Member Of Parliament | नेहरू-गांधी परिवारातील आणखी एक सदस्य भारतीय संसदेत पोहोचला आहे. अलीकडेच प्रियांका गांधी वढेरा यांनी वायनाड पोटनिवडणूक जिंकून संसदेत प्रवेश केला आहे. त्यांच्यासोबत आता त्यांचे भाऊ राहुल गांधी आणि आई सोनिया गांधी हे देखील खासदार आहेत. गांधी घराण्यातील तीन सदस्य संसदेत एकत्र उपस्थित राहण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.

प्रियांका गांधी गेल्या दशकभरापासून काँग्रेसच्या राजकारणात सक्रिय आहेत, पण त्यांनी निवडणूक लढवण्याची आणि खासदार होण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. त्याचबरोबर सोनिया गांधी सहा वेळा लोकसभेच्या सदस्या राहिल्या आहेत. त्या एकदा अमेठीतून तर पाच वेळा रायबरेलीमधून खासदार म्हणून निवडून आल्या. तर राहुल गांधी पाच वेळा खासदार झाले आहेत. ते तीन वेळा अमेठीचे, एकदा वायनाडचे आणि आता रायबरेलीचे खासदार आहेत.

काँग्रेसच्या सरचिटणीस प्रियांका गांधी वढेरा यांना राजकारणात नवीन नाही. बऱ्याच काळापासून, त्या उत्तर प्रदेशातील रायबरेली आणि अमेठी या तिच्या कुटुंबाच्या पारंपारिक जागांवर काम करत आहेत. गेल्या काही वर्षांत प्रियंका गांधी काँग्रेसच्या प्रमुख स्टार प्रचारक म्हणून पुढे आल्या आहेत. तथापि, काँग्रेस पक्ष निवडणुकीतील विजय मिळविण्यासाठी आणि आपली प्रासंगिकता राखण्यासाठी संघर्ष करत असताना प्रियंका यांनी लोकसभेत प्रवेश केला आहे.

नेहरू-गांधी घराण्याचे राजकीय घराणे  Member Of Parliament |
भारतीय राजकारणात नेहरू-गांधी परिवाराचे नाव अग्रस्थानी येते. या कुटुंबातील सदस्यांनी देशाच्या स्वातंत्र्यापासून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे नेतृत्व केले आहे आणि देशाच्या राजकारणावर प्रभाव टाकला आहे. भारताचे पहिले पंतप्रधान आणि काँग्रेस पक्षाचे प्रमुख नेते जवाहरलाल नेहरू यांनी 1952 ते 1964 या काळात लोकसभेत फुलपूर जागेचे प्रतिनिधित्व केले. जवाहरलाल नेहरूंची बहीण विजय लक्ष्मी पंडित याही 1964 ते 1969 या काळात लोकसभेच्या सदस्य होत्या. जवाहरलाल नेहरूंच्या भाची उमा नेहरू 1952 ते 1962 आणि पुन्हा 1963 मध्ये सीतापूरमधून लोकसभेत पोहोचल्या.

जवाहरलाल नेहरू यांच्या कन्या आणि भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी 1964 ते 1984 पर्यंत रायबरेली, चिकमंगळूर आणि मेडक येथून लोकसभा खासदार म्हणून काम केले. तर इंदिरा गांधी यांचे पती फिरोज गांधी 1952 ते 1960 या काळात रायबरेलीमधून लोकसभा सदस्य होते.

जवाहरलाल नेहरूंची भाची श्याम कुमारी नेहरू 1963 ते 1969 या काळात राज्यसभेच्या सदस्या होत्या. इंदिरा गांधी यांचे पुतणे अरुण नेहरू यांनी 1980 ते 1989 या काळात लोकसभेत रायबरेली आणि बिल्हावारचे प्रतिनिधित्व केले. इंदिरा गांधी यांचे पुत्र आणि भारताचे सहावे पंतप्रधान राजीव गांधी हे 1981 ते 1991 पर्यंत अमेठीचे लोकसभेचे सदस्य होते. दुसरे पुत्र संजय गांधी 1980 मध्ये अमेठीतून निवडणूक लढवून पहिल्यांदा लोकसभेत पोहोचले.

भाजप खासदार, गांधी कुटुंबातील सदस्य Member Of Parliament |
भाजपचे खासदार म्हणून काम केलेले गांधी घराण्यातील दोन सदस्यही आहेत. मनेका गांधी या संजय गांधी यांच्या पत्नी आणि इंदिरा गांधी यांच्या सून आहेत. 1980 च्या दशकात त्यांनी स्वतःला काँग्रेसपासून दूर केले आणि नंतर भाजपमध्ये प्रवेश केला. 1989 ते 1991 या काळात त्या पहिल्यांदा पिलीभीतमधून खासदार झाल्या. त्यानंतर 1996 ते 2024 पर्यंत त्या अनेक वेळा पीलीभीत आणि सुलतानपूरमधून भाजपच्या खासदार होत्या. त्यांनी केंद्र सरकारमध्ये मंत्रीपदही भूषवले आहे.

वरुण गांधी हे मनेका गांधी आणि संजय गांधी यांचे पुत्र आहेत. त्यांनी आपल्या राजकीय कारकिर्दीला भाजपमधून सुरुवात केली आणि पक्षाच्या प्रमुख युवा नेत्यांपैकी एक बनले. 2009 ते 2014 या काळात पहिल्यांदा पीलीभीतमधून खासदार झाले. 2014 ते 2024 पर्यंत सुलतानपूर आणि नंतर पिलीभीतचे खासदार होते. वरुण गांधी हे त्यांचे वक्तृत्व कौशल्य, ग्रामीण विकास आणि शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवरील सक्रियतेसाठी ओळखले जातात. मात्र, अलीकडच्या काळात ते भाजपच्या मुख्य प्रवाहापासून थोडे दूर असल्याचे दिसून आले.

