नवी दिल्ली : भारत आणि पाकिस्तानदरम्यान १० मे रोजी शस्त्रसंधी लागू झाली, परंतु पहलगाम हल्ला, ‘ऑपरेशन सिंदूर’ आणि ड्रोन हल्ल्यांमुळे दोन्ही देशांना आर्थिक आणि मानवी नुकसान सहन करावे लागले. २२ एप्रिलच्या पहलगाम हल्ल्यात २६ नागरिक ठार झाले, तर ‘ऑपरेशन सिंदूर’मध्ये भारताने ७ मे रोजी पाकिस्तान आणि पीओकेमधील नऊ दहशतवादी तळ उद्ध्वस्त करत १३०-१४० दहशतवादी ठार केले. यात भारताचे पाच सैनिक शहीद झाले असल्याची माहिती वृत्तामधून दावा करण्यात आला आहे.

तर पाकिस्तानात ३१ नागरिकांचा मृत्यू झाला असल्याचा दावा केला जात आहे. पाकिस्तानच्या प्रतिहल्ल्यात जम्मू-काश्मीरमध्ये १२ नागरिक आणि एक सैनिक ठार झाल्याचेही सांगतले जात आहे. भारतात २७ हवाई अड्डे बंद झाल्याने आणि व्यापार थांबल्याने दररोज १,४६०-५,००० कोटींचे नुकसान झाले, तर पाकिस्तानात कराची, लाहौरसारख्या विमानतळांचे बंद आणि व्यापार ठप्प झाल्याने अर्थव्यवस्था अडचणीत आली.

भारताने सिंधु जल संधि स्थगित केल्याने पाकिस्तानला दीर्घकालीन नुकसान भोगावे लागेल. दुसरीकडे, युक्रेन-रशिया युद्ध (फेब्रुवारी २०२२ पासून) अधिक विनाशकारी आहे. युक्रेनमध्ये १०,००० हून अधिक नागरिक आणि ३०,००० सैनिक ठार झाले, तर रशियाचे ५०,००० हून अधिक सैनिक आणि हजारो नागरिक मृत्यूमुखी पडले असल्याचे वृत्तामधून समोर आले आहे. युक्रेनची अर्थव्यवस्था २०% ने कोलमडली, १.५ ट्रिलियन डॉलरचे नुकसान झाले, तर रशियावर निर्बंधांमुळे १ ट्रिलियन डॉलरचा फटका बसला. युद्धामुळे युक्रेनमधील ३०% पायाभूत सुविधा उद्ध्वस्त झाल्या, तर रशियाची तेल-गॅस निर्यात ४०% ने घसरली.

तुलनात्मक फरक: भारत-पाकिस्तान तणाव चार दिवसांचा असून, मर्यादित नुकसान (१६०-१७० मृत्यू, अब्जावधींचे आर्थिक नुकसान) झाले. याउलट, युक्रेन-रशिया युद्ध दोन वर्षांहून अधिक काळ चालले असून, लाखो मृत्यू आणि ट्रिलियन डॉलरचे नुकसान झाले. भारत-पाकिस्तान युद्धबंदीमुळे तणाव कमी झाला, परंतु युक्रेन-रशिया युद्धाचा अंत दिसत नाही, ज्यामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर गंभीर परिणाम झाले आहेत.