Rahul Gandhi : पश्चिम बंगालच्या राजकारणात तृणमूल काँग्रेसच्या नाव आणि पक्षचिन्हावरून निर्माण झालेल्या वादाला आता मोठे राजकीय वळण मिळाले आहे. निवडणूक आयोगाने ऑल इंडिया तृणमूल काँग्रेस हे पक्षनाव आणि पक्षाचे पारंपरिक ‘Flowers & Grass’ (जोडीफूल) निवडणूक चिन्ह आगामी पोटनिवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर अंतरिम आदेशाद्वारे गोठवले आहे. या निर्णयानंतर काँग्रेस नेते आणि लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी निवडणूक आयोग तसेच भाजपवर गंभीर आरोप केले आहेत.

राहुल गांधी यांनी सोशल मीडिया पोस्टद्वारे या निर्णयावर तीव्र प्रतिक्रिया व्यक्त केली. शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि आता तृणमूल काँग्रेस या पक्षांमधील घडामोडींचा संदर्भ देत त्यांनी पक्षफुटीनंतर पक्षाचे अधिकृत नाव आणि चिन्ह गमावण्याचा एकच पॅटर्न असल्याचा आरोप केला.

राहुल गांधी यांनी आपल्या पोस्टमध्ये म्हटले की, “आधी शिवसेना, नंतर राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि आता तृणमूल काँग्रेस. प्रत्येकवेळी तोच पॅटर्न—भाजप आणि निवडणूक आयोग मिळून एक पक्ष फोडतात आणि त्यानंतर त्या पक्षाचे अधिकृत चिन्ह हिरावून घेतात,” असा आरोप त्यांनी केला.

पक्षांतर्गत वादाच्या प्रकरणात निवडणूक आयोगाने घेतलेल्या निर्णयाचा संदर्भ देत राहुल गांधी यांनी हा मुद्दा केवळ तृणमूल काँग्रेसपुरता मर्यादित नसल्याचे म्हटले. त्यांच्या मते, पक्षाचे नाव आणि चिन्ह गमावण्याच्या घटनांकडे लोकशाहीच्या व्यापक दृष्टिकोनातून पाहण्याची गरज आहे.

राहुल गांधी यांनी आपल्या पोस्टमध्ये ‘मतांची चोरी, सरकारची चोरी आणि आता पक्षाची चोरी’ असा उल्लेख करत देशातील लोकशाहीच्या स्थितीवर चिंता व्यक्त केली. जनतेने दिलेल्या जनादेशाचे संरक्षण करणे ही निवडणूक आयोगाची घटनात्मक जबाबदारी आहे. मात्र, आयोगाच्या कृतीमुळे जनादेश बदलण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या शक्तींना मदत होत असल्याचा आरोप त्यांनी केला.

राहुल गांधींच्या या आरोपांवरून काँग्रेसने तृणमूल काँग्रेसच्या प्रकरणाला शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या पूर्वीच्या पक्षचिन्ह व पक्षनावाच्या वादांशी जोडले आहे. मात्र, या तिन्ही प्रकरणांमध्ये आयोगाचे आदेश, संबंधित पक्षांतील अंतर्गत परिस्थिती आणि कायदेशीर प्रक्रिया स्वतंत्रपणे पाहणे आवश्यक आहे.

तृणमूल काँग्रेसमध्ये नेमका वाद काय?

निवडणूक आयोगाच्या माहितीनुसार, तृणमूल काँग्रेसमध्ये दोन प्रतिस्पर्धी गट असल्याचा दावा दोन्ही बाजूंनी करण्यात आला आहे. एका गटाचे नेतृत्व ममता बॅनर्जी यांच्याकडे आहे, तर दुसऱ्या गटाचे नेतृत्व ऋतब्रत बॅनर्जी यांच्या गटाकडे असल्याचे वृत्त आहे. आयोगासमोर दोन्ही गटांनी पक्षावर आपला दावा मांडला आहे.

दोन्ही बाजूंचे दावे आणि सादर करण्यात आलेली कागदपत्रे तपासून अंतिम निर्णय घेण्यासाठी अधिक वेळ आवश्यक असल्याचे आयोगाने नमूद केले. मात्र, पश्चिम बंगालमधील आगामी पोटनिवडणुकांची प्रक्रिया जवळ आल्यामुळे तत्काळ अंतरिम व्यवस्था करणे आवश्यक ठरले.

दोन्ही गटांना नवे नाव आणि चिन्ह निवडावे लागणार :

निवडणूक आयोगाच्या अंतरिम आदेशानुसार, ममता बॅनर्जी गट आणि विरोधी गट यापैकी कोणालाही सध्या ‘ऑल इंडिया तृणमूल काँग्रेस’ हे नाव किंवा पारंपरिक ‘Flowers & Grass’ चिन्ह वापरता येणार नाही.

दोन्ही गटांना पर्यायी पक्षनावांचे तीन पर्याय आणि निवडणूक चिन्हांचे तीन पर्याय सादर करण्याचे निर्देश देण्यात आले. आयोग त्यापैकी पर्यायांच्या आधारे आगामी पोटनिवडणुकांसाठी दोन्ही गटांना स्वतंत्र ओळख देणार आहे.

राहुल गांधींच्या आरोपांमुळे राजकीय वादाला आणखी धार :

तृणमूल काँग्रेसचे नाव आणि चिन्ह गोठवण्याच्या आयोगाच्या निर्णयानंतर राहुल गांधी यांनी केलेल्या आरोपांमुळे या प्रकरणाला राष्ट्रीय राजकारणातही महत्त्व प्राप्त झाले आहे. राहुल गांधी यांनी हा मुद्दा ममता बॅनर्जी किंवा तृणमूल काँग्रेसपुरता मर्यादित नसून देशातील प्रत्येक राजकीय पक्ष आणि मतदाराशी संबंधित असल्याचे म्हटले आहे.

त्यांच्या मते, देशात मुक्त आणि निष्पक्ष निवडणुका होण्यासाठी निवडणूक प्रक्रियेवरील विश्वास कायम राहणे महत्त्वाचे आहे. दुसरीकडे, निवडणूक आयोगाचा अंतरिम आदेश हा तृणमूल काँग्रेसमधील दोन गटांच्या दाव्यांवर तत्काळ अंतिम निर्णय घेणे शक्य नसल्याने आगामी पोटनिवडणुकांसाठी केलेली तात्पुरती व्यवस्था असल्याचे आयोगाच्या आदेशावर आधारित वृत्तांत स्पष्ट करण्यात आले आहे.