गांधी घराण्याव्यतिरिक्त संसदेत इतर राजकीय घराणे
गांधी घराण्याव्यतिरिक्त अनेक राजकीय कुटुंबे आहेत ज्यांचे सदस्य संसदेच्या दोन्ही सभागृहात सक्रिय आहेत. या कुटुंबांनी भारतीय राजकारणात महत्त्वाचे योगदान दिले आहे. माजी केंद्रीय अर्थमंत्री पी चिदंबरम हे काँग्रेसचे राज्यसभा सदस्य आहेत, तर त्यांचा मुलगा कार्ती चिदंबरम लोकसभेत शिवगंगाई मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतो.

त्याचप्रमाणे काँग्रेसचे मित्रपक्ष द्रविड मुनेत्र कळघम (डीएमके) प्रमुख एमके स्टॅलिन यांच्या कुटुंबाचेही संसदेत प्रतिनिधित्व आहे. एमके स्टॅलिन यांची बहीण कनिमोझी थुथुकुडी लोकसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात. त्यांचे नातेवाईक दयानिधी मारन हे चेन्नई सेंट्रलमधून लोकसभेचे खासदार आहेत. दयानिधी मारन यांचे वडील मुरासोली मारन हे डीएमकेचे दिवंगत संस्थापक एम करुणानिधी यांचे पुतणे होते. हे कुटुंब दीर्घकाळ तामिळनाडूच्या राजकारणात सक्रिय आहे आणि द्रमुकवर त्यांची मजबूत पकड आहे.

सिंधिया घराण्याचा गौरव

राजस्थानच्या माजी मुख्यमंत्री वसुंधरा राजे यांचे कुटुंबही भारतीय संसदेत सक्रिय आहे, त्यांचा मुलगा दुष्यंत सिंग हा भाजपचा खासदार आहे आणि झालावाड-बारण मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतो. त्याच वेळी, वसुंधरा राजे यांचे पुतणे ज्योतिरादित्य सिंधिया हे गुना लोकसभा मतदारसंघाचे खासदार आहेत आणि सध्या केंद्रीय दळणवळण मंत्री म्हणून कार्यरत आहेत.

भारतीय राजकारणात सिंधिया कुटुंबाचा खोल इतिहास आहे. ज्योतिरादित्य सिंधिया यांचे आजोबा जनार्दन सिंधिया आणि वडील माधवराव सिंधिया यांनी काँग्रेस पक्षात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. माधवराव सिंधिया यांनी काँग्रेसचे प्रमुख नेते म्हणून काम केले आणि त्यांना केंद्रीय मंत्री होण्याची संधीही मिळाली. ज्योतिरादित्य सिंधिया यांनी 2001 मध्ये काँग्रेसमधून राजकारणात प्रवेश केला. ते ग्वाल्हेर लोकसभा मतदारसंघातून खासदार झाले आणि त्यांनी भारतीय राजकारणात आपला ठसा उमटवला. ते 2019 पर्यंत काँग्रेस पक्षात होते आणि त्यांनी अनेक महत्त्वाच्या मंत्रालयांमध्ये काम केले होते. तथापि, 2020 मध्ये त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला आणि तेव्हापासून ते भाजप खासदार आणि केंद्रीय मंत्री म्हणून काम करत आहेत.

महाराष्ट्रात शरद पवार घराण्याचे वर्चस्व
पवार कुटुंबीय महाराष्ट्र राज्याशी संबंधित आहेत. पवार घराण्याचा प्रमुख चेहरा म्हणजे शरद पवार ज्यांनी 1967 मध्ये महाराष्ट्र विधानसभेतून आपल्या राजकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली. त्यांनी तीन वेळा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून काम पाहिले आहे. त्यांनी दीर्घकाळ काँग्रेस पक्षात काम केले, परंतु नंतर 1999 मध्ये काँग्रेसपासून वेगळे होऊन राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष (NCP) स्थापन केला.

महाराष्ट्रातील राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे (NCP) संस्थापक शरद पवार यांचे कुटुंब भारतीय संसदेत तीन प्रतिनिधींसह सक्रिय आहे. खुद्द शरद पवार हे राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून राज्यसभेसाठी उमेदवार आहेत. त्यांची मुलगी सुप्रिया सुळे या बारामती लोकसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात, जो पवार कुटुंबाचा महत्त्वाचा बालेकिल्ला आहे. याशिवाय त्यांचे पुतणे अजित पवार यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार याही राज्यसभेच्या खासदार आहेत.

कर्नाटकातील संसदेत गौडा कुटुंबाचे वर्चस्व आहे
गौडा कुटुंब हे कर्नाटकच्या राजकारणातील प्रमुख कुटुंब असून संसदेतही त्यांचा प्रभाव आहे. कर्नाटकचे माजी पंतप्रधान आणि जनता दल (धर्मनिरपेक्ष) प्रमुख एचडी देवेगौडा सध्या राज्यसभेचे खासदार आहेत. 1996 ते 1997 या काळात त्यांनी भारताचे पंतप्रधान म्हणूनही काम केले.

एचडी देवेगौडा यांचे पुत्र एचडी कुमारस्वामी हे कर्नाटकचे माजी मुख्यमंत्री राहिले आहेत. ते लोकसभेत मांड्या भागातील खासदार आहेत. कुमारस्वामी यांनी राज्याच्या राजकारणात आपला ठसा उमटवला असून कर्नाटकात जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)ची ताकद कायम ठेवली आहे.