Pakistan – गेल्या वर्षभरात पाकिस्तानमधील अल्पसंख्याकांवरील अत्याचारांच्या घटनांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. हिंदू आणि ख्रिश्‍चन मुलींचे बळजबरीने धर्मांतर आणि अल्पवयीन मुलींचे निकाह लावून देण्याच्या घटनांचे प्रमाण चिंताजनक वाढले आहे.

पाकिस्तानच्या मानवी हक्क आयोगाने मंगळवारी प्रसिद्ध केलेल्या अहवालामध्ये हे तथ्य नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक स्वातंत्र्य आणि अहमदी, हिंदू आणि ख्रिश्‍चनांसारख्या धार्मिक अल्पसंख्याकांच्या हक्कांसाठी हे वर्ष आपत्तीचे होते, असे या अहवालात म्हटले आहे.

पंजाब आणि सिंध प्रांतात हिंदू आणि ख्रिश्चन मुलींचे जबरदस्तीने धर्मांतर आणि अल्पवयीन विवाह सातत्याने होत आहेत. त्यामुळे बालविवाहाला आळा घालणाऱ्या कायद्याचे अपयश उघड झाले आहे, असे आयोगाने आपल्या अहवालात म्हटले आहे. ईशनिंदेच्या आरोपाखाली अल्पसंख्याकांना जमावाने मारहाण करण्याची प्रवृत्ती वाढली आहे.

आता सर्वात धक्कादायक गोष्ट म्हणजे ईशनिंदेच्या आरोपाखाली अल्पसंख्याकांच्या न्यायालयीन हत्या होत आहेत. ईशनिंदेचा आरोप असलेल्या दोन व्यक्ती विरोधी जमावापासून संरक्षणाची मागणी पोलिसांकडे करत होत्या. पण पोलिसांनीच त्यांना न्यायालयाबाहेर मारले होते. अशा घटनांमुळे कायदा अंमलबजावणी आणि जबाबदारी यंत्रणेत सुधारणांची तातडीची गरज अधोरेखित होते, असे त्यात म्हटले आहे.

या अहवालात पाकिस्तान सरकारला ईशनिंदेच्या आरोपात अडकवण्याच्या संदर्भात राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या निष्कर्षांवर आधारित चौकशी आयोग स्थापन करण्यास सांगितले आहे. अल्पवयीन मुलींचे धर्मांतर वारंवार करणाऱ्या मदरशांवरही अधिकाऱ्यांनी लक्ष ठेवावे, अशी शिफारस करण्यात आली आहे.

जमावाकडून हिंसा रोखण्यासाठी गुप्तचरांच्या एकत्रीकरणात पोलीस प्रशिक्षण, गर्दीचे व्यवस्थापन, दंगलीची शक्यता वेळेपूर्वी लक्षात घेणे आणि समुदाय पोलिसिंगकडेही प्रशासनाने लक्ष देणे गरजेचे आहे. जमावाला चिथावणी देणाऱ्यांवर त्वरित कारवाई केली पाहिजे, असेही अहवालात सुचवण्यात आले आहे.

द्वेषमूलक भाषणे वाढली
सर्वोच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशांना धमक्यांपासून ते निवडून आलेल्या प्रतिनिधींची सार्वजनिक बदनामी करण्यापर्यंत द्वेषपूर्ण भाषणांमध्ये वाढ झाल्याचेही अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. बार असोसिएशनसारख्या महत्वाच्या संस्थांमध्ये कट्टरवादी, धार्मिक गटांशी संबंधित लोक मोठ्या संख्येने असल्याने कायद्याच्या स्वातंत्र्यावरच प्रश्‍नचिन्ह लागले आहे. शेकडो जणांना ईशनिंदेच्या खोट्या आरोपांमध्ये गोवण्यात आले असून खंडणी उकळण्यासाठी सरकारी यंत्रणांचे या प्रकरणी संगनमत आहे.