इनुराद विश्वकर्मा

पिंपरी :  देशातील इंधन आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे, परकीय चलनाची बचत करणे आणि ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना अतिरिक्त बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे या उद्देशाने केंद्र सरकारने पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रण वाढविण्याचे धोरण अवलंबले आहे.

या धोरणामुळे गेल्या काही वर्षांत इथेनॉल मिश्रित पेट्रोलचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला असून अनेक भागांत २० टक्क्यांपर्यंत इथेनॉल मिश्रण असलेले पेट्रोल उपलब्ध झाले आहे. मात्र या बदलाचा परिणाम जुन्या वाहनांवर मोठ्या प्रमाणात होत असल्याचे वाहन दुरुस्ती व्यावसायिक आणि वाहनधारकांचे म्हणणे आहे.

इथेनॉल हे ऊस, मका आणि इतर जैविक स्रोतांपासून तयार होणारे जैवइंधन असून ते पेट्रोलमध्ये मिसळल्याने प्रदूषण कमी होण्यास मदत होते. तसेच देशाच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठीही हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जाते.

सरकारच्या इथेनॉल मिश्रण कार्यक्रमामुळे ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना फायदा होत असल्याचेही सांगितले जाते. मात्र दुसऱ्या बाजूला जुन्या वाहनांच्या तांत्रिक क्षमतेबाबत प्रश्न उपस्थित होत आहेत.

वाहन दुरुस्ती क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, इथेनॉलमध्ये वातावरणातील आर्द्रता शोषून घेण्याची क्षमता अधिक असते. त्यामुळे दीर्घकाळ वापरानंतर इंधन प्रणालीतील काही धातूंचे भाग, रबरच्या नळ्या, गॅस्केट, सील आणि कार्ब्युरेटरमधील घटकांवर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता असते.

विशेषतः २०१८-१९ पूर्वी निर्मित काही दुचाकी आणि चारचाकी वाहनांमध्ये अशा समस्या अधिक प्रमाणात दिसून येत असल्याचे तंत्रज्ञ सांगतात. शहरातील अनेक वाहन दुरुस्ती व्यावसायिकांच्या म्हणण्यानुसार, गेल्या काही वर्षांत जुन्या वाहनांच्या कार्ब्युरेटर आणि इंधन प्रणालीशी संबंधित तक्रारी वाढल्या आहेत.

काही वाहनधारकांना वारंवार सर्व्हिसिंग करावे लागत असून त्यामुळे इंधन खर्चात होणारी बचत दुरुस्तीच्या खर्चामुळे कमी होत असल्याचे चित्र आहे. विशेषतः ग्रामीण भागात आणि दैनंदिन वापरातील जुन्या दुचाकी वाहनांमध्ये ही समस्या अधिक जाणवत असल्याचे सांगितले जाते.

तथापि, ऑटोमोबाईल क्षेत्रातील तज्ज्ञांचे मत आहे की, नवीन बीएस-६ आणि इथेनॉल सुसंगत तंत्रज्ञान असलेल्या वाहनांमध्ये अशा समस्या तुलनेने कमी प्रमाणात आढळतात.

वाहन उत्पादक कंपन्यांनी नव्या वाहनांमध्ये इथेनॉल प्रतिरोधक साहित्य आणि सुधारित इंधन प्रणालीचा वापर सुरू केला आहे. त्यामुळे नवीन वाहनांमध्ये इथेनॉल मिश्रित पेट्रोलचा परिणाम कमी जाणवतो. मात्र जुन्या वाहनांसाठी आवश्यक तांत्रिक सुधारणा आणि मार्गदर्शनाचा अभाव असल्याने वाहनधारक अडचणीत येत आहेत.

वाहनधारक आणि दुरुस्ती व्यावसायिकांनी सरकारकडे काही महत्त्वाच्या मागण्या मांडल्या आहेत. जुन्या वाहनांसाठी इथेनॉल प्रतिरोधक सुटे भाग उपलब्ध करून देणे, वाहनधारकांमध्ये जनजागृती मोहीम राबविणे, इंधन प्रणालीची देखभाल कशी करावी याबाबत मार्गदर्शक सूचना जारी करणे तसेच कमी इथेनॉल मिश्रण असलेले इंधन उपलब्ध करून देण्याबाबत विचार करावा, अशी मागणी केली जात आहे.

‘पेट्रोल पंपांवर सामान्य पेट्रोल आणि इथेनॉल मिश्रित पेट्रोल असे दोन्ही पर्याय उपलब्ध करून देण्याची गरज आहे. त्यामुळे वाहनधारकांना त्यांच्या वाहनाच्या तांत्रिक क्षमतेनुसार इंधन निवडता येईल. इंधन खर्चात बचत करताना जुन्या वाहनांच्या कार्ब्युरेटर आणि इंधन प्रणालीवरील दुरुस्तीचा वाढता आर्थिक बोजा कमी करण्यासही याची मदत होईल.’ – चैतन्य कांची, सचिव, ऑटोमोबाईल असोसिएशन

Satara: जिल्ह्यात एकल महिलांना मिळणार योजनांचा लाभ! बचत गटात समावेशन; ‘उमेद’ अभियानांतर्गत महत्त्वपूर्ण टप्पा