Donation to political parties । देशात २०२३-२४ या आर्थिक वर्षात राष्ट्रीय पक्षांमध्ये भारतीय जनता पक्षाला सर्वाधिक देणग्या मिळाल्या असल्याची महत्वाची माहिती समोर आली आहे. निवडणूक हक्क संस्था असोसिएशन फॉर डेमोक्रॅटिक रिफॉर्म्स (ADR) च्या अहवालातून ही माहिती उघड झाली आहे. मागच्या आर्थिक वर्षात पक्षाला एकूण ८,३५८ देणग्या मिळाल्या, ज्याची रक्कम २,२४३ कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे. निवडणूक आयोगाला सादर केलेल्या आकडेवारीच्या आधारे, २० हजार रुपयांपेक्षा जास्त राजकीय देणग्यांच्या ट्रेंडवर एक अहवाल प्रसिद्ध करण्यात आला आहे, त्यातून ही माहिती समोर आली आहे.

राष्ट्रीय पक्षांना जाहीर केलेल्या एकूण देणग्या १२,५४७ होत्या, म्हणजेच २,५४४.२८ कोटी रुपयांच्या होत्या. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यावर्षी  १९९ टक्क्यांनी देणग्यांमध्ये वाढ झाली आहे. एकूण जाहीर केलेल्या देणग्यांपैकी ८८ टक्के देणग्या एकट्या भाजपकडे आहेत. काँग्रेसने १,९९४ देणग्या मिळाल्या ज्यामध्ये २८१.४८ कोटी रुपये पक्षाला मिळाले.

प्रादेशिक पक्षांची परिस्थिती काय आहे? Donation to political parties । 
आम आदमी पक्ष (आप), कम्युनिस्ट पक्ष (मार्क्सवादी) आणि नॅशनल पीपल्स पार्टी (एनपीईपी) यांनी कमी रक्कम जाहीर केली, तर बहुजन समाज पक्षाने (बसपा) पुन्हा एकदा २०,००० रुपयांपेक्षा जास्त देणगी जाहीर केली नाही, गेल्या १८ वर्षांपासून ते जे जाहीर करत आहेत त्यानुसार आहे.

अहवालात म्हटले आहे की भाजपला मिळालेल्या देणग्या आर्थिक वर्ष २०२२-२३ मध्ये ७१९.८५८ कोटी रुपयांवरून आर्थिक वर्ष २०२३-२४ मध्ये २,२४३.९४ कोटी रुपयांपर्यंत वाढल्या आहेत, ज्यामध्ये २११.७२ टक्के वाढ दिसून येत आहे. त्याचप्रमाणे, काँग्रेसला मिळालेल्या देणग्या आर्थिक वर्ष २०२२-२३ मध्ये ७९.९२४ कोटी रुपयांवरून आर्थिक वर्ष २०२३-२४ मध्ये २८१.४८ कोटी रुपयांपर्यंत वाढल्या, ज्यामध्ये २५२.१८ टक्के वाढ दिसून येते.
याच काळात, ‘आप’ने जाहीर केलेल्या देणग्यांमध्ये ७०.१८ टक्के किंवा २६,०३८ कोटी रुपयांची घट झाली, तर ‘एनपीईपी’ने जाहीर केलेल्या देणग्यांमध्ये ९८.०२ टक्के किंवा ७,३३१ कोटी रुपयांची घट झाली.

एकूण किती देणग्या? Donation to political parties । 

निवडणूक आयोगाने ३० सप्टेंबर २०२४ ची अंतिम मुदत दिली असूनही, फक्त बसपा आणि आप यांनीच त्यांचे योगदान अहवाल वेळेवर सादर केले. भाजपने आपला अहवाल ४२ दिवसांच्या विलंबाने सादर केला, त्यानंतर सीपीआय(एम), आयएनसी आणि एनपीईपी यांनी अनुक्रमे ४३, २७ आणि २३ दिवसांच्या विलंबाने अहवाल सादर केला.

अहवालात म्हटले आहे की,राष्ट्रीय पक्षांना आर्थिक वर्ष २०२३-२४ मध्ये कॉर्पोरेट/व्यवसाय क्षेत्रांकडून ३,७५५ देणग्या मिळाल्या ज्याची रक्कम २,२६२.५५ कोटी रुपये (एकूण देणग्यांच्या ८८.९२ टक्के) आहे, तर ८,४९३ वैयक्तिक देणगीदारांनी २७०.८७२ कोटी रुपये (एकूण देणग्यांच्या १०.६४ टक्के) दिले आहेत.

