताकदींपैकी एक आहे. सर्वात मजबूत पासपोर्ट असलेले टॉप १० देश आहेत: आयर्लंड (पहिला), स्वित्झर्लंड (दुसरा), ग्रीस (दुसरा), पोर्तुगाल (चौथा), माल्टा (पाचवा), इटली (पाचवा), लक्झेंबर्ग (सातवा), फिनलंड (सातवा), नॉर्वे (सातवा), संयुक्त अरब अमिराती, न्यूझीलंड आणि आइसलँड (तिन्हीही १० व्या क्रमांकावर आहेत). पासपोर्ट पॉवरच्या बाबतीत हे देश उच्च स्थानावर आहेत कारण त्यांच्या नागरिकांना अधिक स्वातंत्र्य, व्हिसा-मुक्त प्रवास आणि चांगल्या कर धोरणांचा आनंद मिळतो.

भारतीय पासपोर्टची क्रमवारी

नोमॅड कॅपिटलिस्ट पासपोर्ट इंडेक्स २०२५ मध्ये भारत १४८ व्या क्रमांकावर आहे, जो त्याने कोमोरोससह सामायिक केला आहे. भारताला एकूण ४७.५ गुण मिळाले, जे खालीलप्रमाणे आहेत:

कर आकारणी – २० गुण
जागतिक धारणा (प्रतिमा) – २० गुण
दुहेरी नागरिकत्व सुविधा – २० गुण
वैयक्तिक स्वातंत्र्य – २० गुण
गेल्या वर्षी, भारत मोझांबिकसह १४७ व्या स्थानावर होता, म्हणजेच या वर्षी त्याचे रँकिंग थोडे घसरले आहे. याशिवाय, हेन्ले पासपोर्ट इंडेक्समध्ये भारताचे स्थान ८० व्या स्थानावरून ८५ व्या स्थानावर घसरले आहे. हा निर्देशांक आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटनेच्या (IATA) आकडेवारीवर आधारित आहे.

पाकिस्तानचा पासपोर्ट पुन्हा सर्वात कमकुवत

२०२५ च्या नोमॅड कॅपिटलिस्ट पासपोर्ट इंडेक्समध्ये अमेरिका सॅन मारिनोसह ४५ व्या क्रमांकावर आहे. त्याच वेळी, पाकिस्तान, इराक, इरिट्रिया, येमेन आणि अफगाणिस्तान हे सर्वात कमकुवत पासपोर्टच्या यादीत तळाशी आहेत. त्यांचे पासपोर्ट १९५ ते १९९ च्या दरम्यान आहेत, म्हणजेच ते जगातील सर्वात कमकुवत पासपोर्ट मानले जातात.