Independence Day 2024: यंदा 15 ऑगस्ट रोजी देशभरात 78 वा स्वातंत्र्यदिन साजरा होत आहे. देशभरातील शाळा/महाविद्यालये तसेच सरकारी तसेच खाजगी कार्यालयांमध्ये स्वातंत्र्य दिनाची तयारी सुरू आहे. स्वातंत्र्य दिनानिमित्त शाळा/महाविद्यालयांसोबतच बहुतांश सरकारी कार्यालयांमध्ये ध्वजारोहणाचे कार्यक्रम आयोजित केले जातात. तुम्हीही ध्वज फडकवणार असाल तर त्यासाठी केलेल्या नियमांची विशेष काळजी घ्या जेणेकरून आपल्या तिरंग्याचा कोणत्याही प्रकारे अपमान होणार नाही.

भारतीय ध्वज संहिता काय आहे?

आपल्या देशात ध्वजारोहणासाठी भारतीय ध्वज संहिता लागू आहे, त्याची अंमलबजावणी २६ जानेवारी २००२ रोजी झाली. याअंतर्गत तिरंगा ध्वजाचा कोणत्याही प्रकारे अवमान होऊ नये यासाठी ध्वजारोहणासाठी कायदा करण्यात आला आहे. या नियमानुसार तिरंग्याचा वापर, ध्वज फडकवण्याचे नियम आणि तिरंग्याचे मोजमाप आदी निश्चित करण्यात आले आहेत.

तिरंगा असा असावा –

भारतीय ध्वज संहितेनुसार, ध्वज आयताकृती असावा आणि त्याची लांबी आणि रुंदीचे गुणोत्तर 3:2 असावे. ध्वजावर कोणत्याही भाषेतील शब्द लिहू नयेत. कोणत्याही प्रकारे विकृत किंवा खराब झालेला ध्वज फडकावण्यासाठी वापरू नये.

ध्वजारोहण करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा –

-ध्वज फडकवण्यासाठी वापरण्यात येणाऱ्या तिरंग्यामध्ये कोणत्याही प्रकारची घाण नसावी.

-ध्वजारोहणावेळी तिरंगा ध्वज कोणत्याही प्रकारे जमिनीला स्पर्श करू नये.

– तिरंगा सर्वांना दिसेल अशा ठिकाणी फडकावा.

– यासोबतच ज्या ठिकाणी तिरंगा फडकवला जात आहे, त्या ठिकाणी वक्त्याचे तोंड श्रोत्यांकडे असावे आणि ध्वज त्याच्या उजव्या बाजूला असावा, हेही लक्षात घेतले पाहिजे.

– तिरंगा ध्वजासह इतर कोणत्याही ध्वजाला स्थान द्यायचे असेल तर तो तिरंग्याला समांतर फडकवू नये, त्या ध्वजाला तिरंग्याच्या खाली स्थान द्यावे.

खाली उतरवताना हे नियम लक्षात ठेवा –

तिरंगा ध्वज फडकवल्यानंतर खाली उतरवताना काही नियम लक्षात ठेवले पाहिजेत. ध्वज वैयक्तिकरित्या त्याच्या स्थानावरून काढला पाहिजे. यानंतर ते नियमानुसार दुमडून ठेवावे. कोणताही ध्वज उतरवल्यानंतर तो कोणत्याही सार्वजनिक ठिकाणी असाच ठेवू नये. ध्वज कोणत्याही प्रकारे कापला किंवा फाटला तर तो खाजगीत एकट्याने पूर्णपणे नष्ट करावा.