Forest Area In Maharashtra – महाराष्ट्राच्या वनक्षेत्रात गेल्या पाच वर्षांत २३०.५३ चौरस किलोमीटर (०.४६ टक्के) वाढ झाली आहे. या कालावधीत अत्यंत घनदाट वनक्षेत्रात १ हजार १५३.६२ (१३.२४ टक्के) आणि मध्यम घनदाट वनक्षेत्रात ८३०.७९ (४ टक्के) चौरस किलोमीटरची वाढ झाली आहे. मात्र, राज्यातील खुल्या वनक्षेत्रात १७५३.८८ (८.२९ टक्के) किलोमीटरची घट ही चिंतेची बाब आहे. केंद्र सरकारने काही दिवसांपूर्वी जाहीर केलेल्या २०२३ वर्षाच्या वन सर्वेक्षण अहवालातून ही महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे.

मागच्या सरकारमध्ये सुधीर मुनगंटीवार हे राज्याचे वनमंत्री होते. ते चंद्रपूर जिल्ह्यातून येतात आणि नोव्हेंबर २०२३ ते जून २०२४ या कालावधीत देशभरातील इतर जिल्ह्यांच्या तुलनेत या जिल्ह्यातील वनक्षेत्रात सर्वाधिक आगीच्या घटना घडल्या आहेत. नोव्हेंबर २०२२ ते २३ या कालावधीत चंद्रपूर जिल्ह्यातील जंगलात आगीच्या ६०९३ घटना घडल्या.

एसएनपीपी-व्हीआयआयआरएस सेन्सरने नोव्हेंबर २०२१ ते जून २०२२ पर्यंत २२०५२ आगीच्या घटना, नोव्हेंबर २०२२ ते जून २०२३ पर्यंत १६,११९ आणि नोव्हेंबर २०२३ ते जून २०२४ या कालावधीत महाराष्ट्रातील जंगलांमध्ये एकूण १६,००८ आगीच्या घटनांची नोंद केली. दृश्यमान इन्फ्रारेड इमेजिंग रेडिओ मीटर सूट (व्हीआयआयआरएस) हा सुओमी नॅशनल ध्रुवीय-परिभ्रमण भागीदारी उपग्रहावरील एक सेन्सर आहे जो पृथ्वीची जमीन, वातावरण, महासागर आणि क्रायोस्फीअरच्या प्रतिमा आणि मोजमाप गोळा करतो.

वर्षभरात २३०९ आगीच्या घटना
मॉडरेट रिझोल्युशन इमेजिंग स्पेक्ट्रोरेडिओमीटर हा उपग्रह-आधारित सेन्सर आहे, जो पृथ्वी आणि हवामान मोजण्यासाठी वापरला जातो. या सेन्सरने नोव्हेंबर २०२१ ते जून २०२२ या कालावधीत २३०९ आगीच्या घटनांची नाेंद केल्याची माहिती समाेर आली आहे.

कार्बन साठ्याच्या बाबतीत महाराष्ट्र चौथा
सध्या राज्यातील वनक्षेत्रात एकूण ४६४.६८ मेट्रिक टन कार्बनचा साठा आहे. या बाबतीत महाराष्ट्र सध्या देशात चौथ्या क्रमांकावर आहे. कारण अरुणाचल प्रदेशात सर्वाधिक १०२१.१६ मेट्रिक टन तर, मध्य प्रदेशात ६०८.४२ मेट्रिक टन आणि छत्तीसगडमध्ये ५०४.६१ मेट्रिक टन कार्बन साठा उपलब्ध आहे.

गेल्या चार वर्षांत महाराष्ट्रात कार्बन साठा सुमारे १३.०७ मेट्रिक टनांनी वाढला आहे. परंतु ही परिस्थिती समाधानकारक मानली जात नाही. कारण सन २०२६-१७ मध्ये कार्बन साठा ४९३.०२ मेट्रिक टन, २०१८-१९ मध्ये ४४०.५१ मेट्रिक टन, २०२०-२१ मध्ये ४५१.६१ मेट्रिक टन आणि २०२२-३२ या वर्षात ४६४.६८ मेट्रिक टन झाला आहे.