E100 : पेट्रोलऐवजी १०० टक्के इथेनॉलवर चालणाऱ्या कारच्या वापराचा मार्ग मोकळा झाला आहे. केंद्र सरकारने केंद्रीय मोटार वाहन नियम, १९८९ मध्ये बदल करून E100 इंधनाला अधिकृत मान्यता दिली आहे. रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने २३ ऑक्टोबर रोजी याबाबत अधिसूचना जारी केली.

या निर्णयामुळे वाहन कंपन्यांना जास्त प्रमाणात इथेनॉल वापरणाऱ्या कार विकसित करता येतील. मात्र, E100 आणि E85 इंधनाचा वापर केवळ या इंधनांसाठी खास तयार केलेल्या आणि प्रमाणित वाहनांमध्येच करता येणार आहे. सध्या वापरात असलेल्या सामान्य पेट्रोल कारमध्ये हे इंधन वापरता येणार नाही.

E100 इंधन म्हणजे काय?

E100 म्हणजे जवळपास १०० टक्के इथेनॉल असलेले इंधन. इथेनॉल हे प्रामुख्याने ऊस आणि इतर पिकांपासून तयार केले जाते. E85 मध्ये ८५ टक्के इथेनॉल आणि उर्वरित १५ टक्के पेट्रोल असते. वेगवेगळ्या प्रमाणात इथेनॉल आणि पेट्रोल वापरू शकणाऱ्या वाहनांना फ्लेक्स-फ्युएल वाहने म्हणतात. ही वाहने जास्त प्रमाणात इथेनॉल असलेले इंधन वापरण्यासाठी खास तयार केली जातात.

जुन्या पेट्रोल कारमध्ये E100 वापरता येणार का?

नाही. सध्या रस्त्यावर धावणाऱ्या सामान्य पेट्रोल कारमध्ये E100 किंवा E85 इंधन वापरता येणार नाही. E20 पेट्रोलसाठी तयार केलेल्या कारनाही आपोआप E100 वापरण्याची परवानगी मिळत नाही. त्यासाठी वाहनाची रचना या इंधनाला अनुरूप असणे आणि संबंधित प्रमाणपत्र मिळणे आवश्यक आहे. त्यामुळे सरकारच्या या निर्णयाचा अर्थ सर्व पेट्रोल कार आता १०० टक्के इथेनॉलवर चालतील, असा होत नाही.

सरकारने नियमांमध्ये काय बदल केले?

केंद्रीय मोटार वाहन नियमांमध्ये बदल करून E100 इंधनाचा समावेश करण्यात आला आहे. यामध्ये इंधनाची वैशिष्ट्ये, वाहनांच्या प्रदूषणाशी संबंधित निकष आणि वाहनांची चाचणी याबाबतच्या तरतुदींचा समावेश आहे. E85 संदर्भातील काही नियमांमध्ये E100 चाही समावेश करण्यात आला आहे. ही इंधने वापरणाऱ्या वाहनांची निर्मिती वाहन कंपन्यांनी करणे आणि त्यांना आवश्यक प्रमाणपत्र मिळवणे बंधनकारक असेल.

या बदलांमध्ये वाहनाच्या एकूण वजनाची मर्यादा ३,००० किलोवरून ३,५०० किलो करण्यात आल्याचेही दिलेल्या माहितीत नमूद आहे. अंतिम अधिसूचनेपूर्वी सरकारने एप्रिलमध्ये नियमांचा मसुदा प्रसिद्ध करून नागरिकांकडून सूचना आणि हरकती मागवल्या होत्या.

कोणत्या कंपन्या इथेनॉलवर चालणाऱ्या कार तयार करत आहेत?

दिलेल्या माहितीनुसार, मारुती सुझुकी इंडियाने जून २०२६ मध्ये वॅगनआर फ्लेक्स-फ्युएल मॉडेल सादर केले. ही कार E20 ते E100 या प्रमाणातील इथेनॉल-पेट्रोल मिश्रणावर चालण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. टोयोटा, टाटा मोटर्स आणि ह्युंदाई यांसारख्या कंपन्याही भारतीय बाजारासाठी फ्लेक्स-फ्युएल वाहनांवर काम करत आहेत.

सरकारच्या नव्या निर्णयामुळे अशा वाहनांच्या निर्मितीसाठी नियमांमधील स्पष्टता वाढली आहे. त्यामुळे भविष्यात इथेनॉलवर चालणाऱ्या वाहनांचे पर्याय वाढण्याची शक्यता आहे.

भारताला या निर्णयाचा काय फायदा होऊ शकतो?

भारताला गरजेचे असलेले कच्चे तेल मोठ्या प्रमाणात परदेशातून आयात करावे लागते. त्यामुळे देशाचा परकीय चलनावरील खर्च वाढतो. पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळल्यास पेट्रोलची गरज काही प्रमाणात कमी होऊ शकते. तसेच, इथेनॉलचा योग्य वापर केल्यास वाहनांमधून होणारे प्रदूषण कमी करण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, प्रत्यक्ष फायदा वाहनाचे तंत्रज्ञान, इंधननिर्मितीची पद्धत आणि वापराच्या परिस्थितीवर अवलंबून असेल.

भारताने पेट्रोलमध्ये २० टक्के इथेनॉल मिसळण्याचे लक्ष्य मूळ २०३० च्या मुदतीपूर्वी साध्य केल्याचे दिलेल्या माहितीत म्हटले आहे. देशातील इथेनॉल उत्पादन क्षमता जवळपास २,००० कोटी लिटर असून, तेल कंपन्यांनी E20 साठी दरवर्षी १,१०० कोटी लिटरपेक्षा अधिक इथेनॉलच्या खरेदीसाठी निविदा काढल्याचेही नमूद आहे.

महत्त्वाचे : E100 ला नियमांमध्ये मान्यता मिळाली असली, तरी त्यामुळे हे इंधन सर्व पेट्रोल पंपांवर उपलब्ध झाले आहे किंवा सर्व कारमध्ये वापरता येईल, असा अर्थ होत नाही.