Hormuz Straight Blocked:  मध्य पूर्वेतील सुरू असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, इराणच्या क्रांतिकारी रक्षकांनी सोमवारी एक मोठी घोषणा केली. त्यांनी सांगितले की होर्मुझची सामुद्रधुनी जहाजांसाठी बंद करण्यात आली आहे.

इराणच्या सरकारी माध्यमांनी याविषयी माहिती देताना, त्यातून जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या कोणत्याही जहाजाला आग लावली जाईल.” असे म्हटले आहे.

हा निर्णय इराण आणि अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील सुरू असलेल्या युद्धातील एक मोठे पाऊल आहे, ज्यामुळे जागतिक तेल व्यापारात व्यत्यय येऊ शकतो.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांना इराणचा इशारा  (Hormuz Straight Blocked) 

इराणच्या इस्लामिक क्रांतिकारी रक्षक कॉर्प्स (IRGC) चे वरिष्ठ सल्लागार ब्रिगेडियर जनरल सरदार इब्राहिम जबरी यांनी ही घोषणा केली. ते म्हणाले, “होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद आहे. जर कोणी तेथून जाण्याचे धाडस केले तर क्रांतिकारी रक्षक आणि नौदलाचे कर्मचारी त्या जहाजांना जाळून टाकतील.”

हा इशारा अशा वेळी देण्यात आला आहे ज्यावेळी काही दिवसांपूर्वीच इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांचा अमेरिका-इस्रायली संयुक्त हल्ल्यात मृत्यू झाला होता. तेव्हापासून मध्य पूर्वेतील परिस्थिती लक्षणीयरीत्या बिघडली आहे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी का खास आहे? Hormuz Straight Blocked: 

हा पर्शियन आखातातील एक अरुंद मार्ग आहे, ज्यामधून जगातील सुमारे पाचवा भाग तेल जाते. सौदी अरेबिया, कुवेत, इराक, कतार, बहरीन, युएई आणि स्वतः इराणमधील तेल आणि वायू जहाजे जातात. यातील बहुतेक पुरवठा आशियासाठी, विशेषतः चीनसाठी केला जातो.

ही सामुद्रधुनी त्याच्या सर्वात अरुंद बिंदूवर अंदाजे ३३ किलोमीटर रुंद आहे आणि पर्शियन आखाताला ओमानच्या आखाताशी जोडते. इराण आणि ओमान येथील पाण्यावर नियंत्रण ठेवतात, परंतु हा एक आंतरराष्ट्रीय जलमार्ग मानला जातो, जिथून जहाजांना जाण्याचा अधिकार आहे. दुबईसारखी ठिकाणे त्याच्या अगदी बाहेर आहेत.

जर येथे वाहतूक थांबवली गेली तर तेलाच्या किमती गगनाला भिडू शकतात. फेब्रुवारीमध्ये, लष्करी सरावांदरम्यान इराणने काही भागात वाहतूक रोखली, ज्यामुळे तेलाच्या किमती ६ टक्क्यांनी वाढल्या.

Oil and gas prices jump: इराण-इस्रायल युद्धामुळे संकट; नैसर्गिक वायूच्या दरात 50% तर कच्च्या तेलात 10% वाढ

इराणने यापूर्वी अनेक वेळा हा मार्ग बंद करण्याची धमकी दिली आहे, परंतु १९८० च्या टँकर युद्धानंतर तो कधीही पूर्णपणे बंद केलेला नाही. त्यावेळी इराण आणि इराकने जहाजांवर हल्ला केला आणि खाणी टाकल्या.

हे संकट कसे सुरू झाले?  Hormuz Straight Blocked

अमेरिका आणि इस्रायली हल्ल्यात अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या हत्येनंतर इराणने प्रत्युत्तर दिले. त्यांनी कतार, कुवेत आणि बहरीन सारख्या देशांमध्ये क्षेपणास्त्रे डागली, ज्याठिकाणी अमेरिकेचे लष्करी तळ आहेत. त्यांनी युएई, सौदी अरेबिया आणि ओमानवरही हल्ला केला.

जगभरातील  यापुढे काय होईल याचा विचार करत आहेत. तेल पुरवठ्यातील व्यत्ययाचा आशियाई बाजारपेठांवर विपरीत परिणाम होईल. सौदी अरेबिया आणि युएईकडे काही पाइपलाइन मार्ग आहेत,

जे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाऊ शकतात, परंतु बहुतेक तेलासाठी दुसरा कोणताही मार्ग नाही. यूएस एनर्जी इन्फॉर्मेशन अॅडमिनिस्ट्रेशनच्या मते, तिथून येणारे बहुतेक तेल इतरत्र वाहून नेले जाऊ शकत नाही.