यापैकी ३,४७८ देणग्या भाजपला देण्यात आल्या (२,०६४.५८ कोटी रुपये) असे अहवालात म्हटले आहे. २०२३-२४ या आर्थिक वर्षात पक्षाला ४,६२८ वैयक्तिक देणगीदारांद्वारे १६९.१२६ कोटी रुपये मिळाले. त्यात म्हटले आहे की २०२३-२४ या आर्थिक वर्षात, काँग्रेसला कॉर्पोरेट/व्यवसाय क्षेत्रांकडून १०२ देणग्यांद्वारे एकूण १९०.३२६३ कोटी रुपये आणि १,८८२ वैयक्तिक देणगीदारांकडून ९०.८९९ कोटी रुपये मिळाले.

कोणत्या फर्मने सर्वाधिक देणगी दिली?
एडीआरने दिलेल्या माहितीनुसार, २०२३-२४ या आर्थिक वर्षात भाजपला २०६४.५८ कोटी रुपये मिळाले, जे इतर सर्व राष्ट्रीय पक्षांनी घोषित केलेल्या एकूण कॉर्पोरेट देणगी रकमेपेक्षा (१९७.९७ कोटी रुपये) नऊ पट जास्त आहे.

प्रुडंट इलेक्टोरल ट्रस्टने भाजप आणि काँग्रेसला एकूण ८८० कोटी रुपये देणगी दिली आहे आणि दोन्ही पक्षांना देणगी देणारी ती सर्वात मोठी संस्था आहे. ट्रस्टने भाजपला ७२३.६७५ कोटी रुपये (पक्षाला मिळालेल्या एकूण निधीच्या ३२.२५ टक्के) आणि काँग्रेसला १५६.४०२५ कोटी रुपये (पक्षाला मिळालेल्या एकूण निधीच्या ५५.५६ टक्के) दान केले.

ट्रस्टने भाजपला ७२३.६७५ कोटी रुपये (पक्षाला मिळालेल्या एकूण रकमेच्या ३२.२५ टक्के) आणि काँग्रेसला १५६.४०२५ कोटी रुपये (पक्षाला मिळालेल्या एकूण रकमेच्या ५५.५६ टक्के) दान केले. ट्रायम्फ इलेक्टोरल ट्रस्टने भाजपला चार देणग्यांमध्ये १२७.५० कोटी रुपये दिले, तर डेरिव्ह इन्व्हेस्टमेंट्सने ५० कोटी रुपये आणि काँग्रेसला ३.२० कोटी रुपये दिले.

अहवालात म्हटले आहे की, आर्थिक वर्ष २०२३-२४ मध्ये अ‍ॅक्मी सोलर एनर्जी प्रायव्हेट लिमिटेडने पाच देणग्यांमध्ये ५१ कोटी रुपये, भारत बायोटेक इंटरनॅशनल लिमिटेडने एकाच देणगीमध्ये ५० कोटी रुपये, रुंगता सन्स प्रायव्हेट लिमिटेडने एकाच देणगीमध्ये ५० कोटी रुपये आणि दिनेश चंद्र आर अग्रवाल इन्फ्रॅकॉन प्रायव्हेट लिमिटेडने एकाच देणगीमध्ये ३० कोटी रुपये भाजपला दिले.

एडीआरनुसार प्रुडंट इलेक्टोरल ट्रस्टच्या अहवालात भाजपला ७२३.७८ कोटी रुपयांच्या ३१ देणग्या मिळाल्याचा उल्लेख आहे, तर पक्षाने त्यांच्या अहवालात ७२३.६७५ कोटी रुपयांच्या ३० देणग्या मिळाल्याचा उल्लेख केला आहे.जय भारत इलेक्टोरल ट्रस्टच्या २०२३-२४ या आर्थिक वर्षाच्या अहवालानुसार, त्यांनी भाजपला ५ कोटी रुपये देणगी दिली. तथापि, एडीआरने म्हटले आहे की भाजपच्या त्याच आर्थिक वर्षाच्या योगदान अहवालात या योगदानाचा उल्लेख नाही.