Holi 2025 | RBI Rule | Color Notes : होळीनिमित्त शहर व बाजारपेठा आणि चौकांमध्ये रंग, पिचकारी यांची दुकाने सजली  असून, सगळीकडे रंगाची उधळण होताना दिसत आहे. पण होळीच्या वेळी अनेकदा रंग भरले की खिशातील नोटा रंगीबेरंगी होतात. त्यानंतर अनेक वेळा दुकानदार या नोटा स्वीकारण्यास नकार देतात.

या नोटांबाबत रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे काय नियम आहेत हे तुम्हाला माहिती आहे का? अखेर या नोटा बाजारात कशा चलनात येऊ शकतात? या सर्व गोष्टींबद्दल आज आम्ही सांगणार आहोत….  

रंगीत नोटा –

होळीच्या वेळी असंही घडतं की, जेव्हा तुम्ही ऑफिसला किंवा काही महत्त्वाच्या कामासाठी बाहेर जात असाल तेव्हा एखादं लहान मूल किंवा मित्र तुमच्यावर रंग टाकतात. त्यामुळे कपड्यांसोबतच खिशातील नोटाही रंगीत होतात. अशा परिस्थितीत जेव्हा तुम्ही या नोटा दुकानदाराला देता तेव्हा तो अनेकदा नकार देतात.

पण तुम्ही त्यांना रिझर्व्ह बँकेचे नियम सांगाल तेव्हा ते या नोटा घेण्यास नकार देऊ शकत नाहीत. कारण कोणताही दुकानदार रंगीत नोटा स्वीकारण्यास नकार देऊ शकत नाही असा RBI चा नियम आहे.

फाटलेल्या नोटा –

अनेकवेळा होळीच्या वेळी नोटा पाण्यात पडल्यानंतर फाटल्याच्या घटना घडतात. अशा परिस्थितीत, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या नियमांनुसार, तुम्ही तुमच्या जुन्या, फाटलेल्या नोटा देशातील सर्व बँकांमध्ये बदलून घेऊ शकता. यासाठी बँकेकडून कोणतेही शुल्क आकारले जात नाही. याशिवाय तुम्हाला त्या बँकेचे ग्राहक असणे आवश्यक नाही.

नोटेतून किती पैसे परत मिळतील?

बँकेतील कोणतीही फाटलेली नोट बदलून दिल्यावर बँक त्या नोटेच्या अटीनुसार तुम्हाला पैसे परत करते. उदाहरणार्थ, जर 2000 रुपयांची नोट 88 चौरस सेंटीमीटर (सेमी) असेल तर तुम्हाला संपूर्ण रक्कम मिळेल. परंतु 44 स्क्वेअर सें.मी.वर केवळ निम्मी किंमत उपलब्ध असेल.

त्याचप्रमाणे तुम्ही फाटलेल्या 200 रुपयांच्या नोटेचे 78 चौरस सेंमी भरले तर तुम्हाला पूर्ण पैसे मिळतील, पण 39 चौरस सेमी दिल्यास अर्धेच पैसे मिळतील. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) च्या नियमांनुसार, प्रत्येक बँकेला जुन्या, फाटलेल्या नोटा स्वीकाराव्या लागतील, जर त्या बनावट नसतील तर.

भारतीय रिझर्व्ह बँक अर्थात आरबीआयने 3 जुलै 2017 मध्ये एक नोटिफिकेशन काढलं होतं. हे नोटिफिकेशन ज्या नोटा फाटल्या आहेत, रंग उडाला आणि किंवा रंग लागलेल्या नोटांसाठी आहे.