जेरुसलेम : इस्त्रायल आणि पॅलेस्टाईनध्ये सध्या सुरु असलेल्या संघर्षामुळं युद्धाची शक्यता वर्तवली जातेय. दोन्ही देशांकडून सैन्याची जमवाजमव सुरु आहे. कोरोना महासाथीचा सामना करणाऱ्या जगाला आता या युद्धाच्या चिंतेनंही ग्रासलंय. हा संघर्ष आत्ताच का उफाळला, दोन्ही देशांची भूमिका काय आहेत, इतर देशांकडून काय प्रतिक्रिया उमटल्या हे सर्व जाणून घेणं गजरेचं आहे.

इस्रायल आणि पॅलेस्टाईनमध्ये सध्या सुरु असलेला संघर्ष थांबण्याचं नाव घेत नाहीये. उलट इस्रायलच्या संरक्षणमंत्र्यांनी सैन्याला सीमेवर जमावजमव करण्याचे आदेश दिले आहेत. गेल्या सोमवारपासून इस्रायली तरुण आणि पॅलेस्टाईनमधले अरब तरुण एकमेकांची घरं, इमारतींवर तुफान हल्ले करतायत.

गाझा पट्टीत सुरु असलेला हा संघर्ष प्रचंड हिंसक बनलाय. या दोन देशांतला 2014 पासूनचा हा सर्वात मोठा संघर्ष आहे. रात्रीच्या आकाशात जळते बाँबगोळे, रॉकेट एकमेकांवर फेकले जातायत. शुक्रवारपर्यंत या संघर्षात पॅलेस्टाईनचे 27 मुलांसह 119 आणि इस्रायलचे 8 नागरिक ठार झाले आहेत.

गाझा पट्टीवर सध्या पॅलेस्टाईनचा ताबा आहे, पण सीमारेषेवर 7 हजार इस्रायली सैन्य जमवण्यात आलंय. इस्रायलचे अध्यक्ष बेंजामिन नेतान्याहू हमासला धडा शिकवण्याचा चंग बांधून आहेत. मात्र, इस्रायल-पॅलेस्टाईनमधील ही तणावाची स्थिती पाहून संयुक्त राष्ट्रांनी सैन्यमाघारीचं आवाहन करुन शांतता राखावी अशी विनंती केलीय. अमेरिकेनंही असंच आवाहन केलंय. पण परिस्थितीत काहीही फरक पडलेला नाही. जागतिक समुदायानं आमच्यावर दबाव टाकल्यास तोडीस तोड उत्तर देऊ असं हमासनं म्हटलंय.

ऐतिहासिक संघर्षाचा घटनाक्रम
1920 – पहिल्या महायुद्धात उस्मानियाच्या पराभवानंतर पॅलेस्टाईनवर ब्रिटनने कब्जा केला. यावेळी पॅलेस्टाईनमध्ये अल्पसंख्यक यहुदी व पॅलेस्टीनी अरबांचे वास्तव्य होते

1925-  जागतिक समुदायाकडून पॅलेस्टाईनवर यहुदींना कायम करण्याचे काम सोपवले गेले.

1920-40- यहुदी आणि अरबांचा पॅलेस्टाईन हेच आमचे मूळ घर आहे, असा दावा करणे सुरु झाले. तसेच याच काळात दुसऱ्या महायुद्धानंतर अनेक यहुदींचे पॅलेस्टाईनमध्ये आगमन सुरु झाले. याच काळात यहुदी, पॅलेस्टीनी आणि ब्रिटन शासकांत संघर्षाला सुरुवात झाली.

1947-  संयुक्त राष्ट्रसंघाकडून पॅलेस्टाईनचे यहुदी आणि अरबांमध्ये विभाजन करावे की नाही ? यावर मतदान झाले. जेरुसलेमला आंतरराष्ट्रीय शहराचा दर्जा देण्यात आला. हा निवाडा यहुदींनी मान्य केला. तर हा निवाडा अरबांनी अमान्य केला.

1948- ब्रिटनने पॅलेस्टाईनमधून माघार घेतली. तसेच ब्रिटीशांनी पॅलेस्टाईनचा ताबा सोडला. ब्रिटीश जाताच यहुदींनी इस्रायल देशाची घोषणा केली. त्यानंतर पॅलेस्टीनींकडून युद्धाला सुरुवात झाली. या युद्धानंतर बहुतांश प्रदेश इस्रायलकडे गेला.

1967-  इस्रायल-पॅलेस्टीनींमध्ये पुन्हा युद्ध झाले. इस्रायलने पूर्व जेरुसलेम आणि पश्चिम किनारपट्टीवर ताबा मिळवला. हे युद्ध झाल्यानंतर युद्धातील स्थलांतरीतांना पुन्हा घरे देण्यास इस्राइलने नकार दिला. मात्र, गाझा प्रदेशावर सध्या पॅलेस्टीनींचा तर पश्चिम किनारपट्टीवर इस्राइलचा ताबा आहे. मात्र, सध्या इस्त्रायलच्या ताब्यात असलेला जेरुसलेम हा आमचा असल्याचे पॅलेस्टीनी म्हणतात.

1982- पॅलेस्टीनींना हाकलण्यासाठी इस्रायलने लेबॅनॉनवर हल्ला केला.

1993- इस्रायल-पॅलेस्टीनींमध्ये ओस्लो करार झाला. हा करार हमासने अमान्य केला.

2005-  इस्रायलने गाझा पट्टीतून माघार घेतली.

दरम्यान, इस्रायलला अमेरिकेसह पश्चिमी राष्ट्रांचे पाठबळ आहे. पॅलेस्टाईनसोबत जगभरातले मुस्लीम राष्ट्र आहेत. या दोन्ही देशांमध्ये आतापर्यंत अनेक शांतता चर्चा झाल्या. पण या तोडग्याशिवायच संपल्या. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एक शांतताप्रस्ताव तयार केला होता. त्याला शतकातला सर्वात मोठा शांतताप्रस्ताव म्हटलं होतं. हा शांतता प्रस्ताव इस्रायलला मान्य होता. पण पॅलेस्टाईननं तो नाकारला. या संघर्षावर सगळ्या जगानं विचार केला पण दोघांनाही मान्य होईल असा तोडगा काही कुणाला सापडला नाही. त्यामुळे आज पॅलेस्टाईन आणि इस्त्रायलमध्ये भांडण सुरु असून सध्या ते युद्धाच्या उंबरठ्यावर आहेत.