Haryana politics। हरियाणातील काँग्रेसचे राजकारण भूपिंदरसिंग हुड्डा यांच्याभोवती केंद्रित आहे. काँग्रेस हायकमांडने पुन्हा एकदा भूपिंदरसिंग हुड्डा यांना विरोधी पक्षनेते आणि राव नरेंद्र यांना प्रदेशाध्यक्ष म्हणून नियुक्त केले आहे. २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीपासून हरियाणाच्या राजकारणात ज्या काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष आणि विरोधी पक्षनेत्याची आतुरतेने वाट पाहिली जात होती, त्याची घोषणा मंगळवारी करण्यात आली. काँग्रेसने जाट समुदायाचे सदस्य भूपिंदरसिंग हुड्डा यांची विधिमंडळ पक्षनेतेपदी निवड केली आहे, तर प्रदेशाध्यक्षपद ओबीसी समुदायाकडे सोपवण्यात आले आहे. अशाप्रकारे, काँग्रेसने जवळजवळ दोन दशकांनंतर हरियाणाच्या राजकारणात आपली राजकीय रणनीती बदलली आहे. हरियाणात, काँग्रेसने पक्ष संघटनेचे नेतृत्व दलित समुदायावर दीर्घकाळ ठेवले आहे, परंतु यावेळी, दलित चेहऱ्याला प्राधान्य देण्याऐवजी, यादव असलेल्या राव नरेंद्रवर आपली बाजी लावली आहे. जाट-दलित समीकरण वापरून पाहिल्यानंतर, काँग्रेसने आता जाट-ओबीसी समुदायाच्या पाठिंब्याने हरियाणात पुढे जाण्याचा निर्णय घेतला आहे. हरियाणात काँग्रेसची रणनीती बदलली Haryana politics। काँग्रेस सलग तीन वेळा हरियाणात विधानसभा निवडणुकांमध्ये पराभूत होत आहे. २००७ पासून, काँग्रेस जाट-दलित राजकीय रसायनशास्त्र जोपासून आपले नशीब आजमावत आहे. २००७ मध्ये, फूलचंद मुलाना यांना प्रदेशाध्यक्ष म्हणून नियुक्त करून एक राजकीय प्रयोग करण्यात आला. फूलचंद मुलाना हे सर्वात जास्त काळ अध्यक्ष राहिले. मुलाना यांनी पक्ष संघटनेचे नेतृत्व केले, तर भूपेंद्र हुडा यांनी सत्तेची सूत्रे सांभाळली. अशाप्रकारे, जाट-दलित समीकरण जोपासून काँग्रेसने २०१४ पर्यंत राज्य केले. फूलचंद मुलाना यांच्यानंतर काँग्रेसने अशोक तंवर, कुमारी सेलजा आणि चौधरी उदयभान यांना प्रदेशाध्यक्ष म्हणून नियुक्त केले. हे चारही नेते दलित समुदायाचे होते, परंतु १८ वर्षांनंतर काँग्रेसने प्रदेशाध्यक्ष म्हणून दलितऐवजी ओबीसीची नियुक्ती केली आहे. हा बदल हरियाणामध्ये नवीन जातीय समीकरण जोपासण्याचा प्रयत्न आहे. जाट-ओबीसी रसायनशास्त्र तयार करण्याची योजना Haryana politics। हरियाणामध्ये, काँग्रेसने २०१४ पासून जाट-दलित समीकरणाचा प्रयोग केला आहे, परंतु सत्ता मिळवण्यात त्यांना अपयश आले आहे. म्हणूनच, दलित आणि जाटांवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, काँग्रेसने जाट-ओबीसी युतीचा राजकीय फायदा म्हणून वापर करण्याची रणनीती विकसित केली आहे. काँग्रेस हायकमांडने भूपिंदर सिंग हुड्डा यांना विरोधी पक्षनेते म्हणून आणि त्यांचे जवळचे सहकारी राव नरेंद्र यांना प्रदेशाध्यक्ष म्हणून नियुक्त करून जाट-ओबीसी रसायनशास्त्र पुढे नेण्याचा प्रयत्न केला आहे. भूपिंदर हुड्डा हे जाट समुदायाचे एक प्रमुख नेते आहेत. त्यांनी हरियाणाचे दोनदा मुख्यमंत्री, चार वेळा विरोधी पक्षनेते, चार वेळा खासदार, सहा वेळा आमदार आणि सहा वर्षे हरियाणा काँग्रेस अध्यक्ष म्हणून काम केले आहे. जाट समाज हा राज्यातील सर्वात मोठा आहे. राव नरेंद्र यांनी हुडा सरकारमध्ये तीन वेळा आमदार आणि आरोग्य मंत्री म्हणून काम केले आहे. ते यादव समुदायाचे आहेत, जे राज्यातील सर्वात जास्त ओबीसी लोकसंख्या आहे. राव नरेंद्र यांना ओबीसी चेहरा म्हणून काँग्रेस अत्यंत मागासवर्गीयांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करत