Gen-Z Health: आजच्या तरुण पिढीमध्ये म्हणजेच Gen Z मध्ये मधुमेहाचे प्रमाण झपाट्याने वाढत असल्याचे एका नव्या संशोधनातून समोर आले आहे. विशेष म्हणजे 20 ते 29 वर्षे वयोगटातील तरुणींमध्ये टाइप-2 मधुमेहाच्या नव्या रुग्णांमध्ये गेल्या दहा वर्षांत जवळपास 70 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. या वाढीमागे वाढता लठ्ठपणा हे प्रमुख कारण असल्याचे तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.

द लॅन्सेट रिजनल हेल्थ या वैद्यकीय नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या अभ्यासानुसार, 1997 ते 2012 या कालावधीत जन्मलेल्या म्हणजेच Gen Z पिढीमध्ये टाइप-2 मधुमेहाचे प्रमाण चिंताजनकरित्या वाढत आहे. 2026 मध्ये या पिढीचे वय साधारणपणे 14 ते 29 वर्षांच्या दरम्यान आहे. पूर्वी हा आजार प्रामुख्याने 50 ते 60 वर्षांनंतर दिसून येत होता. मात्र आता कमी वयातच मधुमेहाचे निदान होण्याचे प्रमाण वाढले आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, कमी वयात होणारा टाइप-2 मधुमेह अधिक धोकादायक ठरू शकतो. कारण हा आजार अनेक वर्षे शरीरावर परिणाम करत राहतो. त्यामुळे पुढे हृदयविकार, स्ट्रोक, डोळ्यांची दृष्टी कमी होणे, मूत्रपिंड निकामी होणे आणि इतर गंभीर गुंतागुंत होण्याचा धोका वाढतो.

या संशोधनात इंग्लंडमधील 2011 ते 2024 या कालावधीतील टाइप-2 मधुमेहाच्या रुग्णांच्या नोंदींचा अभ्यास करण्यात आला. त्यामध्ये 20 ते 29 वर्षे वयोगटातील महिलांमध्ये दर एक लाख महिलांमागे नवीन रुग्णांची संख्या 26 वरून 44 पर्यंत वाढल्याचे दिसून आले. म्हणजेच जवळपास 69 ते 70 टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली. याच वयोगटातील पुरुषांमध्येही वाढ झाली, मात्र ती सुमारे 43 टक्के इतकी होती.

संशोधनानुसार, या वाढीमागचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे वाढलेला बॉडी मास इंडेक्स (BMI). बीएमआय हा व्यक्तीच्या उंची आणि वजनावर आधारित मापदंड असून, त्यावरून व्यक्तीचे वजन सामान्य आहे की जास्त, हे ठरवले जाते. 18.5 ते 24.9 हा बीएमआय सामान्य मानला जातो. 25 ते 29.9 म्हणजे जादा वजन, 30 पेक्षा अधिक म्हणजे लठ्ठपणा, तर 40 किंवा त्यापेक्षा जास्त बीएमआय गंभीर लठ्ठपणाचे लक्षण मानले जाते.

अभ्यासात सहभागी झालेल्या 20 ते 29 वर्षे वयोगटातील मधुमेही महिलांचा सरासरी बीएमआय 37.7 वरून 40.7 पर्यंत वाढल्याचे दिसून आले. म्हणजेच अनेक तरुणी गंभीर लठ्ठपणाच्या श्रेणीत पोहोचल्या आहेत. त्यामुळे मधुमेहाचा धोका अधिक वाढत असल्याचे संशोधकांनी सांगितले.

तज्ज्ञांच्या मते, कमी वयात वाढणारा लठ्ठपणा रोखण्यासाठी आहार आणि जीवनशैलीत बदल करणे अत्यंत गरजेचे आहे. जंक फूड, साखरयुक्त पेये, शारीरिक हालचालींचा अभाव आणि बैठी जीवनशैली यामुळे वजन झपाट्याने वाढत आहे. यावर वेळीच नियंत्रण न ठेवल्यास मधुमेहासह अनेक गंभीर आजारांचा धोका वाढू शकतो.

तज्ज्ञांचा सल्ला असा आहे की, लहान वयापासूनच संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि वजन नियंत्रणावर भर दिल्यास टाइप-2 मधुमेहाचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी करता येऊ शकतो.