आहे. राव नरेंद्र यांना कोणत्याही विशिष्ट गटाचे सदस्य मानले जात नाही, परंतु २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीत त्यांनी भूपिंदरसिंग हुडा यांच्याशी चांगला समन्वय राखला. भाजपचा राजकारणाला विरोध करण्याचा डाव हरियाणात भाजपचे संपूर्ण लक्ष ओबीसी राजकारणावर आहे. मुख्यमंत्री नायब सिंग सैनी यांच्याकडे सत्तेची सूत्रे सोपवून भाजपने ओबीसी समुदायाला एकजूट ठेवण्याचा प्रयत्न केला आहे. शिवाय, भाजपने ब्राह्मण समाजातून येणारे मोहन लाल बरोली यांच्याकडे प्रदेशाध्यक्षपद सोपवले आहे. अशाप्रकारे, भाजप ब्राह्मण-ओबीसी युतीचा फायदा घेत आहे, ज्यामुळे त्यांना २०२४ च्या निवडणुकीत विजय मिळवता आला. भाजपच्या ब्राह्मण-ओबीसी युतीच्या उलट, काँग्रेसने जाट-ओबीसी राजकारणाचा फायदा घेतला आहे. काँग्रेसने भाजपच्या जातीच्या राजकारणाला तोंड देण्याचा आणि प्रादेशिक संतुलन राखण्याचा प्रयत्न केला आहे. राव नरेंद्र यांची प्रदेशाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करून, काँग्रेसने केवळ एका ओबीसीची नियुक्ती केली नाही, तर अहिरवाल प्रदेशातील एका नेत्याचीही निवड केली आहे जेणेकरून अहिरवालमध्ये काँग्रेस पक्षाची उपस्थिती मजबूत होईल. ५३ वर्षांत पहिल्यांदाच काँग्रेसने अहिरवाल नेते राव नरेंद्र यांची प्रदेशाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केली आहे. राव नरेंद्र यांच्यापूर्वी, अहिरवालचे रहिवासी असलेले राव निहाल सिंग यांनी १९७२ ते १९७७ पर्यंत हरियाणा काँग्रेसचे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले. हरियाणाच्या अहिरवाल पट्ट्यात आपला प्रभाव वाढवण्याचा हा प्रयत्न असल्याचे मानले जाते. अहिरवाल पट्ट्यात काँग्रेसची निवडणूक कामगिरी खूपच निराशाजनक राहिली आहे. २०१४ मध्ये केंद्रीय राज्यमंत्री राव इंद्रजित सिंह यांनी काँग्रेस सोडली आणि भाजपमध्ये सामील झाल्यापासून, अहिरवालमधील पक्षाचा पाया सातत्याने कमकुवत होत गेला आहे. यावेळीही काँग्रेसने १२ पैकी फक्त एक जागा जिंकली. भाजपच्या सातत्याने होणाऱ्या विजयांमध्ये अहिरवाल पट्ट्याची महत्त्वाची भूमिका आहे. काँग्रेसने पक्षाचे नेतृत्व यादव नेत्याकडे सोपवले आहे. काँग्रेस हुड्डाभोवती फिरत आहे भूपिंदर सिंग हुड्डा यांचे राजकीय वर्चस्व काँग्रेसमध्ये पूर्णपणे प्रस्थापित झाले आहे. हरियाणातील संपूर्ण काँग्रेस राजकीय परिदृश्य हुड्डाभोवती फिरते. हुड्डा यांनी काँग्रेस विधिमंडळ पक्षाचे नेते बनून आणि त्यांचे जवळचे सहकारी राव नरेंद्र यांना प्रदेशाध्यक्ष म्हणून नियुक्त करून आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले आहे. हरियाणातील ३७ काँग्रेस आमदारांपैकी बहुतेक हुड्डा छावणीचे आहेत. हरियाणात हुड्डा यांना दुर्लक्ष करणे काँग्रेससाठी सोपे नव्हते. काँग्रेस पक्षाच्या प्रभारीपासून ते वरिष्ठ नेतृत्वापर्यंत सर्वांनी हुड्डा यांना विरोधी पक्षनेते बनवण्यास सहमती दर्शवली. हुड्डा यांच्या जाट समुदायानेही त्यांच्या बाजूने काम केले. हरियाणात जाटांना काँग्रेसची मुख्य मतपेढी मानले जाते. हुड्डा यांचा प्रभाव केवळ जाट समुदायातच नाही तर बिगर-जाटांमध्येही आहे. जाट समुदायाला नाराज करून काँग्रेस हरियाणात भरभराटीला येऊ शकत नाही. म्हणूनच, हुड्डा यांना विरोधी पक्षनेते म्हणून नियुक्त करण्यात आले आणि चांगले राजकीय समन्वय सुनिश्चित करण्यासाठी त्यांचे जवळचे सहकारी राव नरेंद्र यांना प्रदेशाध्यक्ष म्हणून नियुक्त करण्यात आले.
